YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1660 E.  ,  2024/2230 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/251 E., 2023/192 K.
HÜKÜM/KARAR : Kabul

Taraflar arasında görülen aidiyet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı asil dava dilekçesinde özetle; 1981 – 1985 yılları arasında SSK'lı çalışma hizmetlerinin ... üzerinde görünmesi nedeniyle kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı taraf davaya cevap vermemiştir.

III.MAHKEME KARARI
Mahkemenin 28.03.2016 tarih ve 2016/58 - 2016/239 E.K. sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 01.03.2018 tarih ve 2016/12205 - 2018/2055 E.K. sayılı ilamı ile dosyadaki kayıt ve belgelerden, dava dilekçesinde davacının dava dışı ... İzolasyon ... ve .... ... ünvanlı işyerinde 1981-1985 yılları arasında 900 gün sigortalı olarak izolasyon işçisi olarak çalıştığını iddia ettiği, çalışmalarının ... isimli şahıs üzerinden yatırıldığı, işyeri sahipleri vefat ettiği için yargılama esnasında işyeri sahiplerinin mirasçılarını dahili davalılar olarak davayı ihbar etme hakkını saklı tuttuğunu belirttiği, somut olayda, Mahkemece dava hizmet tespiti davası olarak değerlendirilerek sonuca gidilmiş ise de dava aidiyet davası olup, bu tür aidiyet davaları kamu düzeni ile ilgili olduğundan çalışmaların başka bir sigortalıya ait olup olmadığı noktasında titizlikle inceleme yapılması ve toplanan delillerle hiçbir kuşku ve duraksamaya yol açmayacak şekilde hizmetin gerçekte kime ait olduğunun saptanması gerektiği, bu itibarla Mahkemece yapılacak işin; öncelikle işyeri dosyası ve ihtilaf konusu dönem bordroları getirtilmeli, dava dışı ... isimli şahsa ait sigorta sicil dosyası getirtilmeli, böyle bir işyerinin bulunması halinde işyeri sahiplerinin veya mirasçılarının davaya dahil edilmesi sağlanmalı, davalı işyeri sahiplerinden/mirasçılarından 1981-1985 yılları arası davacı adına ya da ... adına düzenlenmiş olan özlük dosyası ve çalışma dönemine ilişkin ücret ödeme belgeleri eksiksiz getirtilmeli, bu belgelerdeki kimlik bilgileri yazılmak suretiyle ... adında bir kişi olup olmadığı nüfustan araştırılmalı ve var ise davalı sıfatıyla davaya dahil edilmeli, dönem bordo tanıkları dinlenerek ihtilaflı dönemde davacının çalışıp çalışmadığı, çalıştı ise aynı dönemde davacı dışında ... isimli başka birinin daha çalışıp çalışmadığı hususunda beyanları alınmalı, kolluk araştırması yapılmalı ve deliller hep birlikte değerlendirilip oluşacak sonuca bir karar verilmesi gerektiği belirtilerek, hüküm bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 11.05.2023 tarih ve 2018/251 - 2023/192 E.K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada, toplanan deliller, dinlenen tanık beyanları ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde,
Davanın kabulü ile davacı ... (T.C:...)'ın "... İzolasyon-...-... ..." ayaspaşa Mahallesi, Hamam Sokak, Esnaf San. Koop. .../Tekirdağ işyerinde (SGK iş veren sicil no:..8110) 1981-1985 yılları arasında ... isimli şahsın üzerine kayıtlı görünen hizmetlerin davacı ... olarak tespiti ile "... İzolasyon-...-Alaattin ..." adlı işyerinde 1981-1985 yılları arasında davacı ... adına hizmetin tespitine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK Başkanlığı vekili; davanın öncelikle hak düşürücü süreden reddinin gerektiğini, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, Yerel Mahkemece dosya kapsamında dinlenen tanıkların haricinde başkaca delil araştırması yapılmadan hüküm kurulduğunu, dinlenen tanıkların da objektif beyanlarda bulunmadıklarını belirterek, kararın temyizen bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, aidiyet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.Dava, aidiyet tespiti istemine ilişkin olup, bu tür davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı Kararı).

Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki Kuru, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

3. Değerlendirme
İnceleme konusu eldeki davada, davacı 1981 – 1985 yılları arasında ... üzerinde görünen hizmetlerin tarafına aidiyetine karar verilmesini istemiş, Mahkemece bozmaya uyularak, davanın kabulüne karar verilmiş ise de, bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmediğinden hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Mahkemece yapılacak iş; bir önceki bozma ilamında belirtildiği üzere, verilecek karar dava dışı ...'ın hak alanını ilgilendirdiğinden, nüfus kayıtlarına göre ...'ın 01.09.2014 tarihinde vefat ettiği anlaşılmakla, davanın kamu düzenine ilişkin niteliği gereği HMK'nın 124 üncü maddesi dikkate alınmak suretiyle, ... mirasçılarına karşı husumet yöneltmesi için davacıya mehil verilmeli, davacının ve davaya dahil edilen mirasçıların da göstereceği bütün deliller toplanmalı, gerektiğinde resen de araştırma yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

05.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.