YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1833 E.  ,  2024/3095 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2019/304 E., 2023/691 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (kapatılan) 21.Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının murisi olan ölen kocası ...'ın 01.01.2007 tarihinden itibaren ağabeyi ...'a ait Deniz Isı adlı işyerinde çalıştığını, 22.06.2012 tarihinde geçirmiş olduğu bir iş kazasında vefat ettiğini, davacının murisi ...'ın 01.01.2007-22.06.2012 tarihleri arasında SGK'ya bildirilmeyen hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının murisi ...'ın işçi olarak çalıştığını iddia ettikleri iş yerinin tarafların babaları tarafından açılan işyeri olduğunu ve ortak olarak çalıştırdıklarını, kârı paylaştıklarını, vergi kaydının ortaklardan birisinin üzerine olduğunu, ayrıca ortak işyerinin açılma tarihinin dava dilekçesinde iddia edildiği gibi 01.01.2007 değil, 23.10.2007 tarihi olduğunu açılan davanın reddini talep ve beyan etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, 506 sayılı Kanun'un ek 40 ıncı maddesi uyarınca sigortalıların çalışmaya başladıkları tarihten itibaren 30 gün içinde çalışmaya başladıklarını bildirmek zorunda olduklarını, işveren tarafından prim ve hizmet belgelerinin Kuruma intikal ettirilmediğini, bu nedenle çalışmanın kabul edilemeyeceğini, Kurumun davanın açılmasına sebebiyet vermediğini, bu nedenle Kurum aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 30.05.2017 tarihli ve 2014/470 Esas, 2017/416 Karar sayılı kararıyla; tüm dosya kapsamına göre yapılan yargılama sonunda; davalı ... tarafından işletilen Deniz Isı ismindeki işyerinin yönetim ve işin sevk idaresinin kendisinde olduğu, davalının kardeşi olan ... ...'ın tesisat işlerine yönlendirildiği, taraflar arasında bir adi ortaklık bulunmadığı, bu yönde bir sözleşme de yapılmadığı, ...'ın işyerinin hasılatının bir kısmını ...'a vermesinin ortak oldukları anlamına gelemeyeceği, ...'ın ... yanında çalıştırılan biri olduğu, bu nedenle aradaki ilişkinin hizmet akdinden kaynaklandığının tespit olunduğu, bu itibarla davacı murisi ...'ın davalı işveren yanında 23.10.2007 ile 22.06.2012 tarihleri arasında 1121 gün çalışması olduğu belirlendiğinden alınan ek bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne; bilirkişi ... tarafından hazırlanan 13.11.2016 tarihli ek raporda bilirkişinin belirttiği şekilde, davacının davalı nezdinde,
23.10.2007-01.10.2009 tarihleri arasında 700 gün,
01.01.2010-16.05.2010 tarihleri arasında 136 gün,
27.07.2010-03.12.2010 tarihleri arasında 128 gün,
08.02.2011-14.02.2011 tarihleri arasında 7 gün,
07.07.2011-13.07.2011 tarihleri arasında 7 gün,
22.11.2011-24.11.2011 tarihleri arasında 3 gün,
02.02.2012-22.06.2012 tarihleri arasında 140 gün, toplamda ise 1121 gün süreyle çalıştığının ve çalıştığı bu sürelerin Kuruma bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin tespit isteminin reddine, bilirkişi raporunun karar ekinden sayılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 26.12.2017 tarihli ve 2017/2055 E., 2017/2202 K. sayılı kararıyla; dosya kapsamı, dava dilekçesi, cevap dilekçeleri, davacı tanıklarının ve re'sen seçilen kamu tanıklarının beyanları, SGK kayıtları ve bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamına göre; davacının eşi ... ile davalının üvey kardeş oldukları, davalı ... tarafından işletilen Deniz Isı ismindeki işyerinin yönetim ve işin sevk idaresinin davalıya ait olduğu, sigortalının tesisat işlerinde bizzat çalıştığı, işyerinin vergi kaydı ve ruhsatının davalının üzerinde olduğu, davacının murisinin uyuşmazlık konusu dönemde, sigorta hizmet cetvelinde bildirim bulunan dönemler haricinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığına ilişkin mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı ... ve davalı Kurum vekillerinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (kapatılan) 21.Hukuk Dairesince, 07.03.2019 gün ve 2018/1564 Esas 2019/1735 Karar sayılı ilamı ile " Dosyadaki kayıt ve belgelerden; sıhhi tesisatçı olan ... işçinin davalı ağabeyinin işyerinden verilmiş işe giriş bildirgesi veya hizmet bildirimi bulunmadığı, ... işçinin hizmet cetvelinde 02.09.2009 ve 01.02.2012 tarihleri arasında çeşitli firmalardan 561 gün sigortalı bildirimi olduğu, Konya İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne ait