YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/2002 E.  ,  2024/3380 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/3514 E., 2023/3592 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/517 E., 2023/289 K.

Taraflar arasındaki 2926 sayılı Kanun'a tabi Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin 01.07.1995 tarihinden 04.04.2002 tarihine kadar Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti ile tesciline karar verilmesini, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, 06/1995, 04/1996, 04/1997, 05/1998, 06/1999, 04/2001 aylarında Bağ-Kur adına yüzde 1 kesinti yapılmadığının anlaşıldığını, 04/2002 ayı kesintisinin ise Kurum'a intikal eden listede davacının isminin yer almadığının belirlendiğini, ayrıca davacının Ziraat Odasına ve Tarım Kredi Kooperatifi'ne üyeliğinin bulunmadığını beyanla; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... davacının dava konusu döneme rastlayan 1995/06 ayında ... Türk Tütün A.Ş.ye, 1996/04 ve 1997/04 aylarında ... Tütün Tic. A.Ş.ye, 1998/05 ve 1999/05 aylarında ... Türk Tütün A.Ş.ye, 2000/05 ayında .... Holding A.Ş.ye devredilen Tekel Genel Müdürlüğü'ne ve 2001/04 ayında ... Tütün San. ve Tic. A.Ş.'ye aralıksız olarak tütün teslimatı bulunmakta ise de söz konusu teslimat sebebiyle satış bedelinden prim tevkifatı yapıldığına ilişkin bir kayıt veya belge saptanmamıştır.

... Tütün İhr. San. Tic. A.Ş.'ye 2002/04 ayında yapılan tütün teslimatına ilişkin olarak; dava dilekçesi ekinde sunulan ve Denizli Yaprak Tütün İşletme Müdürlüğü'nden alındığı anlaşılan Bağ-Kur kesinti belgesinde, teslimat sebebiyle tütün bedelinden prim tevkifatı yapıldığı yazılı ise de gerek davalı Kurumca kendi kayıtlarında yapılan araştırma ve incelemede gerekse Mahkememizce unvan değişikliği sonrası ... One Tütün A.Ş.'ye yazılan müzekkereye verilen cevaba göre şirketin kayıtlarında yapılan araştırma ve inceleme sonucunda, davacının adına 2002/04 ayında yapılan tütün teslimatı sebebiyle prim tevkifatına rastlanmamıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 22.09.2010 gün ve 2010/10-380 Esas ve 2010/420 Karar sayılı kararına göre, kamu kuruluşu niteliği taşımayan özel gerçek/tüzel kişi durumundaki şirketçe tevkifatın gerçekleştirilmiş olması sebebiyle prim tutarının Kurum'a aktarılması koşulu aranmaktadır. Bu durumda, dava dilekçesi ekinde sunulan Bağ-Kur kesintisi yazısı, Kurum'a prim tutarının aktarıldığının ispata yeterli olmadığı gibi prim tevkifatının yapıldığını ve bunun Kurum'a aktarıldığını ispata yarayacak itibar edilebilir nitelikte bir kayıt veya belge tespit edilemediğinden tevkifata istinaden davacının sigortalılığının geriye dönük olarak tespiti mümkün değildir. Kaldı ki, bir an için tevkifatın varlığı ve Kurum'a aktarıldığı kabul edilerek tevkifata istinaden davacının sigortalılığının tespit edilse bile Mahkememizin ortadan kaldırılmasına karar verilen bundan önceki hükmünün gerekçesinde açıklandığı üzere, davacının 01.05.2002-31.12.2002 tarihleri arasında sigortalılığının tespiti mümkün olmakla birlikte, bu süre dava konusu döneme rastlamamaktadır. Son olarak, Yargıtay'ın içtihadına göre, ilk prim tevkifatını izleyen yıllarda prim tevkifatının veya ürün teslimatının gerçekleştiğinin belirlendiği durumlarda bu yıllar için de tespit kararı verilmesi gerekir ise de tek başına ilk prim tevkifatının öncesine rastlayan yıllarda yapılan ürün teslimatına istinaden tespit kararı verilemez. Dolayısıyla, davacının adına 2002/04 ayında yapılan prim tevkifatı bu yönden de sonuca etkili değildir.

Dava konusu dönemde, davacının 19.09.1995 tarihinde satış yoluyla devraldığı anlaşılan Gözler Mahallesi ... Mevkii ... Parsel'de kayıtlı 20.950,00 m2 miktarlı tarla vasıflı 1/4 oranlı bir parçadan ibaret tarımsal faaliyete elverişli taşınmaz kaydı, mülga 2926 sayılı Kanun'un 10'uncu maddesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte ise de bu kayıt, davalı Kurumca yapılan sigortalılık tescilinde uygulama alanı bulur. Yargılama sırasında dinlenen davacı tanıkları ile Mahkememizce muhtar ve ihtiyar heyeti azaları arasından resen seçilen tanıklar, davacının dava konusu dönemde tarımsal faaliyette bulunduğunu doğrulamış ise de kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunan ve bildirimsiz kalan sigortalılar için 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde öngörülen "hizmet tespiti" davasına eşdeğer bir düzenlemeye yer verilmediğinden tek başına taşınmaz kaydına ve tanık beyanlarına istinaden davacının geriye dönük olarak sigortalılığının tespiti mümkün değildir.

Tüm bu hususlar birlikte nazara alındığında, davacının sigortalılığının kayıt ve tescili talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin olarak tesis edilen kurum işlemi sonuç itibarıyla yerindedir. Kurum işleminin iptalini gerektirecek maddi veya hukuki bir sebep saptanmamıştır.

Belirtilen tespitler karşısında, davacının 01.07.1995-04.04.2002 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti ve tescili ile sigortalılığının kayıt ve tescili talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Kurum işleminin iptali taleplerine yönelik davanın reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: müvekkilinin 1994 yılından 04.04.2002 yılına kadar kesintisiz biçimde Tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak kendi nam ve hesabina tütün tarımcılığı faaliyetinde bulunduğu, davacını gerek tanık anlatımları gerekse de tevkifat kesintileri neticesinde kesintisiz olarak tarımsal faaliyet sürdürdüğünün deliller neticesinde de sabit bulunduğundan bahisle istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, "... Davacının ... firmasına 06.06.1995 tarihinde, ... firmasına 04.04.1996 ve 14.04.1997 tarihinde, ... firmasına 12.05.1998 ve 14.05.1999 tarihinde, TEKEL'e 11.05.2000 tarihinde, ... firmasına 20.04.2001 tarihinde, ve ... firmasına 04.04.2002 tarihinde tütün satışlarında bulunmakla, .......A.Ş.'ye anılan tarihte yapılan tütün teslimi yönünden ünvan değişikliği dikkate alınarak ... One.... A.Ş'den sorulmakla 2002/4 dönemindeki tütün teslimatı sebebiyle prim tevkifatına rastlanmadığı, dava konusu yapılan döneme ilişkin, dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan kanuni ve hukuki gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulması ile davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Davaya konu uyuşmazlık, 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti ile aksi yöndeki Kurum işleminin iptali talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci, 2926 sayılı Kanunun 2, 3, 6, 9 ve 10 uncu maddeleri ile 7143 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.