YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2102 E.  ,  2024/2807 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1614 E., 2023/1966 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ayvalık 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2019/61 E., 2022/207 K.

Taraflar arasındaki hizmet ve sigorta başlangıç tarihinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı iş yerinde 01.10.2004 - 31.07.2018 tarihleri arasındaki hizmetlerinin ve 2014/10 uncu ayının sigorta başlangıç tarihi olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı vekili beyan dilekçelerinde özetle; davacının çalıştığı süre kadar adına bildirim yapıldığını, iddialarının gerçeği yansıtmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.
Davalı Kurum vekili beyan dilekçelerinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davacı vekili İstinaf Sebepleri
Çalışma tarihleri farklı olan tanıkların bu tarihlere göre beyanda bulunduklarını, tanık beyanları arasında çelişki olmadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, davanın açılmasından sonra 18.03.2019 tarihinde ölen ...'ya ait iş yerinde 01.10.2004-31.07.2018 tarihleri arasında fiili ve kesintisiz olarak çalıştığını iddia etmesine karşın; anılan dönemde 29.11.2006-30.12.2006 tarihleri arasında ölen davalı ...'ya ait ....sicil numaralı iş yerinden, 04.07.2014-23.07.2014 tarihleri arasında dava dışı ... İnş. ... A.Ş.'ye ait ... sicil numaralı iş yerinden, 17.03.2017-28.03.2017 tarihleri arasında dava dışı...'a ait ... sicil numaralı iş yerinden, 16.09.2017-23.09.2017 tarihleri arasında dava dışı ... A.Ş.'ye ait .... sicil numaralı iş yerinden, 14.02.2018-21.07.2018 tarihleri arasında davalı ...'ya ait ... sicil numaralı iş yerlerinden davacı adına hizmet bildirimleri yapılmış bulunduğu, ölen davalıya ait 1....sicil numaralı iş yerinin uyuşmazlık konusu dönemin büyük bir kısmını kapsar dönem bordrolarında ... dışında kayıtlı çalışanların genellikle Çakırca soyadlı kişiler olduğu, davacının günü birlik işlerde çalışmak sureti ile geçimini temin etmeye çalışan birisi olması ve uyuşmazlık konusu dönemde bir çok iş yerinden adına kesintili hizmet bildirimleri yapıldığı, davacının çalışma iddiasını hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde somut, yeterli ve inandırıcı deliller ile kanıtlayamadığı anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf talepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalı iş yerinde 01.10.2004 - 31.07.2018 tarihleri arasındaki hizmetlerinin ve 2014/10 uncu ayının sigorta başlangıç tarihi olarak tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti ve sigorta başlangıç tarihinin tespiti davasıdır. Davacının davasını somutlaştırma kapsamında beyanı alınmak suretiyle talebi açıklattırılmalı, talep konusu dönemde sürekli mi yoksa belli dönemlerde mi çalıştığı, ne iş yaptığı, kimlerle çalıştığı sorulmalı, ayrıca dava konusu dönemde birden fazla dava dışı iş yerlerinden bildirimleri bulunduğu görülmekle bu çalışmaları sorulmalı, gerçek olup olmadığı, gerçek değilse iptalini talep edip etmediği hususlarında beyanı alınmalı, iptalini talep ettiği takdirde bu işverenlerin de hak alanını ilgilendirdiğinden bu işverenler de davaya dahil edilmeli, delilleri sorulup toplanmalı, tanıklar bu kapsamda dinlenilmeli, dinlenen tanıklara davacının hangi dönemlerde çalıştığı, bu bilgilere ne şekilde vakıf oldukları ayrıntılı olarak sorulmalı, beyanlar arasındaki çelişkiler giderilmeli, davacının çalışması varsa tereddütsüz bir şekilde ortaya konularak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve hatalı değerlendirme sonucu verilen karar bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.03.2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.