YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1802 E.  ,  2024/8083 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/211 E., 2023/717 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki hizmet ve prime esas kazançların tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın reddine dair verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiş, Dairece yapılan inceleme sonunda bozulmuş ve Mahkemece bozma doğrultusunda yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiş, Dairece ikinci kez yapılan inceleme sonucunda karar tekrar bozulmuştur.

Mahkemece bozma doğrultusunda yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, davalılar vekillerince kararın temyiz edilmesi neticesinde Dairece üçüncü kez bozulmuş, Mahkemece bozma doğrultusunda davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı işyerinde 01.12.2004 tarihinden itibaren idareci sıfatıyla çalışmaya başladığını, iş akdinin davalı işveren tarafından haksız ve ihbarsız olarak feshedildiğini, 15.11.2012 tarihine kadar kesintisiz çalıştığını, çalıştığı süre boyunca sigorta bildiriminin hiç yapılmadığını, aylık ücretinin 1.650 TL olduğunu belirterek; davacının 01.12.2004 tarihinden 15.11.2012 tarihine kadarki çalışmalarının gerçek ücreti olan 1.650,00 TL net ücret üzerinden tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... adına vasiyeti gerine getirme görevlisi cevap dilekçesinde özetle; alacak davası ile hizmet tespit davacının farklı usul ve yargılama hükümlerine farklı ispat kurallarına, farklı delil toplama yöntemlerine, farklı harç ve yargılama giderleri ile farklı temyiz inceleme mercilerine tabi olduğunu, birlikte açılması ve sürdürülmesi mümkün olmadığını, hizmet tespit davası sonuçlandırılmaksızın alacak davasındaki talepler hakkında bir karar verilmesinin imkansız olduğunu, her iki davanın birlikte açılıp açılamayacağını, davanın esastan reddine karar verilmesini talep ettiklerini belirterek; öncelikle hizmet tespit davası ile alacak davasının tefrikine karar verilmesine, alacak davasının ayrı esasa kaydına, hizmet tespit davası sonucunun alacak davası yönünden bekletici mesele yapılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili, davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 09.04.2015 tarihli ve 2012/1056 Esas -2015/431 Karar sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece 26.11.2015 tarih ve 2015/17767 Esas - 2015/20577 Karar sayılı ilamı ile "inceleme konusu davada istemin reddine karar verilmiş ise de, dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir. Öncelikle, aynı anda birden fazla işyerinde çalışmaya 506 ve 5510 sayılı Kanunlar bakımından engel bulunmadığı hususu göz önünde bulundurulmalıdır. Alınan tanık ifadelerinden davalıya ait Kızılay’da satış mağazası ve İstanbul Yolu İskitler semtinde de matbaa olmak üzere iki iş yeri bulunduğu, davacının iddia ettiği çalışmalarının da matbaa işyerinde geçtiği iddia edilmektedir. Bu bakımdan; davacının bildirimlerinin yapıldığı ... Genel Müdürlüğünde iki vardiyalı olarak çalıştığı bildirilmiş ise de bu çalışmaların günde kaç saate tekabül ettiği sorularak belirlenmeli, davalı işverene ait matbaa işyerinin 506/5510 sayılı Kanun hükümleri kapsamında bulunduğu süreler (tescil dönemi) Kurumdan sorulmalı, işverenin vergi kayıt ve faaliyet durumu ilgili vergi dairesinden ve ticaret sicili memurluğundan araştırılmalı, matbaa işyerine ait uyuşmazlık konusu tarihleri içerir dönemsel sigorta primleri bordroları Kurumdan getirtilmeli, anılan bordrolarda bildirimleri yapılan sigortalıların hizmet cetvelleri getirtilerek bilgi ve görgüsüne başvurulmalı, aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, davacının çalışmasının sürekli olup olmadığı, çalışmanın (... Genel Müdürlüğündeki çalışmadan arta kalan sürelerde) tam gün sayılacak şekilde gerçekleşip gerçekleşmediği ortaya konulmalı, çalışma kısmi süreli ise buna göre bir değerlendirme yapılmalı, belirdiği takdirde tanık anlatımları arasındaki çelişkiler giderilmeli, çalışma kesintili gerçekleşmiş ise hak düşürücü süre yönünden irdeleme yapılmalı, toplanan tüm kanıtlar değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır. " belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Bozma İlamı Sonrası Mahkeme Kararı
Mahkemenin 29.12.2020 tarih ve 2016/147 Esas - -2020/829 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının 01.03.2005-15.11.2012 tarihleri arasında davalı ... adlı işyerinde; 2012/2 dönemi için; 1650,00 TL net ve geriye dönük dönemsel ücretleri yönünden ise asgari ücretin 1,75 katı üzerinden iş akdi ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece 25.05.2021 tarih ve 2021/2535 Esas -2021/6887 Karar sayılı ilamı ile "Eldeki davada, davalının çalıştığını iddia ettiği ... Kitabevinin gerçek kişi olan ... adına kayıtlı olması, ...'ın da karar tarihi itibari ile vefat ettiği anlaşıldığından, yukarıda belirtilen hukuki ve fiili durumlar ışığında, Mahkemece, davacıya, davalı ...'ın mirasçılarının HMK’nın 124 üncü maddesi gereğince davaya dâhil edilmesi için süre verilmeli, davaya dâhil edilen mirasçıların gösterdiği deliller toplanmalı ve elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır. " denilmek suretiyle Mahkemece verilen kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. İkinci Bozma İlamı Sonrası Mahkeme Kararı
Mahkemenin 24.05.2022 tarih ve 2021/827 Esas -2022/390 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının 01.03.2005-15.11.2012 tarihleri arasında davalı ... adlı işyerinde; 2012/2 dönemi için; 1650,00 TL net ve geriye dönük dönemsel ücretleri yönünden ise; asgari ücretin 1,75 katı üzerinden iş akdi ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

E. Üçüncü Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece 03.11.2022 tarih ve 2022/11257 Esas - 2022/13605 Karar sayılı ilamı ile " 1-Hizmet tespiti yönünden; Mahkemece her ne kadar davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve 01.03.2005 ile 15.11.2012 tarihleri arasında kısmi süreli çalıştığı anlaşılmış ise de hükümde bu hususun açık bir şekilde belirtilmemiş olması ve gerekçede bilirkişi ek raporunun hükme esas alınmış hatalı olup davacının belirtilen tarihler içerisinde hangi sürelerde çalıştığının açıkça ifade edilmesi gerekmektedir.

