YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1513 E.  ,  2024/5622 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/861 E., 2022/154 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında görülen tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (kapatılan) 21. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı asil vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... Bakanlığına bağlı Lice ve Kocaköy Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerinde 1991 – 2000 yılları arasında tam gün esasıyla çalıştığını belirterek, Kuruma eksik bildirilen sigortalı çalışmalarının tespitini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Halk Eğitim Merkezlerinde usta öğretici sıfatıyla 506 sayılı Kanun ile irtibatlandırılmak suretiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4 üncü maddesi kapsamında geçici personel statüsünde çalıştırıldığını, görev ve ücretlerinin de aynı Kanun'un 89 uncu maddesi kapsamında tespit edildiğini, usta öğreticilerin görevlendirme yetkisinin Valiliklere bırakılmış olduğunu ve kayıtlarının tutulduğunu bu nedenle statü hukukunun uygulanması gerektiğini, aradaki hukuki ilişkinin işçi-işveren ilişkisi şeklinde değerlendirilemeyeceğini, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında öğretmen yetersizliği nedeniyle usta öğreticilerin ek ders ücreti karşılığı ve 657 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca geçici personel statüsünde çalıştırıldıklarını, 1739 sayılı Milli Eğitim ... Kanunu'nun "Uzman ve Usta Öğreticiler" başlıklı 47 nci maddesinde; "Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve hizmet içi yetiştirme, kurs, seminer ve konferanslarında uzman ve usta öğreticiler de geçici veya sürekli olarak görevlendirilir. Öğretim tür ve seviyelerine göre uzman ve usta öğreticilerin seçimlerinde aranacak şartlar, görev ve yetkileri, yönetmeliklerle tespit edilir" denildiğini, verilen yetki uyarınca Bakanlıkça çıkartılan "Milli Eğitim Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek Ders Görevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmelik"in 5 inci maddesinde; "Ek ders görevi verilmek yoluyla, 4 üncü maddede belirtilen esaslara göre ek ders verilmesi yoluyla görevlendirilecek uzman ve usta öğreticilere 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89 uncu maddesi uyarınca 02.12.1998 tarih ve 98/12120 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan ... Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararda belirtilen miktarda ek ders görevi verilebilir." denildiğini, usta öğreticilerin herhangi bir kadroya bağlı olmaksızın Valilik onayına istinaden saat üzerinden ve saat başı kabul edilen ücrete göre çalıştırıldıklarını, davacının bir eğitim - öğretim döneminde sadece kursların açık olduğu günlerde öngörülen ders saatleriyle sınırlı olarak çalıştığını ve çalıştığı sürelerin Kuruma bildirilmiş olduğunu, davacının tespitini istediği hizmetin 5 yıllık hak düşürücü sürenin kapsamına girdiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III.MAHKEME KARARI
Mahkemenin 07.03.2012 tarih ve 2010/613 E. - 2012/236 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunması üzerine (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 23.09.2013 tarih ve 2012/10405 E. - 2013/16886 K. sayılı ilamı ile ... davacının davalı işyerlerinde hizmet akdine bağlı olarak çalıştığı konusunda uyuşmazlık bulunmadığı, uyuşmazlığın, davacının davalı işyerlerinde geçen çalışmalarının kısmi veya tam süreli olup olmadığı noktasında toplandığı, davacı adına Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Lice ve Kocaköy Halk Eğitim Müdürlüklerince Kuruma verilen işe giriş bildirgelerinin, davacı hizmet cetvelinin, 2000 yılına ait imzalı ücret bodroları ve aynı yıla ait ek ders çizelgelerinin getirildiği, varılan sonuca, denetlenemeyen tanık beyanlarıyla gidildiği ve eksik araştırma ve incelemeyle hüküm kurulduğu anlaşılmakla, yapılacak işin; davacının günlük mesaisinin tamamını bu işe ayırıp ayırmadığının ve aynı işyerinde tam gün süreli çalışan emsal çalışanlarla aynı işi yapıp yapmadığının ya da tam gün süreli çalışan emsal çalışanlara göre önemli ölçüde daha az çalışıp çalışmadığının belirlemek için davalı işyerlerinden davacı adına düzenlenen ders programları, özlük dosyası, puantaj kayıtları, tüm talep dönemini kapsar imzalı ücret ödeme belgeleri devam-devamsızlık çizelgesi ve kursa geliş ayrılış saatlerini gösterir belgelerin de getirtilerek, dosyada bulunan diğer belgeler ile birlikte değerlendirilmek suretiyle, okula geliş ve ayrılış saatleri de göz önüne alınarak, davacının günlük girilen ders saati itibariyle mesaisini tam gün olarak davalı işverenler nezdinde geçirip geçirmediği, diğer bir anlatımla, bir günlük çalışma mesaisinin tümünü davalı işyerlerine hasredip etmediği saptanmalı, davacı ile birlikte çalışan müdür, şef, hizmetli, kadrolu öğretmen ve usta öğretici gibi beyanları belgelerle denetlenebilecek tanık beyanlarına başvurulup ders saati, mesai, tam-kısmi çalışma hususları sorulmalı, tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirilerek davacının çalışmaları tam süreli mi yoksa kısmi süreli mi olduğu netliğe kavuşturulmalı, daha az saat derse girilen günlerde tam gün mesaisinin davalı işverenler nezdinde geçtiği kabul edilemeyeceğine göre, 7,5 saatlik çalışmanın 1 gün kabul edilmek suretiyle hesap yapılması gerektiği belirtilerek, hüküm bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 29.12.2015 tarih ve 2013/1360 E. - 2015/1882 K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılama, toplanan deliller, tanık beyanları ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirilmek suretiyle; davanın kabulüne karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunması üzerine (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 14.02.2017 tarih ve 2016/3381 E. - 2017/997 K. sayılı ilamı ile ... bozma ilamına uyulduğu halde bozma gereklerinin yerine getirilmediği, yapılacak işin, bir önceki bozma kararında ayrıntılı şekilde belirtilen hususlarda araştırma yapmak, bilirkişi raporu alındığı takdirde hesap hatası olup olmadığını kontrol etmek ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermek olduğu belirtilerek, eksik inceleme ve araştırma ile verilen hüküm bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 08.02.2018 tarih ve 2017/439 E. - 2018/64 K. sayılı kararı ile usul ve yasaya uygun Yargıtay bozma ilamına uyularak yapılan yargılama, toplanan deliller, tanık beyanları ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirilmek suretiyle; davanın reddine karar verilmiştir.

E. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunması üzerine (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 18.11.2019 tarih ve 2018/6545E. - 2019/7001 K. sayılı ilamı ile Mahkemece varılan sonuca yetersiz tanık beyanlarıyla ve denetlenemeyen bilirkişi raporlarıyla gidildiğinden hükmün eksik araştırma ve incelemeyle dayalı olduğu, yapılacak işin; Daire bozma kararlarında ayrıntılı şekilde belirtildiği üzere, davacının günlük mesaisinin tamamını bu işe ayırıp ayırmadığının ve aynı işyerinde tam gün süreli çalışan emsal çalışanlarla aynı işi yapıp yapmadığının ya da tam gün süreli çalışan emsal çalışanlara göre önemli ölçüde daha az çalışıp çalışmadığının belirlemek için davalı işyerlerinden davacı adına düzenlenen ders programları, özlük dosyası, puantaj kayıtları, tüm talep dönemini kapsar imzalı ücret ödeme belgeleri (1991-2000), devam-devamsızlık çizelgesi ve kursa geliş ayrılış saatlerini gösterir belgelerin de getirtilerek, dosyada bulunan diğer belgeler ile birlikte değerlendirilmek suretiyle, okula geliş ve ayrılış saatleri de göz önüne alınarak, davacının günlük girilen ders saati itibariyle mesaisini tam gün olarak davalı işverenler nezdinde geçirip geçirmediği, diğer bir anlatımla, bir günlük çalışma mesaisinin tümünü davalı işyerlerine hasredip etmediği saptanmalı, davacı ile birlikte çalışan müdür, şef, hizmetli, kadrolu öğretmen ve usta öğretici gibi beyanları belgelerle denetlenebilecek tanık beyanlarına başvurulup ders saati, mesai, tam-kısmi çalışma hususları sorulmalı, tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirilerek davacının çalışmaları tam süreli mi yoksa kısmi süreli mi olduğu netliğe kavuşturulmalı, daha az saat derse girilen günlerde tam gün mesaisinin davalı işverenler nezdinde geçtiği kabul edilemeyeceğine göre, 7,5 saatlik çalışmanın 1 gün kabul edilmek suretiyle hesap yapılmak üzere bilirkişi raporu alınarak, bilirkişi raporu alındığı takdirde hesap hatası olup olmadığını kontrol etmek ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibaret olduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 24.03.2022 tarih ve 2019/861 E.- 2022/154 K. sayılı kararı ile usul ve yasaya uygun Yargıtay bozma ilamına uyularak yapılan yargılama, toplanan deliller, tanık beyanları, puantaj kayıtları ve tanzim edilen bilirkişi raporu birlikte değerlendirilmek suretiyle; davanın kısmen kabulü ile;

1-Davacının davalı ... bünyesinde bir hizmet akdine bağlı olarak çalışmasından kaynaklı olarak 2000 yılı Nisan ayı bordrosunda 1 günlük hizmetinin eksik bildirildiğinin tespiti ile 2000 yılı Nisan ayı içerisinde eksik bildirilen 1 hizmet gününün tesciline,

2-Davacının fazlaya ilişkin isteminin reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili; kararın hatalı olduğunu, tanık beyanları ile davacının tam süreli çalıştığının ispatlandığını belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... vekili; cevap dilekçesindeki ve aşamalardaki beyanlarını tekrarlayarak, usul ve yasaya aykırı verilen kararın bozulmasını istemiştir.

3.Davalı SGK Başkanlığı vekili; hak düşürücü sürenin nazara alınmadığını, Mahkemece eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile hüküm kurulduğunu belirterek, kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesi.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; taraf vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgilisine yükletilmesine,

21.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.