YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1588 E.  ,  2024/2570 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1237 E., 2023/2088 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Sivas 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/538 E., 2022/83 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen prime esas kazanç tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda,Yargıtay 10. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 11.06.2013 ile 28.06.2017 tarihleri arasında davalı şirkete ait işyerinde yönetmen pozisyonunda 5953 sayılı Kanun gereklerine uygun olarak çalıştığını, davalının 28.06.2017 tarihinde herhangi bir sebep bildirilmeden ve ihbar süresi tanımadan iş akdini tek taraflı olarak feshettiğini, kıdem ve ihbar tazminatını ödemediğini, 5953 sayılı Kanun uyarınca 4 yıllık kıdem tazminatı bir aylık ihbar tazminatının ödenmesi gerektiğini, aylık ücretin 11.06.2013 tarihi itibarıyla net 1.750,00 TL olarak kararlaştırıldığını, 2015 yılı Ocak ayında ise müvekkiline net 3.000,00 TL iş teklifleri gelmesi üzerine maaşının net 2.500,00 TL’ye yükseltildiğini, aylık ücret seviyesinin iş akdi sona erene kadar bu şekilde devam ettiğini, buna rağmen müvekkilinin aylık ücretinin asgari ücret olarak gösterildiğini, kalan kısmının ise davalı şirket müdürü tarafından elden ödendiğini, SGK primlerinin de asgari ücret üzerinden yatırılmasıyla daha fazla mağduriyet yaşadığını, müvekkilinin 2000 yılından beridir basın sektöründe çalıştığını, 18 yılın üzerinde tecrübeye sahip olduğunu, işe yeni başlayan bir tecrübesi olmayan bir basın işçisiyle aynı aylık ücreti almasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, ekte sunulan iş akdinde net ücret asgari ücret değil 1.274,00 TL olarak düzenlendiğini, müvekkilinin son aya ilişkin aylık ücretinden kalan elden ödenmesi gereken ücreti de alamadığını, müvekkiline AGİ ödemelerinin de yapılmadığını, müvekkiline yıllık ücretli izinlerin kullandırılmadığını, ücretinin de ödenmediğini, davacının meslekteki hizmetinin 10 yıldan daha fazla olduğunu, bu nedenle yıllık 6 haftalık, toplamda 24 haftalık ödenmeyen yıllık ücretli izin alacağı bulunduğunu, müvekkilinin sabah 11 gibi iş yerine girdiğini, gece 01, 01:30 saatlerinde işten ayrıldığını, bu mesainin yanında yılda en az 30 gün kadar haber amaçlı olarak il dışına gönderildiğini, 5953 sayılı Kanun uyarınca günlük azami 8, haftalık ise 48 saatlik çalışmadan daha fazla çalışmanın fazla çalışma teşkil ettiğini, davacıya fazla çalışma ücretlerinin ödenmediğini, müvekkilinin her yılın sonunda asgari birer aylık ücret tutarında ikramiye hakkı bulunmasına ramen kendisine buna ilişkin hiçbir ödeme yapılmadığını, hizmet süresi göz önüne alındığında asgari 4 aylık ücreti tutarında ikramiye alacağının bulunduğunu, müvekkilinin UBGT günlerinde izin çalıştığını ancak ücretlerinin ödenmediğini, müvekkilinin dini bayramların son günü hariç tüm tatil günlerinde çalıştığını fakat ücretlerini alamadığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı tutmak kaydıyla, müvekkilinin gerçek aylık ücretinin tespitiyle eksik ödenen geçmiş SGK primlerinin tespit edilecek rakam üzerinden tamamlattırılmasına, kıdem tazminatından 100,00 TL, -İhbar tazminatından 100,00 TL, fazla mesai alacağı ve geçen her gün için %5 fazlası karşılığında 500,00 TL, UBGT ücreti alacağı ve geçen her gün için %5 fazlası karşılığında 100,00 TL, yıllık ücretli izin alacağı ve geçen her gün için %5 fazlası karşılığında 100,00 TL, asgari 4 aylık ücret tutarında ikramiye alacağı ve geçen her gün için %5 fazlası karşılığında 100,00 TL, ödenmeyen aylık ücreti alacağı ve geçen her gün için %5 fazlası karşılığında 100,00 TL olmak üzere toplam 1.200,00 TL’nin kıdem tazminatı için iş akdinin feshi tarihinden, diğer alacaklar için dava tarihinden işletilecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İş bu dosya prime esas kazancın tespiti talebi yönüyle Mahkemenin 2018/302 Esas sayılı dosyasından tefrik edilmiştir.