2- Prime esas kazanç tespiti yönünden ise davanın yasal dayanakları, sigortalı ve işverenin Sosyal Güvenlik Kurumuna ödeyecekleri primlerin matrahını teşkil eden sigortalı kazançlarının nelerden ibaret olduğu ve istisnalarını gösteren (mülga) 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 77/I inci maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesidir.

Mahkemece sigorta primine esas kazanç tutarı konusunda öngörülen yönteme uygun inceleme ve araştırma yapılmaksızın, Mahkemece, yalnızca tanık beyanlarına itibar edilerek, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.." denilmek suretiyle Mahkemece verilen kararın bozulmasına karar verilmiştir.

F.Mahkemece Bozma İlâmına Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan inceleme neticesinde; davacının prime esas kazancının tespiti amacıyla çalıştığını iddia ettiği tarih aralığında mevcut maaşını aldığı hesap bilgisinin bulunup bulunmadığı hususunda beyanda bulunmak üzere; taraf vekillerine süre verildiği, davalı vekilinin davacıya hizmet akdinin bulunmaması nedeniyle banka aracılığıyla, ... marifetiyle, ya da elden kendisine aylık ücret ödemesi yapılmadığının belirtildiği, bozma ilamı doğrultusunda; 06.10.2023 tarihli bilirkişi raporunun aldırıldığı, 03.03.2006 tarihinde davalıya ait işyerinin ... abonelik sayacının değiştirildiği, davacının da sayaç değişim belgesini davalı işyeri adına imzaladığı, davalı işyerine ait İskitler'de bulunan adrese kaçak elektrik kontrol ekipleri tarafından denetime gelindiği, denetim evrakının davacı tarafından idareci sıfatı ile imzalandığı, elektrik kesimine ilişkin ihbarnamenin de yine idareci sıfatı ile davacı tarafından imzalandığı, 2006, 2008, 2011, 2012 yıllarına ait bir kısım sevk irsaliyelerinin davalı işyeri adına davacı tarafından imzalandığı, matbaa işyerinin 01.03.2005 tarihinde kanun kapsamına alındığı, 31.05.2013 tarihinde ise kanun kapsamından çıkartıldığı, dosya kapsamında dinlenilen tanık anlatımları nazara alındığında; davacının babasına ait araç ile davalı işyerine kitap taşıdığı, bu sırada işveren ile tanıştığı, belli bir zaman sonra matbaanın kurulmasına karar verildiği, davacının kuruluş aşamasında işverenin yanında yer aldığı hususlarının tespit edildiği, ancak davacının davalı işveren nezdinde çalıştığı zaman diliminde dava dışı ... işyerinde de çalışmış olduğu, tanık anlatımları doğrultusunda; davacının vardiyalı çalıştığı, davacının çalışmasının davalıya ait işyerinde kısmi süreli olduğu anlaşıldığından hüküm kurmaya ve denetime elverişli 06.10.202 tarihli bilirkişi raporu hükme esas alınarak, davanın kısmen kabulüne, davacının 01.03.2005-15.11.2012 tarihleri arasında, davalı ... adlı işyerinde; 01.07.2012 - 15.11.2012 tarihleri arasında her ay için aylık brüt 2.215,00 TL prime esas kazanç ile 01.07.2012 tarihi öncesi her dönemin brüt asgari aylık ücretin 2,3551 katı brüt asgari ücret üzerinden iş akdi ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalılar vekili temyiz başvuru dilekçelerinde; kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu ve bozulması gerektiğini belirtilmişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 86 ncı maddesinin dokuzuncu fıkrası hükümleridir.

3. Değerlendirme
Dosya kapsamı incelendiğinde, İlk Derece Mahkemesince her ne kadar yazılı şekilde karar verilmiş ise de, bozma gereği yerine getirilmemiştir.

Hizmet tespiti yönünden; Mahkemece her ne kadar davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve 01.03.2005 ile 15.11.2012 tarihleri arasında kısmi süreli çalıştığı anlaşılmış ise de hükümde bu hususun açık bir şekilde belirtilmemiş olması ve gerekçede bilirkişi ek raporunun hükme esas alınması hatalı olup davacının belirtilen tarihler içerisinde hangi sürelerde çalıştığının açıkça ifade edilmesi gerekmektedir.

Prime esas kazanç yönünden ise; davacıya yapılan maaş ödemeleri tespit edilmeli, tespiti istenilen sürenin öncesinde ve sonrasında yazılı delil başlangıcı sayılabilecek ödeme belgeleri ve sair bu nitelikte belgeler var ise bu belgeleri dosya arasına getirterek incelenmeli, davalı işyerlerine ait ve davacı tarafından imzalı ücret bordroları ile Kuruma bildirilen prime esas kazançlar arasında ay ve ay karşılaştırma yapılarak, eksik bilirkişi raporuyla yetinilmeden, uyuşmazlık konusu husus hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm sair yönleri incelenmeksizin bozulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
İlk Derece Mahkemesi kararının sair yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

11.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.