YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/188 E.  ,  2024/1472 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/30 E., 2023/1626 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/340 E., 2021/686 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili ile davalı işveren vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum ve davalı işveren vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının vefat eden eşi ...'ın 01.02.2009 tarihinden itibaren 7 yıl kadar davalının işletmekte olduğu ... Mevkiindeki 98 Kahvehanesi'nde ocakçı ve garson olarak çalışığı, eşi sigortalının kahvehanede çalışırken 28.11.2014 tarihinde kalp krizi geçirdiği ve kalp pili takıldıktan sonra bir süre daha çalışmaya devam ettiği, tekrar hastalanarak 2015 yılının Şubat ayının sonunda işe ara verdiği, 25.10.2016 tarihinde de vefat ettiği, Kuruma müracaat ettiğinde hizmetlerinin bildirilmediğini öğrendiği iddiasıyla eşi ...'ın davalı işveren .....'a ait işyerinde 06.05.2012 ile 01.03.2015 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli olacak çalıştığı halde (tedavi olduğu 28.11.2014 tarihinden 2015 yılı Şubat ayının sonuna kadar çalışmadığı 2 aylık süre hariç) Kurum'a bildirilmeyen sürelerin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davada taraf olmadıkları, iddianın yazılı delillerle ispat edilmesi gerektiği, kamu düzenine ilişkin davada re'sen araştırma yapılması gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımının geçtiği, murisin özürlü maaşı aldığı ve maaş şartlarından birinin de sosyal güvenlik kuruluşlarına kayıtlı olmamak olduğu, murisin günde bir iki saat yardım ettiği, rehabilite edilen kişilerin sosyal güvenlik kuruluşlarına kayıt edilemeyeceği, çalışamaz raporu olan kişinin ve 2022 aylığı alan kişinin çalışmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; hizmet tespiti istenen 06.05.2012 ile 01.03.2015 tarihleri arasında davacı eşinin uzun dönem (4/1-a, b ve c) sigortalılık kaydının bulunmadığı, davalı işverene ait işyeri tescil kaydının olmadığı ancak 06.05.2012 ile 01.03.2015 tarihleri arasını kapsar şekilde çay ocağı, kahvehane işletmeciliğinin yapıldığının devam eden elektrik ve su aboneliği ile vergi kayıt, yoklama fişi ve denetim tutanağı ile yapılan kolluk araştırmasından anlaşıldığı, davacı eşinin kıraathanede çekilmiş fotoğrafının bulunduğu, ... ve eşi ...'ın 06.05.2012 ile 01.03.2015 tarihleri arasında ... İli Merkez.... Mahallesi'nde birlikte ikamet ettiklerinin anlaşıldığı, ... Esnaf ve Sanatkarlar Odasının 18.11.2019 tarihli müzekkere cevabında davalı ...'nın Esnaf Sicil Memurluğunda 28/29.361 esnaf sicil numarası ile 24.10.2003 tarihinde Kahveci olarak kaydı yapılmış ve kaydının hala devam ettiği belirtildiği, dinlenen komşu işyeri sahibi olduğunu beyan eden tanık ...'nin sahibi olduğu işyeri ile ilgili vergi kayıtları getirtilmiş müzekkere cevabında vergi sicil kaydına rastlanılmadığı tespit edildiği, ancak kolluk tarafından yapılan araştırmada 13.11.2019 tarihli tutanakta komşu işyeri olarak belirtildiği, dinlenen komşu işyeri çalışanı olduğunu beyan eden ...'nın komşu işyeri olarak çalıştığını beyan ettiği işyerine ilişkin vergi kayıtlarını ve işyeri kayıtları getirtildiği, 25.03.2015 ile 21.05.2018 tarihleri arasında büfe ve ekmek vb. satış faaliyetinden mükellefiyet kaydı bulunduğu, komşu işyeri çalışan tanığı olarak dinlenen ...'nun hizmet döküm cetveli ve cetvelde gözüken işyerlerine ilişkin işyeri ünvan listesi getirtildiği, SGK hizmet dökümü incelendiğinde 24.07.2007 tarihinden sonra 5510 4/1-a kapsamında sigortalılığının olmadığı, istinaf ilamı doğrultusunda yeni komşu işyerleri tespit edildiği, dinlenen komşu işyeri tanıklarının sürekli ve kesintisiz çalıştığını beyan ettiği, tanık ...'in 2009 - 11.01.2016 tarihleri arasında ... Eczanesinde çalıştığı, komşu işyeri tanığı ....nın 2009 - 11.01.2016 tarihleri arasında ... Eczanesinde çalıştığı, tanık ...'un 2009 - 11.01.2016 tarihleri arasında ... Eczanesinde çalıştığı beyanlarının görgüye dayalı olduğu, gelen hastane kayıt ve tedavi bilgileri ile medula kayıtlarından davacı eşinin 10.02.2015 - 04.03.2015, 21.11.2014 - 24.11.2014 ve 24.11.2014 - 30.11.2014 tarihleri arasında yatarak tedavi gördüğü, 2022 sayılı Kanundan yararlanan davacının 5510 sayılı Kanun kapsamında hizmet tespitini talep etmesinde hukuki bir engel olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile .... sigorta sicil numarasında kayıtlı ...’ın ....kimlik numarasında kayıtlı davalı işveren yanında 06.05.2012 - 20.11.2014 ile 01.12.2014 - 09.02.2015 tarihleri arasında ayda 30 olacak şekilde sürekli hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine, fazlaya dair talebin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum ve davalı vekilleri istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.İstinaf Sebepleri:
Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; çalışmanın hizmet akdine dayanmadığı, hizmet akdinin unsurlarının oluşmadığı, çalışma olgusunun ispat edilemediği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; iddiaların doğruluğunu ispatlayan somut bulgular elde edilemediği, tanık beyanları çelişkiler bulunduğu, davalı ile muris arasında hizmet akdi ilişkisi bulunmadığı, rahatsızlığının murisin çalışmasına engel olduğu, tanıkların bu kadar uzun zamana ilişkin beyanlarına itibar edilemeyeceği, murisin diabet ve kalp hastalığı bulunduğu, %100 malul olduğundan çalışamayacağı, davaya konu dönemde engelli aylığı aldığı, zaman zaman kendi çayını aldığı ve çay ocağında çalışmadığı iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya içeriğine göre davalı işyeri, 2003 yılında esnaf ve sanatkarlar siciline kayıt edildiği, 2013 yılında vergi kaydı başladığı, Muris ..., kalp hastalığı nedeniyle 2007-2016 yılları arasında 2022 sayılı Kanun kapsamında engelli aylığı aldığı, SGK kayıtlarına göre, murisin davalı işyerinden SGK'ya bildirilen çalışması bulunmadığı, Emniyet Müdürlüğünden gelen yazı cevabına göre, 2009-2015 döneminde komşu işyeri çalışanı bulunmadığı, murisin en son 1990 yılında Kuruma bildirilen çalışması bulunduğu, Mahkemece dinlenen davacı tanıkları ve komşu işyeri çalışanları davacı iddiasını doğruladığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili ile davalı işveren vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili ile davalı işveren vekili istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuşlardır.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davacının murisinin davalı nezdinde hizmet akdine dayalı olarak 06.05.2012 - 01.03.2015 tarihleri arasında çalıştığının tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanun'un 86 ncı maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz karar harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.