II. CEVAP
Fer'i müdahil vekili cevap dilekçesinde özetle, öncelikle davanın yasada öngörülen hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı hususu araştırılmalı ve sonuca göre hüküm verilmesi gerektiğini, bu tür tespit davaları kamu düzenini ilgilendirdiğinden, resen araştırılması ve özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi prensip olarak kabul edildiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 15.02.2022 tarihli ve 2020/538 E., 2022/83 K., sayılı kararıyla; davanın kabulü ile 5801200002023 sigorta sicil numaralı davacının davalı şirkete ait 32885.58.01 sicil numaralı işyerinde 2654.16- Teknik Yönetmen (Televizyon) Meslek Kodu ile:(2013/06-2017/06 aylar arası olmak üzere)
2013/06 ayında 20 gün karşılığı 1.529,26 TL prime esas kazançla,....2017/06 ayında 28 gün karşılığı 2.417,24 TL prime esas kazançla, çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 26.05.2022 tarihli ve 2022/1437 E., 2022/1196 K., sayılı kararıyla; davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile HMK’nin 353/1-b maddesinin (2) numaralı alt bendi uyarınca, Sivas 1. İş Mahkemesi 15/02/2022 Tarih ve 2020/538 Esas - 2022/83 Karar sayılı ilamının kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle;
Davanın kısmen kabulü ile
5801200002023 Sigorta Sicil Numaralı davacının, avalı şirkete ait 32885.58.01 sicil numaralı işyerinde 2654.16- Teknik Yönetmen ( Televizyon ) Meslek Kodu ile:
2014/03 ayında 30 gün karşılığı 2.447,49 TL prime esas kazançla,
2015/07 ayında 30 gün karşılığı 3.021,20 TL prime esas kazançla,
2015/12 ayında 30 gün karşılığı 3.064,73 TL prime esas kazançla çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 12.10.2022 tarihli ve 2022/2095 E., 2022/12364 K. sayılı kararıyla; "Somut olayda, davacının prime esas kazancın tespitine ilişkin olarak yazılı delil arandığı şayet yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belge ya da belgeler bulunması halinde tanıkla da ispatın mümkün olabileceği göz önüne alınarak işçilik alacağı dosyası celbedilerek içeriğindeki belge ve beyanlar değerlendirilmeli, çalışmaya dair prime esas kazanç ücretlerinin yapılan emsal ücret araştırmasının prime esas kazanca esas alınamayacağı gözetilerek yukarıda açıklanan ispat kuralları çerçevesinde yeterli araştırma yapılarak varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Eldeki incelemeye konu somut olayda, davalı ve davacı arasında 11.06.2013 tarihli iş sözleşmesinde ücret belirlendiği, her iki yıl hizmet süresi sonunda ücretinin %10’u oranında artış öngörüldüğü, davacının banka hesaplarında Genel Koordinatör ... tarafından muhtelif tarihlerde muhtelif tutarlarda, farklı açıklamalarla para gönderildiği anlaşılmakla, bu ödemelerin ne için yapıldığı araştırılmalı, ücret karşılığında gönderildiğinin belirlenmesi halinde, prime esas kazancın tespit edilmesi gerektiği gözetilmeksizin eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı bulunmuştur." gerekçesi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "32885 sicil numaralı davalı işyerinden 11.06.2013 - 28.06.2017 tarihleri arasında, davacı adına asgari ücret ve biraz üzerinde sigortalı bildirimi yapılmıştır. Davacı dava dilekçesinde 2015 Ocak ayına kadar net 1.750,00 TL, bu tarihten sonra ise net 2.500,00 TL ile çalıştığını belirtmiştir. Bu ücretlerin brüt haliyle 2015 Ocak ayından itibaren senetle ispat edilmesi gerekmektedir. Genel Koordinatör ...'un talimatla alınan beyanında davacının banka hesaplarına muhtelif tarihlerde gönderilen paraların, canlı yayın yapmak için farklı illere gittiği zamanlarda davacının ve diğer çalışanlarının masraf ve işin gereği için yapılan masraflara karşılık ödendiğini, maaş karşılığı yapılan ödemeler olmadığına ilişkin anlatımı ve dosya içeriği birlikte değerlendirilerek: dosyada yazılı delil olan dönemler için (2014/03 dönemi için: net asgari ücret 765,67+ 984 makbuz= 1.749,67 /0,71491= 2.447,49 TL, 2015/07 dönemi için: net asgari ücret 910,43+ 1249,46 makbuz= 2.159,89 /0,71491= 3,021,20 TL, 2015/12 dönemi için: net asgari ücret 910,43+ 1.280,58 makbuz= 2.191,01 /0,71491= 3.064,73 TL) olarak prime esas kazanç miktarı belirlenmiştir.

Uyuşmazlık konusu 2013 yılı 6. ayı ile 2014 yılı 12. ayları arasındaki dönem (makbuz bulunan 2014 yılı 3. ayı hariç) yönünden, talep edilen aylık ücret miktarı senetle ispat sınırı altında kaldığından tanıkla ispatı mümkün olmakla tanık beyanları ve bilirkişi raporu doğrultusunda aylık prime esas kazanç miktarları tespit edilerek bu dönem yönünden talebin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

2015 yılı Ocak ayı sonrası dönem yönünden (2015 yılı 7. ve 12. ayları hariç) talep edilen prime esas kazanç miktarına göre yazılı delille ispat sınırın üzerinde olması ve yazılı delil veya yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunmadığından bu dönem yönünden talebin reddine" dair davanın kısmen kabulüne, 5801200002023 Sigorta Sicil Numaralı davacının, avalı şirkete ait 32885.58.01 sicil numaralı işyerinde 2654.16- Teknik Yönetmen ( Televizyon ) Meslek Kodu ile:2013/6-2015/12 dönem aralığı prime esas kazançların kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili: dinlenen tanıkların beyanlarının çelişkili olduğunu, dosyaya sunulan 3 adet sözleşmedeki miktarların farklı olduğunu, çelişkinin giderilmediğini, eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğunu, Kurum aleyhine vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 77 nci, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, bordro tanık beyanları, imzalı ücret bordrolarına göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.