YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1537 E.  ,  2024/2407 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2441 E., 2023/3095 K.
KARAR : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Manisa 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/322 E., 2019/178 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen sigorta primine esas kazancın tespiti ile yaşlılık aylığı farklarının tahsili istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 14.02.1991 - 17.03.2010 tarihleri arasında davalı mürettiplik (dizgicilik) ve kalıpçılık gibi işlerde çalıştığını, davacının davalı işverene ait işyerindeki çalışmasının 5510 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesi kapsamında olduğunu, Manisa 3. İş Mahkemesinin 2014/515 Esas 2016/8 Karar sayılı ilamıyla davalı firmada mürettip olarak çalıştığını, müvekkilinin yaptığı işin 506 sayılı Kanun'un 2098 sayılı Kanun ile eklenen ek-1 madde kapsamında bulunduğunu, 14.02.1991 - 30.09.2008 tarihleri arasında davacının toplam 4566 günlük fiili çalışma süresine bu sürenin %25 oranında itibari hizmet süresinin eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verildiğini, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2016/5086 Esas 2016/6360 Karar sayılı ilamıyla İlk Derece Mahkemesi kararını onandığını, davacının “usta" sıfatına sahip olarak çalışmış olduğundan, asgari ücretle çalışmasının mümkün olmadığını, maaşının, 2003 yılında 1.000,00 TL olması gerekirken Kuruma 535,00 TL, 2004 yılında 760,00 TL olması gerekirken Kuruma 423,00 TL, 2005 yılında 850,00 TL olması gerekirken Kuruma 488,00 TL, 2006 yılında 950,00 TL olması gerekirken Kuruma 531,00 TL, 2007 yılında 1.000,00 TL olması gerekirken Kuruma 585,00 TL, 2008 yılında 1.150,00 TL olması gerekirken Kuruma 638,00 TL, 2009 yılında 1.200,00 TL olması gerekirken Kuruma 666,00 TL, 2010 yılında 1.300,00 TL olması gerekirken Kuruma 729,00 TL olarak bildirildiğini, davacının davalı firmada çalıştığı süre içerisinde düşük bedelle gösterilen sigorta primlerinin tespiti ile eksik primlerin işverence tamamlatılmasına, aylığının gerçek değer üzerinden yeniden hesaplanarak düşük gösterilmesinden dolayı ödenen düşük emekli maaşların farklarının şimdilik 1.500,00 TL olmak üzere ve fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... Basım ve Yayın Tic. Ltd. Şti. vekili, davacının taleplerinin yerinde olmadığını, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, davacının Manisa 3. İş Mahkemesinin 2014/515 Esas 2016/8 Karar sayılı dosyasındaki ücret talepleri ile bu davadaki taleplerinin farklı ve çelişkili olduğunu, kesinlik ve derdestlik yönünden davanın yerinde olmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.
2.Davalı SGK Başkanlığı vekili, kurum kayıtlarının resmi belge vasfında olduğunu, aksinin ancak yazılı deliller, ücret bordroları ve sair nitelikteki belgeler ile ispat edilebileceğini, çalışma iddiasının soyut nitelikte olduğunu, hak düşürücü süre itirazında bulunarak davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece yapılan yargılama sonunda; "1-Davanın kısmen kabul kısmen reddine,
Davacı .... T.C.kimlik numaralı ve ....sigorta sicil numaralı ...'ın davalı işveren 34378.45.01 sicil sayılı dosyada işlem gören "Matbaacılık" işyerinde 01.01.2003- 17.03.2010 tarihleri arasında mürettiplik (dizgicilik) ve kalıpçılık işçisi olarak 01.01.2003- 31.12.2003 tarihleri arasında brüt 650,00 TL, 01.01.2004-31.12.2004 tarihleri arasında brüt 760,00, 01.01.2005- 31.12.2005 tarihleri arasında brüt 850,00 TL, 01.01.2006- 31.12.2006 tarihleri arasında brüt 950,00 TL, 01.01.2007- 31.12.2007 tarihleri arasında brüt 1000,00 TL, 01.01.2008- 31.12.2008 tarihleri arasında brüt 1.150,00 TL, 01.01.2009-31.12.2009 tarihleri arasında brüt 1.200,00 TL, 01.01.2010- 31.12.2010 tarihleri arasında brüt 1.300,00 TL karşılığı çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesince özetle; "Davanın reddine" dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.
2. Dairece; “... "1-) Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un 77 nci maddesinin 1 inci fıkrasında, sigortalılarla işverenlerin bir ay içinde ödeyecekleri primlerin hesabında:
a) Sigortalıların o ay için hak ettikleri ücretlerin,
b) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan sigortalılara o ay içinde ödenenlerin,
c) İdare veya kaza mercilerince verilen karar gereğince (a) ve (b) fıkralarında yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamının esas alınacağı öngörülmüş, 2 inci fıkrasında, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının belirlenmesinde dikkate alınmayacak ödeme ve yardımlar sıralanarak bunlar arasında yolluklara da yer verilmiş, 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 80/1 inci maddesinde de benzer düzenleme yapılmıştır.

