YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1708 E.  ,  2024/5229 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/962 E., 2023/1370 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Akşehir 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2021/83 E., 2023/170 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı iş yerinde 01.07.2010 - 15.07.2016 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı yanında hiçbir zaman çalışmadığını, davacının dilekçesinde belirttiği tüm hususların hayal ürünü olduğunu, hiçbir zaman davalının kömür dükkanında çalışmadığını, davacının kömür dükkanlarının bulunduğu yerde iş bekleyen, kömür bekleyen ve kömür alan müşterilerin kömürlerini ton başına evlerine taşıyan kendi nam ve hesabına çalışan işçi olduğunu, davalıdan hiçbir zaman ücret almadığını, davalının iş yerinde çalışan tüm işçilerin sigortalı olduğunu, resmi çalışma saatlerinde iş yerlerinde çalıştığını, 9-10 kadar işçi çalıştıran bir iş yerinin davacının sigortasından kaçınmış olmasının firma için acemice bir yaklaşım olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre ve zamanaşımı nedeniyle reddinin gerektiğini, yalnız tanık beyanlarına itibar edilemeyeceğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kısmen kabulü ile
Davacının 040955 sicil nolu ... unvanlı davalıya ait işyerinde;
23.05.2011 – 19.07.2013 tarihleri arasında kesintisiz şekilde 788 prim/gün,
01.08.2013 – 31.12.2013 tarihleri arasında 60 prim/gün,
01.01.2014-31.12.2014 tarihleri arasında 144 prim/gün,
01.01.2015-31.12.2015 tarihleri arasında 144 prim/gün,
01.01.2016-31.05.2016 tarihleri arasında 60 prim/gün,
01.06.2016-15.06.2016 tarihleri arasında 6 prim/gün asgari ücret karşılığında çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı vekili İstinaf Sebepleri
Kamu tanığının beyanında da görüleceği üzere davacının iş yerine bağımlılığı olmadığını, piyasa hamalı olarak iş çıktığı zaman çalıştığını, ücretini yapılan taşınma işinin karşılığı olarak apartmanlardan aldığını, dolayısıyla davacının hizmet akdi içerisinde çağrı usulu olarak bulunmadığını, kendi nam ve hesabına serbest hamallık yaptığını, davalının ise iş çıktığında müşteriye davacıyı gösterdiğini, bunun dışında başka bir ilişkinin olmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

2. Feri Müdahil Kurum vekili İstinaf Sebepleri
Davacının davalı iş yerinde çalışmış olduğunun tam olarak tespit edilmediğini, resmi belgeler karşısında tanık beyanlarına itibar edilmemesi gerektiğini, dosya kapsamında dinlenen tanıkların ifadelerinin işe giriş ve çıkış tarihleri ve çalışma şekli ile ilgili net bir ilgi vermediğini beyanla davanın reddini istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya içeriğine, kararın dayandığı delillere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, kamu düzenine aykırı bir hususun tespit edilmemiş olmasına, Dairemizin kaldırma kararına uygun araştırma ve değerlendirme yapılmış olmasına göre Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

Feri müdahil Kurum vekili; istinaf sebepleri ile birlikte dinlenen tanıkların hiç birininin davacının sürekli çalıştığına dair beyanda bulunmadıkları, yevmiyeli olarak ve bağımlı olmayarak çalıştığını ifade ettiklerini beyanla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalı iş yerinde 01.07.2010 - 15.07.2016 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip Mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı davalıya ait Nakliye ve ... Per Kömür Ticareti mahiyetli iş yerinde sürekli ve kesintisiz olarak 01.07.2010 - 15.07.2016 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitini talep etmektedir.

Mahkemece, en net beyanda bulunan ve hizmet süreleri itibarıyla davacının çalıştığına şahit olan bordrolu tanığın beyanları göz önüne alınarak davacının çalışmasının 23.05.2011 - 19.07.2013 tarihleri arasında kesintisiz olduğu, 20.08.2013 tarihinden davacının kaza geçirdiği 15.06.2016 tarihine kadar davacının kesintisiz ve sürekli olarak çalıştığını destekler delil bulunmadığı, davacının kısmi olarak istihdam edildiği, bilirkişi raporuna istinaden ayda 12 gün hizmetinin hesaplandığı, 01.07.2010 - 22.05.2011 tarihleri arasında çalıştığının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Ancak Mahkemece verilen karar eksik araştırma ve hatalı değerlendirmeyle verilmiştir. Öncelikle davanın somutlaştırılması kapsamında davacının beyanı alınmalı, davalıya ait iş yerlerinden hangisinde çalıştığı sorulmalı, kömür indirme - bindirme işinde çalıştığını söylemesi halinde, kömür işinin hangi aylarda başladığı ve hangi aya kadar devam ettiği, mevsimsel iş olup olmadığı araştırılmalı, bu husus tanıklardan ayrıntılı olarak sorulup beyanları alınmalı, ayrıca davalının bu kömürleri satın aldığı ocaklardan hangi yıl, kaç ton, kaç kamyon satın aldığına dair bilgi ve belgeler celp edilmeli, aylara göre alınan kömür tonu belirlenmeli, buna göre diğer çalışanlarla birlikte kömür indirme - bindirme işi için ne kadar süre harcandığı üzerinde durulmalı, çalışılan dönemler ve süreler tereddütsüz bir şekilde ortaya konulmak şartıyla, davacının kararı temyiz etmediği, hükmedilen sürelerin bu haliyle kabul edildiği de dikkate alınmak suretiyle elde edilen deliller ve varılan sonuca göre karar verilmelidir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.05.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.