YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1695 E.  ,  2024/2563 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/257 E., 2023/1647 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/50 E., 2022/452 K.

Taraflar arasındaki iş kazası olmadığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı site yöneticiliği vekili dava dilekçesinde özetle; davacı site yönetimi aleyhine ... ...’ın mirasçıları tarafından açılan maddi-manevi tazminat istemli davanın 12.01.2022 tarihli duruşmasında taraflarına iş kazası olmadığının tespitine yönelik dava açmak üzere verilen karar üzerine eldeki davanın açıldığını, ... ...’ın Akbey Sitesi 1. Blok Yöneticiliğinin kapıcısı iken, gece saat 23:45 sularında çalışma saatlerinin dışında sitenin bahçesinde kronik kalp krizi rahatsızlığının cereyan etmesi neticesinde fenalaşarak kaldırıldığı hastanede vefat ettiğini, site yönetimi ile ... arasından yapılan 31.12.2020 tarihli kısmi süreli iş sözleşmesi doğrultusunda günlük çalışma süresi "günlük 3 saat" olarak belirlendiğini, Site Yönetimi Karar Defterinin 20.12.2019 tarih ve 10 numaralı kararının 1 inci maddesinde: "01.01.2020 tarihinden itibaren kiracı ...'ın kapıcılık görevine getirilmesine, 2 inci maddesinde: "Pazartesi, Salı, Çarşamba, Perşembe, Cuma ve Cumartesi günlerinde saat 09:00-11:00 saatleri arasında temizlik-19:00-20:00 saatleri arasında çöplerin toplanması" şeklinde çalıştırılacağı, 3 üncü maddesinde: "Pazar günlerinin haftalık izin günü olmasına ve Resmi Tatiller ile bayramlarda çalışmamasına" karar verildiğini, tüm fazlaya ilişkin hak ve şikâyet hakları saklı kalmak kaydıyla, dava konusu olayın iş kazası olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; yapılan incelemede, ... ...'ın 14.06.2020 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu 15.06.2020 tarihinde vefat ettiğinin tespit edildiğini ve hak sahiplerine 01.07.2020 tarihi itibariyle ölüm geliri bağlandığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... ... mirasçıları vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı konut sitesi işyerinde, muris sigortalı ...’ın, çöpleri toplarken 14.06.2020 günü gece saat 23:10 sularında site içerisinde yere düşerek yığılıp kalması üzerine kaldırıldığı hastanede vefat ettiğini, olayın iş kazası olduğunun Kurumca tespit edildiğini, hak sahibi davalılara iş kazası ölüm geliri tahsisi yapıldığını, sigortalı muris ...’ın, yoğun bir iş yükü altında, zaman merhumu gözetilmeksizin gece saatlerinde saat 23.00’te bile "Kapıcı Konutları Yönergesine" aykırı çalıştırılmasının" yanı sıra; "işverenin gerekli iş güvenliği önlemlerini almaması, 6331 sayılı "İş Sağlığı ve İş Güvenliği Kanunu'nun; 4 üncü ve 5 inci maddede düzenlenen yükümlülükleri yerine getirmemesi, risk analizi yaptırmaması ve gerekli eğitimleri vermemesi" sonucunda olayın meydana geldiğini, bu bağlamda sigortalının yaptığı iş ile gerçekleşen iş kazası (zarar sonuç) ölüm olgusu arasında illiyet bağının bulunduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Dosya kapsamında beyanına başvurulan tanık anlatımlarından, müteveffanın 2019 yılında A Blok'n kapıcılığını yaptığı, sonrasında ayrıca B blokun kapıcılık faaliyetlerini de yürüttüğü, sitenin çöp toplama faaliyetinin akşam saat 7-8 sıralarında başladığı, en geç saat 9 da çöp toplama işlerinin bittiği, akşam saat 9 sonrasında bir kapıcılık faaliyetinin bulunmadığı, çalışma saatlerinin belirli olduğu, bu durumun karar defterinde yazılı olduğunun ifade edildiği, siteye ait celp edilen karar defteri incelendiğinde, 16.10.2019 tarih ve 5 no lu karar ile 1. ve 2. Blok yönetiminin birleşilmesine karar verildiği, 20.12.2019 tarih 10 no lu kat görevlisi alanı ve çalışma planının belirlenmesi konulu karar ile bina kapıcılığına 4AA-D:11 dairesinde oturan kiracı ...'ın 01.01.2020 tarihinden itibaren göreve getirilmesine, kapıcının Pazartesi 4A, Salı 4AA, Çarşamba bahçe temizlik, Perşembe 4B, Cuma 4BA, Cumartesi genel temizlik yapılmasına, planlanan temizliklerin kendi günlerinde sabah 9:00-11:00 saatleri arasında, çöplerin ise çalıştığı günler içinde 19:00-20:00 saatleri arasında toplamasına, haftalık izninin Pazar günü olmasına ve resmi tatiller ve bayramlarda çalışmamasına, iş bu karar sonucu ay sonunda çalıştığı saat hesaplanarak hak edişinin ödenmesine karar verildiği, tanık anlatımlarının karar defteri ile saptanan çalışma saat ve sürelerini doğruladığı, müteveffanın adres hareket bilgilerinin incelemesinde "Erenler Mah. Döküm Sk. 4AA/K2 Karatay/Konya" adresinde 15.09.2021 tarihi itibari ile ikamet ettiği, belirtilen ikamet adresinin davacı sitenin açık adresi olduğu, Konya 1. İdare Mahkemesi'nin 2021/630-2021/1369 E.K. sayılı kararı ile "söz konusu vefat olayının iş kazası olarak nitelendirilmesine olanak bulunmadığından" iş kazası bildiriminin yasal süre içeresinde yapılmadığından bahisle davacıya 6331 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi uyarınca idari para cezası uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığından iptaline kesin olmak üzere karar verildiği, her ne kadar kurum denetmen raporu ile 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi birinci fıkrasının (a) bendi (Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada) ve (b) bendi (İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle) uyarınca iş kazası sayılmasına karar verilmiş ise de, tanık anlatımları, karar defteri ve İdare Mahkemesi dava dosyası birlikte değerlendirildiğinde, müteveffanın ikamet ve işyerinin aynı adreste bulunduğu, kalp krizi geçirdiği sırada müteveffanın çalışmasının devam ettiği yönünde bir tanık anlatımı bulunmayışı ve karar defteri ile belirlenen çalışma saatleri gözetilerek 14.06.2020 tarihinde gerçekleşen kazanın 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi kapsamında iş kazası mahiyetinde olmadığı anlaşılmakla,