Buna göre, söz konusu maddelerde sayılan istisnalara girmemesi koşuluyla hizmet akdi karşılığı elde edilen gelirlerden sigorta primi kesilmesi asıldır. İdare veya yargı makamları tarafından belirlenen ücretlerin prim hesabına esas alınabilmesi için bu tür kazançlara hak kazanmak yeterli olmamakta, işçilik alacaklarına ilişkin taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkta Mahkemece verilen karar sonrasında işçiye (sigortalıya) ödeme yapılmış olması aranmakta, bu durumda, yargı kararı ile hak kazanılan ücret niteliğindeki kazançların primlerinin sigortalı payının infaz sırasında sigortalıya yapılan ödemeden düşülmesi işverenin Kurum'a karşı prim yükümlülüğünü kaldırmadığı da dikkate alınmak suretiyle, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi, hizmet akdi daha önceki bir tarihte sona erdiği takdirde ise yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerekmektedir.

Yukarıdaki yasal düzenleme ve açıklamalar ışığında, işçilik alacaklarına yönelik kesinleşen karar sonrasında işverence sigortalıya ödeme yapılıp yapılmadığı belirlenip, öngörülen yöntem izlenmeli, buna göre; ödemenin yalnızca hizmetin gerçekleştiği son ayın prime esas kazancına dahil edilebileceği dikkate alınarak, elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.” gerekçesi ile bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Kararda özetle: “1-Davanın kısmen kabulü ile
Davacının 2010 yılı Mart ayına ilişkin 17 günlük prime esas kazanç tutarının brüt 722,37 TL olduğunun tespitine,
-Fazlaya ilişkin istemin reddine,” dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili, müvekkilinin 14.02.1991 - 17.03.2010 tarihleri arasında davalı işverene ait işyerinde mürettiplik (dizgicilik) ve kalıpçılık gibi işlerde çalıştığını, müvekkilinin bu çalışmasının 5510 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesi kapsamında olduğunu, talepleri doğrultusunda kararın bozulmasını belirtmiştir.

2.Davalı ... Basım ve Yayın Tic. Ltd. Şti. vekili, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3.Davalı SGK Başkanlığı vekili, hak düşürücü süre geçtikten sonra dava açıldığını, öncelikle dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, davacının iddiasını yazılı delillerle ispatlaması gerektiğini, İlk Derece Mahkemesi tarafından sadece tanık beyanlarına itibar edilerek hüküm kurulduğunu beyanla, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davacının davalıya ait matbaacılık işyerinde 14.02.1991 - 17.03.2010 tarihleri arasında mürettip (dizgici) olarak 2003 yılında 1.000,00 TL, 2004 yılında 760,00 TL, 2005 yılında 850,00 TL, 2006 yılında 950,00 TL, 2007 yılında 1.000,00 TL, 2008 yılında 1.150,00 TL, 2009 yılında 1.200,00 TL, 2010 yılında 1.300,00 TL ücretle çalıştığının ve yaşlılık aylığı farklarının tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeple;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.