YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1518 E.  ,  2024/1935 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/87 E., 2023/587 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kurum tarafından gerçekleştirilen 4/1-a statüsü için yatırılan primlerin 4/b statüsüne aktarılmasına ilişkin kararın iptali ile davacının 4/1-a statüsünün şartlarının yerine getirilmiş olduğu dikkate alınarak 20.07.2017 tarihi itibari ile emeklilik hakkı kazandığının tespitine ayrıca emeklilik hakkı kazandığı tarihten itibaren hesaplanacak yaşlılık aylığının davalı Kurumdan alınarak davacıya ödenmesine, emekliliğe hak kazanılan tarih itibari ile davalı Kurumca ödenmesi gereken yaşlılık aylığının ödenmesi gereken günden itibaren her bir aylık için ayrı ayrı işleyecek yasal faizi ile birlikte fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile şu aşamada alacağın hesaplanabilir olmaması nedeniyle, bilinebilir hale geldiği tarihten itibaren arttırmak üzere 1.000,00 TL’nin Kurumdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yazılı delil niteliğindeki resmi Kurum kayıtları karşısında davacı da iddiasını aynı mahiyette yazılı deliller ile ispat etmek zorunda olduğunu, Kurumun davacı için tesis ettiği işlemin hukuka uygun olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 10.02.2020 tarihli ve 2018/424 Esas, 2020/250 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davacının 4/1-a hizmetlerinin iptaline dair davalı Kurum işleminin yerinde olduğu anlaşılmakla Kurum işleminin iptali davasının reddine, davacının hizmet birleşmesine gerek olmaksızın 4/1-a kapsamındaki hizmetleri doğrultusunda, 506 sayılı Kanun'un Geçici 81/B-h maddesine göre taleple bağlı kalınarak 20.07.2017 tahsis talep tarihini izleyen 01.08.2017 tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine, hak kazanılan yaşlılık aylıklarının ödenmesi gereken tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte hesaplanacak bedelden 1.000,00 TL'nin davalı Kurumdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
Verilen karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 07.04.2021 tarihli ve 2021/636 Esas, 2021/654 Karar sayılı kararıyla; kararının kaldırılmasına yönelik davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerinin temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 26.01.2022 tarih, 2021/7189 Esas, 2022/1121 Karar sayılı bozma kararında; 28.04.1966 doğumlu davacının sigortalılığının ilk defa 01.02.1989 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamında tescil edildiği, 28.06.2009 tarihinde 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b kapsamında tescil edildiği, 01.02.1989 - 31.08.2004 tarihler arasında muhtelif işyerlerinden, 27.12.2007 - 05.04.2011 tarihler arası 742541-34 sicil sayılı, 06.04.2011-20.07.2017 tarihler arası 1227965-34 sicil sayılı ... Sağlık Hizmetleri A.Ş. unvanlı işyerlerinden toplam 8207 gün 4/1-a kapsamında prim gün sayısının bildirildiği, davalı Kurum tarafından 29.06.2009-17.12.2014 tarihleri arasında bildirilen 4/1-a prim gün ve kazançları iptal edilerek toplam 6237 gün 4/1-a prim gün sayısının geçerli sayıldığı, davacının ... Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketinde ortak ve yönetim kurulu üyesi olması nedeniyle 29.06.2009 -17.12.2014 tarihleri arasında 5510 sayılı Yasa'nın 4/1-b kapsamında prim ödediği, 4/1-b gün sayısının 1969 gün olduğu, 01.02.1989 - 20.07.2017 tarihler arasında 6237 gün 4/1-a ve 1969 gün 4/1-b olmak üzere toplam 8206 gün sayısının bulunduğu; 2829 sayılı Kanun kapsamında son yedi yıllık hizmeti içerisinde 933 gün 4/1-a, 1587 gün 4/1-b'ye tabi olduğunun Kurumca değerlendirildiği, davacının İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğünde 284667 sicil numarası ile kayıtlı ... Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketinde 29.06.2009-17.12.2014 tarihleri arasında ortak ve yönetim kurulu üyesi olduğu, 05.05.2017 tarih 5898093 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan tahsis talep dilekçesiyle Kuruma başvuruda bulunduğu, ... Sağlık Hizmetleri A.