işyerinde 02.10.2009 tarihinde çalışmaya başladığına ilişkin işe giriş bildirgesinin verildiği ve 02.10.2009 ile 31.12.2009 tarihleri arasında 89 gün çalışma bildirimi bulunduğu, 2010 ve 2011 yıllarında da ... AŞ, Korok İnş Ltd Şti ve Komel Enerji AŞ gibi işyerlerinden kısmi süreli çalışma bildirimlerinin yapılmış olduğu, tanık anlatımlarına göre işyerinin ortak açıldığı ancak davalı ağabeyinin işleri organize ettiği, işçilik hizmetlerini muris ve diğer kardeşlerin yaptığı, işyerinin vergi kaydı, işyeri kira kontratı, işyerindeki malzemeler yazar kasa,kayıt cihazı ve motorlu taşıtların davalının adına olduğu, iş kazasıyla ilgili olarak Kurum Teftiş Kurulunda işlemlerin devam ettiğinin bildirildiği, Savcılık bilirkişi raporunda olayın işkazası olduğu, ...’ın işveren ...’ın işcisi olduğunun tespit edildiği, müteveffanın tıkanan kanalizasyon borusunu açmak için çalışırken elektrik çarması sonucu vefat ettiği, Asliye Ceza Mahkemesinde işveren ağabeye dava açıldığı, aynı şekilde tıkanan kanalizasyon açarken aynı makineyle daha önce de Rafet adında başka bir kardeşlerinin vefat ettiği, ...sicil numaralı ...’a ait tesisat malzemeleri alım satım işi, 27.06.2012 tarihinde yasa kapsamına alındığı ve halen faal olduğu, dinlenen tanıkların çoğunun baba dahil sigortalı olarak bildirildiği, eylemli çalışma olgusunun yeterli ve gerekli bir araştırmayla sağlıklı bir biçimde belirlenmeden davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılacak iş; öncelikle ... ile davalı ağabeyi arasındaki ilişkinin hizmet aktine dayanıp dayanmadığını ortaya koyabilmek için Kurum müfettişlerince yapılan tahkikata ilişkin raporu ve ve ilgili dosyayı Kurumdan getirtmek, konuya ilişkin Asliye Ceza dosyasını getirtmek, bu dosyalardaki deliller ve tanık beyanlarını Mahkeme dosyasındakilerle karşılaştırmak, gerekirse yeni tanıklar dinlemek, aralarındaki iş ilişkisinin mahiyetini ortaya çıkaracak tüm delilleri topladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir. " gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesince, somut davada, davacının eşi ... ile davalının üvey kardeş oldukları, davalı ... tarafından işletilen Deniz Isı ünvanlı işyerinin yönetim ve işin sevk idaresinin davalıya ait olduğu, sigortalının tesisat işlerinde bizzat çalıştığı, işyerinin vergi kaydı ve ruhsatının davalının üzerinde olduğu, davacının murisinin uyuşmazlık konusu dönemde, sigorta hizmet cetvelinde bildirim bulunan dönemler haricinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığı anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne;

Bilirkişi ... tarafından hazırlanan 13.11.2016 tarihli ek raporda bilirkişinin belirttiği şekilde, davacının murisi ...'ın davalı ... nezdinde,
23.10.2007-01.10.2009 tarihleri arasında 700 gün,
01.01.2010-16.05.2010 tarihleri arasında 136 gün,
27.07.2010-03.12.2010 tarihleri arasında 128 gün,
08.02.2011-14.02.2011 tarihleri arasında 7 gün,
07.07.2011-13.07.2011 tarihleri arasında 7 gün,
22.11.2011-24.11.2011 tarihleri arasında 3 gün,
02.02.2012-22.06.2012 tarihleri arasında 140 gün,
toplamda ise 1121 gün süreyle çalıştığının ve çalıştığı bu sürelerin Kuruma bildirilmediğinin, pirime esas kazancının çalıştığı dönemde geçerli asgari ücret olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin tespit isteminin reddine, bilirkişi raporunun karar ekinden sayılmasına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkili ile davacının murisinin kardeş olduklarını, sermayesini ortak koyarak bir işyeri açtıklarını, aralarında astlık üstlük ilişkisinin bulunmadığını, dava konusu dönemde başka işyerlerinde çalıştığını gösterir hizmet bildirimleri bulunduğunu ileri sürmüş ve Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurum işlemlerinin mevzuata uygun olarak yapıldığını, davacının murisi ile davalının ortak olduklarını, hizmet akdine dayalı olarak çalışmadığını, komşu işyeri sahibi tanık ve diğer tanık beyanlarının bu durumu doğruladıklarını, Kurum kayıtlarının aksinin tanık beyanları ile ispatının mümkün olmadığını ve kurum davanın açılmasına sebebiyet vermediği için aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücreti yüklenemeyeceğini ileri sürmüş ve Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalılar vekiller, tarafından temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

21.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.