YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2035 E.  ,  2024/4797 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1519 E., 2023/1345 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/502 E., 2023/16 K.

Taraflar arasındaki yersiz aylık borcu olmadığının tespiti ile yaşlılık aylığının ödenmesine devam edilmesi istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, 01.03.2017 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı alan müvekkilinin, kesin dönüş şartını gerçekleştirmediği gerekçesi ile aylığının bağlandığı tarihi itibariyle kesildiğini, 01.06.2022 tarihi itibariyle yeniden bağlandığını, haksız yere yersiz aylık borcu çıkarıldığını belirterek, aksine işlemlerin iptali ile yersiz aylık borcu olmadığının tespitini, yaşlılık aylığının kesilmeksizin devam etmesi gerektiğine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum, yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile özetle, Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, yersiz aylık borcu olmadığının tespiti ile yaşlılık aylığının ödenmesine devam edilmesi istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 3201 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi.

2- Davanın yasal dayanağı olan "Aylık tahsisi ve aylığın başlama tarihi" başlıklı 6 ncı madde, bu Kanuna göre değerlendirilen sürelere istinaden aylık tahsisi yapılabilmesi için;
a) Yurda kesin dönülmüş olması,
b) Tahakkuk ettirilen borcunun tamamının ödenmiş olması,
c) Borcunun tamamının ödenmesinden sonra yazılı istekte bulunulmasının şart olduğunu,
Bu şartları yerine getirenlerden tahsise hak kazananların aylıklarının, yazılı istek tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılmak üzere bağlanacağını,

Bu Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan tekrar yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışanlar, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alanların aylıkları, tekrar çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı bir ödenek almaya başladıkları tarihten itibaren kesileceğini, Türkiye'de sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar hakkında 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışılmasına ilişkin hükümleri uygulanacağını,

Yurt dışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi kısa süreli çalışma olarak adlandırılan işlerde çalışanların aylıklarının bu madde kapsamında değerlendirilmeyeceğini ve kesilmeyeceğini düzenler.

3.Değerlendirme
İnceleme konusu dava, kesin dönüş koşulu bulunmadığından 01.03.2017 tarihinde bağlanan aylığın kesilmesi ve yersiz aylık borcu çıkarılması işlemlerinin iptali davası olup Mahkemece 30.05.2022 tarihli yurt dışı yetkili makamlarınca düzenlenen ve 18.05.2022 tarihinde sosyal yardım alınmadığı bilgisini içeren belge nedeniyle davanın reddine karar verildiği analşılmaktadır. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Somut olayda, davacı Kurum, 18.05.2017-18.07.2021 tarihleri arasında ödenen 87.693,36 TL'nin iadesini talep ettiği, dosya içerisinde bulunan ve davacının yurt dışı prim ödemelerini gösterir TR4 belgesinde, 01.02.1990-22.11.2020 tarihleri arasında çalışmaya dayalı zorunlu prim ödeme süresi, 23.11.2020-15.01.2021 tarihleri arasında "sosyal sigorta kurumunun bir tanesinden alınan prim süresi ile zorunlu primler" adı altında prim ödemeleri bulunduğu, Mahkemenin, karara esas aldığı 30.05.2022 tarihli belgede davacının hangi tarihten itibaren ikamete dayalı sosyal yardım almadığının belirtilmediği görülmektedir.

Mahkemece, davacıya ait hizmet belgesinde bulunan ve kesin dönüş şartına engel olan prim ödeme tarihi ile ikamete dayalı sosyal yardım ödemesinin hangi tarihten itibaren ödenmediği belirlenerek, kesin dönüş şartının gerçekleşmediği tarihler için ödenen yaşlılık aylıklarının istirdadının mümkün bulunduğu, kesin dönüş şartının gerçekleştiği tarih itibariyle yaşlılık aylığının bağlanabileceği gözetilerek karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.05.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.