YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1809 E.  ,  2024/4622 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/510 E., 2023/1335 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Van 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/1428 E., 2023/97 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı iş yerinde 01.02.1994-25.04.2012 tarihleri arasında eksik bildirilen hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kabulü ile davacının davalıya ait işyerinde,
-01.02.1994-31.12.1994 tarihleri arasında 330 gün,
-01.01.1995-31.12.1995 tarihleri arasında 360 gün,
-01.01.1996-31.12.1996 tarihleri arasında 360 gün,
-01.01.1997-19.12.1997 tarihleri arasında 348 gün,
-01.01.1998-25.01.1998 tarihleri arasında 25 gün,
-06.02.1999-03.04.1999 tarihleri arasında 55 gün,
-02.04.2001-05.06.2001 tarihleri arasında 64 gün,
-01.09.2002-31.12.2002 tarihleri arasında 120 gün
olarak aylık asgari ücret ile fiilen ve sürekli olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalı Kurum vekili İstinaf Sebepleri
Hak düşürücü sürenin dikkate alınmadığını, tanık anlatımlarının yeterli olmadığını, eksik araştırma ve inceleme ile karar verildiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre özellikle; davacının davalı tarafından düzenlenen kıdem tazminatı hesaplama tablosunda işe giriş ve çıkış tarihlerinin kabul edilen tarihler olduğunun belirtilmesi, davacının çalışmasının tanık beyanları ile de sübuta ermiş olması karşısında Mahkemenin kararında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalı iş yerinde 01.02.1994-25.04.2012 tarihleri arasında eksik bildirilen hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı 01.02.1994-25.04.2012 tarihleri arasında davalı iş yerinde eksik bildirilen hizmetlerinin tespitini talep etmektedir.

Mahkemece tanık beyanları ve davalı tarafın dosyaya sunduğu kıdem ve ihbar tazminatı cetvellerinde davacının işe giriş tarihinin 01.02.1994 ve işten çıkış tarihinin 25.04.2012 olarak belirtilmiş olması, kıdem tazminatına esas sürenin 6558 gün olduğuna yönelik kayıt göz önüne alındığında davacının davalıya ait iş yerinde sigorta bildiriminin olmadığı dönemde fiili çalışmasının olduğu kanaatine varıldığı, hizmet cetvelinde Kudbettin Vari adına tescilli iş yerinden hizmet bildirimi yapıldığı ve davalı ile Kudbettin Vari iş yerleri arasında organik bağ olduğu değerlendirilerek, davacının talep ettiği dönemin kesintisiz bir bütün olarak davalı nezdinde eylemli çalışmaya dayandığı anlaşılmakla hizmetlerin kesintiye uğramayacağı ve taleplerin hak düşürücü süre engeline takılmadıkları sonucuna varılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davacının hizmet cetveli incelendiğinde; talep edilen dönemde dava dışı 11242, 1004240 nolu iş yerlerinde değişik dönemlerde bildirimlerin bulunduğu anlaşılmaktadır. Öncelikle davacıdan; kendi adına iş yerlerinden yapılan bildirimlerin gerçek bildirimler olup olmadığı, iptalini isteyip istemediği sorulmalı, iptalini istediği takdirde bu iş verenlerin de hak alanını ilgilendirmesi nedeniyle zorunlu dava arkadaşlığı kapsamında bu iş verenler davaya dahil edilmeli, delilleri sorulup toplanmalıdır.

Davacı her ne kadar ....'yi davalı olarak göstermişse de, şirketin 03.12.2004 tarihinde kurulup tescil edildiği, öncesinde 01.01.1993 tarihinde kurulan ... Un ve Yem San Tic A.Ş'nin bulunduğu ve halen de faaliyetine devam ettiği anlaşılmaktadır. 03.12.2004 tarihinde kurulan şirkete tüm hizmetlerin tespitinin yapılması hatalı olup, 03.12.2004 tarihi öncesi davacının çalışmasının geçtiği şirketin belirlenip o şirketin de davaya dahil edilip delillerinin dosyaya celp edilmesi gerekmektedir.

Mahkemece usulüne uygun olarak taraf teşkili sağlanıp bu iş verenlere ait Kurumda bulunan iş yeri sicil dosyası ve bu iş yerlerinden verilen dönem bordroları celp edilmeli, bu iş yerlerinden davacının iş yeri şahsi sicil dosyası, bordroları, puantaj kayıtları, işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri celp edilmeli, bordro tanıkları dinlenip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeyle karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.04.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.