YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1983 E.  ,  2024/3316 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2349 E., 2023/2021 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 13. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/36 E., 2021/150 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ..., davalı ... ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ..., davalı ... ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalıların sorumlu ve yetkili bulunduğu ...’da davalıların işverenliğinde, 01.02.1990-02.07.2011 tarihleri arasında çalıştığını, bu süre içinde sadece 21.02.1998-16.07.1999 tarihleri arasındaki askerliği esnasında ara verdiğini, askere gidinceye kadar çaycılık askerden sonra ise hamallık yaptığını ve hanın temizliğinde çalıştığını, ...’ın çay ocağını odabaşı ve hamallık işlerini bu üç davalının müştereken işlettiğini ve idare ettiğini, han yönetiminin de davalılardan olduğunu, son ücretinin 2.000,00 TL olduğunu belirterek davacının 01.02.1990-02.07.2011 tarihleri arasındaki hizmet süresinin tespitine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

II. CEVAP
1.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; ...’daki çay ocağını işlettiğini, bu çay ocağını diğer davalılar ... ve ... ile birlikte dönüşümlü olarak her yıl birinin çalıştırdığını, kar ve zararın ona ait olduğunu, davacının kendi yanında 12 yaşlarında iken çay ocağında çalışmaya başladığını, 16 yaşından küçük çocuklar için sigorta yaptırma zorunluluğu bulunmadığı için yaklaşık 2 yıl sigortasız çalıştırıldığını, askerlikten sonra ...’da hamallık işine girdiğini, hamalların ücretlerinin haftalık olarak belirlendiğini, bir hafta süreyle yapılan işlerden elde edilen gelirin Kahya görevindeki şahısta toplandığını, toplanan paranın %60'ını çalışan hamalların aralarında paylaştıklarını, kalan kısmın han yönetimine ait olduğunu, davacının çiftçi sigortasının bulunduğunu, yaptığı işin mahiyeti gereği bir işyerine bağlı olarak çalışmasının mümkün olmadığını, işin durgun olduğu zamanlarda işi bırakarak memleketine gittiğini, kendisinin ...’ın yönetiminde bulunmadığını, Han yönetiminin diğer davalı ...'da olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili; davalının ...’ın yöneticisi olmadığını, husumet yöneltilmesinin hatalı olduğunu, yaklaşık 6 yıl önce Han’ın çay ocağının 1/3 lük tapu hissesini satın aldığını, bunun dışında handa bir dükkanının bulunmadığını, davacının Han’da bulunan dükkanlara gelen malların taşınması ile dükkanlardan satılan malların dışarıya taşınması işiyle uğraşan bağımsız hamal olduğunu, davacının 2004 yılının 6. ve 7. aylarında başka yerde sigortalı gözüktüğünü, 3 yıl 9 ay tarım sigortası ile çalıştığını, hamaliye ücretini dükkan sahiplerinden ya da müşterilerden aldığını, müvekkili ile hizmet ilişkisinin mevcut olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ... Sigortalar Kurumu vekili; davacının 01.06.2004-31.07.2004 tarihleri arasında 31 gün sigortalı çalıştığının görüldüğünü, bu süre bakımından davanın reddinin gerektiğini, davacının başkaca sigortalı çalışmasına rastlanmadığını, davalı ....’nın 01.11.1997 tarihinde, davalı ...’nun ise 01.07.2011 tarihi itibariyle 5510 sayılı Kanun kapsamına alındığını, davacının devamlı olarak işyerinde çalıştığı iddiasının tanık beyanları dışında işyeri kayıtları ile ispatlaması gerektiğini, ödenen ücretlerin de somut deliller ile ispatlanması gerektiğini, asgari ücretten daha yüksek bir ücretle çalıştığı iddiasının HMUK 289 uncu maddesi gereğince yazılı deliller ile ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davacının ... ile .... (mirasçıları ...,...,..., ve ....), ... ve ...'in 1029701 sicil numaralı âdi ortaklık vasfındaki iş yerinde 01.02.1990-02.07.2011 tarihleri arasında, hizmet akdi ile 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olmasını gerektirecek bir çalışmasının bulunduğu, bu çalışmanın belirtilen tarihler arasında askerlik süresi haricinde kesintisiz devam ettiği, davacının almış olduğu ücret miktarına ilişkin yazılı bir belge bulunmadığı, dinlenen davacı tanıklarının da ücret miktarına ilişkin somut bir beyanları bulunmadığı, HMK 288 inci maddesi dikkate alındığında yasal asgari ücret üzerindeki ücret iddialarının yazılı deliller ile ispat edilmesi gerektiği, bu nedenler ile tespiti mümkün hizmet süreleri çıkarılırken SSK taban ücret miktarları dikkate alınması gerektiği ..." gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ..., davalı ... ve davalı Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı ... vekili; davacının alacaklarının zamanaşımına uğradığını, çelişkili tanık beyanlarına dayanılarak hüküm kurulduğunu, davacının askerlik sonrası Model Handa hamallık yaptığını, yaptığı işin niteliği gereği bir işverene bağlı olarak çalışmadığını belirterek, Mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı ... vekili; kaldırma kararında belirtilen eksiklikler giderilmeden karar verildiğini, tanıklar dinlenmeden karar verildiğini, savunma haklarının ihlal edildiğini, belirterek Mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

3.Davalı Kurum vekili; fiili çalışmanın ispatlanması gerektiğini belirterek Mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Dinlenen davacı tanıkları ve davalı tanıkları ve kamu tanıklarının beyanları ile davacının handa önce çaycı, sonrasında hamal olarak çalıştığı, davacının bildirimi yapılan işyerinde kayden çalışmadığının beyan edildiği, ...'ın davalılardan oluşan odabaşılar tarafından yönetildiği, Mahkeme kararının yerinde olduğu kanaatine varılarak " istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ..., davalı ... ve davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ..., davalı ... ve davalı Kurum vekilleri istinaf dilekçesi ile aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun 79 uncu, 5510 sayılı Kanun 86 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ..., davalı ... ve davalı Kurum vekillerinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve özellikle, dosyada bulunan tanıkların beyanları ile dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.