Davanın kabulü ile davalı Kurum sigortalısı ...'ın 14.06.2020 tarihinde geçirmiş olduğu kalp krizi sonrası vefat etmesi olayının 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi uyarınca iş kazası olmadığının tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı vekili ve diğer davalılar vekillerince istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı SGK Başkanlığı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davalı SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; ... ...'ın aynı ikamet adresinde oturuyor olmasının davanın reddi sebebi olamayacağını, Mahkemece eksik inceleme ve hatalı değerlendirmelerde bulunulduğunu, meydana gelen iş kazası sonucu vefat eden hak sahiplerine ölüm aylığının bağlandığını, Yargıtayın işyeri tanımı emsal kararlarında belirtildiği şekilde ve mevzuata uygun olarak Kurum raporunun düzenlendiğini belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalılar Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; sigortalı ... 'ın konut kapıcısı olarak çalıştığını, site içerisinde çöp topladığı esnada yere düşüp yığıldığını, kaldırıldığı hastanede vefat ettiğini, meydana gelen olayın iş kazası mahiyetinde olduğunu, Mahkemece usul ve yasaya aykırı şekilde karar verildiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı vekili ve diğer davalılar vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı SGK Başkanlığı Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davalı SGK Başkanlığı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

2.Davalılar Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davalılar vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 14.06.2020 tarihinde maruz kalınan olayın iş kazası olmadığının tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinde iş kazası;
“a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
b)İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,
c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
d) Bu Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.” şeklinde tanımlanmıştır.

Olayın, işkazası olarak kabul edilebilmesi için olaya maruz kalan kişinin 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi anlamında sigortalı olması, olayın, 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinde sayılı ve sınırlı olarak belirtilen hal ve durumlardan birinde meydana gelmesi koşuldur. Başka bir anlatımla, olayın, iş kazası sayılabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi zorunludur.

Bu yönde, 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi anlamında sigortalı niteliğini kazanmanın koşulları başlıca üç başlık altında toplanmaktadır. Bunlar:
a) Çalışma ilişkisinin kural olarak hizmet akdine dayanması,
b) İşin işverene ait yerde yapılması,
c)Kanunda açıkça belirtilen sigortalı sayılmayacak kişilerden olunmaması şeklinde sıralanabilir.

3.Değerlendirme
1.İnceleme konusu eldeki davada, davacı site yöneticiliği vekili, ... ...'ın 14.06.2020 tarihinde vefat etmesi sonucu gerçekleşen olayın iş kazası olmadığının tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, davanın kabulüne karar verilmiş ise de, hüküm yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır.

2.Somut olayda, her ne kadar Mahkemece, müteveffanın ikamet ve işyerinin aynı adreste bulunduğu, tanık anlatımlarının karar defteri ile saptanan çalışma saat ve sürelerini doğruladığı, kalp krizi geçirdiği sırada müteveffanın çalışmasının devam ettiği yönünde bir tanık anlatımının bulunmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiş ise de, dosya içeriğinden, ... ...'ın 14.06.2020 tarihinde saat 23:00 sıralarında site görevlisi olarak çalıştığı Akbey Sitesi'ne ait çöpleri topladığı sırada site bahçesinde fenalaşarak kaldırıldığı hastanede ertesi günü vefat ettiğinin 09.02.2021 tarih ve 93248/04/İR/04 sayılı Kurum inceleme raporu ile tespit edilerek maruz kalınan kaza olayının 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (a) ve (b) bendi gereğince iş kazası olduğuna karar verildiği, ayrıca iş kazası bildiriminin yasal süre içerisinde yapılmadığından bahisle site yönetimi aleyhine 4.688,00 TL idari para cezası uygulandığı, Kurum denetmeni tarafından bilgisine başvurulan ... ...'ın eşi ...'ın olayın oluş şekli ve görgüye dayalı ifadesi ile site sakinlerinin beyanları birlikte değerlendirildiğinde, meydana gelen olayın iş kazası olduğu belirgin olup, işbu işveren site yöneticiliği tarafından açılan 14.06.2020 tarihli olayın iş kazası olmadığının tespitine ilişkin davanın reddine karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması, usûl ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.