Ş. unvanlı işyerine ortak ve yönetim kurulu üyesi olması nedeniyle Kurumca 29.06.2009-17.12.2014 tarihleri arasında 4/1-b sigortalısı sayıldığı, aynı dönemde ortak ve yönetim kurulu üyesi bulunduğu ... Sağlık Hizmetleri A.Ş. işyerinden yapılan 4/1-a bildirimlerinin iptal edildiği, işçi payının 4/1-b hesabına aktarıldığı, Kurumdan celp edilen belgelerde davacının aylığa hak kazanıp kazanmadığı konusunda davacıya yazılı bir cevap verilmediği, eldeki davanın; davacının ortağı ve Yönetim Kurulu üyesi olduğu şirketten 4/1-a kapsamındaki sigortalılığının geçerliliği ile yaşlılık aylığı talebinin reddine dair Kurum işleminin iptali ve yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti talebinden ibaret olduğu, şu halde yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde; davacının Anonim Şirket ortağı ve yönetim kurulu üyesi olduğu 29.06.2009-17.12.2014 tarihleri arası dönemde hangi işi yaptığı, ihtisas ve yetenek alanının nelerden ibaret olduğu, söz konusu şirketin hangi işinde ne kadar süre ile ne şekilde çalıştığı; özellikle hizmet aktinin koşullarından olan bağımlılık unsurunun gerçekleşip gerçekleşmediği, şirket ortağının, kimin buyruğunda ve kimden talimat alarak çalıştığı, kime karşı çalışmak suretiyle bağımlılık unsurunu gerçekleştirdiği, 4/1-a kapsamındaki bu çalışmasından dolayı ayrı bir kazanç elde edip etmediği, bu kapsamda hizmet akdi unsurlarının varlığı usulünce araştırılarak, yukarıda açıklanan yasal mevzuat da gözetilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dinlenen tanık beyanlarına göre davacının satıştan sorumlu olup kitleri , cihazları sattığı üniversitelerle ihaleleri takip ettiği, davacının talimatları şirketin Yönetim Kurulu başkanı olan Hüseyin Bozoğlu’ndan aldığının anlaşıldığı, davacının hizmet döküm cetvelinde ... Sağlık Hizmetleri A.Ş. unvanlı işyerinde yönetim kurulu üyesi olduğu dönem öncesi ve sonrası dönemlerde sigortalı çalışmalarının olduğu, dosyaya sunulan ücret bordroları ve dinlenen tanık beyanlarına göre davacının yönetim kurulu üyesi olduğu 29.06.2009 - 17.12.2014 dönemde hizmet akdi unsurlarının varlığı kabul edilmiş olduğundan 29.06.2009 - 17.12.2014 dönemde sigortalı çalışmasının iptaline dair davalı Kurum işleminin iptalinin gerekmediği, davacının A.Ş. yönetim kurulu üyesi olduğu dönemde 4/1-a sigortalı sayılması gerekmekte olup davacının tüm hizmetlerinin 4/1-a kapsamında geçtiği, 01.02.1989 tarihli ilk işe giriş tarihine göre 23.05.2002 tarihinde 13 yıl, 3 ay, 22 gün sigortalılık süresi bulunan, 20.07.2017 tarihine kadar 8207 4/a prim gün sayısı bulunan ve 51 yaş şartını 28.04.2017 tarihinde yerine getiren 28.04.1966 doğumlu davacının, 506 sayılı Kanun'un Geçici 81/B-h maddesine göre 25 yıl, 51 yaş, 5450 gün şartlarını 05.05.2017 tahsis talep tarihi itibariyle yerine getirmiş ise de taleple bağlı kalınarak 20.07.2017 tarihini izleyen 01.08.2017 tarihi itibariyle yaşlılık aylıklarının ödenmesi gerektiği, ödenmesi gereken aylıkların 5510 sayılı Kanun'un 42 nci maddesinde Kuruma tanınan üç aylık süre dikkate alınarak 01.11.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davacıya ödenmesi gerektiğine kanaat getirilerek; davacının davasının kabulü ile davacının 4/1-a hizmetlerinin iptal edilerek 4/1-b statüsüne aktarılmasına ilişkin Kurum işleminin iptaline, davacının 4/1-a kapsamındaki hizmetleri doğrultusunda 20.07.2017 tahsis talep tarihini izleyen 01.08.2017 tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine, hak kazanılan yaşlılık aylıklarının ayrı ayrı ödenmesi gereken tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte hesaplanacak toplam bedelden 1.000,00TL'nin davalı Kurumdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilinin temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; Kurum işlemlerinin yasal mevzuata uygun olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile ödenmesi gereken aylıkların ödenmesine karar verilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanunu’nun 53'üncü maddesi

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

28.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.