YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1624 E.  ,  2024/2476 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1756 E., 2023/3249 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2014/327 E., 2022/26 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine dair karar verilmiştir.

Kararın, davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ve katılma yoluyla davacı vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili özetle; davalı işveren yanında Temmuz 2003-Haziran 2008 ve Şubat 2009-10.11.2011 tarihlerinde iki dönem kesintisiz çalıştığını ancak çalışmasının Kuruma eksik bildirildiğini belirterek, Kuruma bildirilmeyen sürelerde asgari ücret ile çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı vekili, davacı iddialarının gerçek olmadığını, bildirimi yapılan süreler dışında bir çalışmasının olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, Kurum kayıtları resmi yazılı belge vasfında belgeler olup kayıtların aksi yönünde iddiaların aynı nitelikte belgelerle desteklenmesi ve ispatlanması gerektiğini, hizmet tespit davaları kamu düzeninden olduğundan hiçbir kuşku ve duraksamaya meydan vermeyecek ölçüde ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen kabulü ile 01.02.2009 - 10.11.2011 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespiti talebi yönünden; 01.02.2009-30.06.2009 tarihleri arasında 150 gün, günlük brüt 22,20 TL; 01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 23,10 TL; 01.01.2010-30.06.2010 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 24,30 TL; 01.07.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 25,35 TL; 01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 26,55 TL; 01.07.2011-17.08.2011 tarihleri arasında 48 gün, günlük brüt 27,90 TL ücret ile çalıştığının tespitine, davacının fazlaya dair istemin reddine, Temmuz 2003-Haziran 2008 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespiti talebi yönünden; davacının işbu dönem aralığındaki çalışmalarının tespitine dair taleplerinin 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi gereğince hak düşürücü süreye uğraması nedeniyle reddine, dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı şirkette kayıt dışı çalışma olduğunun tanık beyanları ile doğrulandığını, davalı tanıkları ve bordro tanıklarının davalı şirket yetkililerinin yakın akrabaları olup gerçeğe aykırı beyanlarda bulunduklarını, 1.dönem çalışmasının hak düşürücü süreye uğramadığını belirterek, İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yalnızca iki davacı tanığının birbiri ile çelişkili ifadelerinin rapora dayanak alınmasının hatalı olduğunu, tanık beyanlarının birbiri ile çelişkili olduğunu, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek, İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesi ile başvurunun esastan reddine dair hüküm verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı ve davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı ve davalı vekili özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmekle birlikte kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi.

3. Değerlendirme
1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2.Eldeki davada, davacının 14.08.2008 ile 09.01.2009 tarihleri arasında dava dışı işyerinden çalışmaları olduğu, davalı işveren nezdinde olan bildiriminin ise 17.08.2011 ile 10.11.2011 tarihleri arasında olduğu, dava tarihinin 28.11.2014 tarihi olduğu anlaşılmakla, öncelikle Temmuz 2003 ile Haziran 2008 tarihleri arasındaki hizmet talebinin hak düşürücü süre yönünden reddine dair karar isabetli bulunmuştur. Ne var ki kabule konu dönem yönünden verilen karar eksik incelemeye dayalı olup bu kapsamda davacının talep dönemi itibari ile kendi dönemleri de tespit edilip belirtilmek suretiyle bordro tanıklarının beyanlarına başvurulmalı , bordro tanıklarının beyanları yeterli görülmediği taktirde komşu iş yeri işveren ve çalışanları kendi dönemleri de tespit edilmek ve belirtilmek suretiyle davacının çalışması bakımından açık net beyanlarına başvurularak karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

08.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.