YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1507 E.  ,  2024/2601 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/73 E., 2023/570 K.
KARAR : Ret

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı murisleri vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı işyeri nezdinde 1986-2013 yılları arasında Ramazan ayının son haftası olan Ağustos ayının ilk günlerine kadar geçen hizmetinin tespiti ile sigorta başlangıç tarihinin 1986 yılı olarak tespitini talep etti.

II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile davalı işyeri arasında herhangi bir hizmet akdinin bulunmadığı, davacı isteminin hak düşürücü süreye uğradığı, davacının piyasa hamalı olduğu, işyerine ait gider pusulalarından görüleceği üzere davacı ile aynı durumda çalışan başkaca hamalların da bulunduğu özet olarak belirtilerek davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.

Fer'i müdahil ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı isteminin hak düşürücü süreye uğradığı, resmi belgelerin esas alınması gerektiği özet olarak belirtilerek davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemenin 28.09.2017 tarihli ve 2015/215 Esas, 2017/456 Karar sayılı kararıyla;davanın kısmen kabulüne, davacının dahili davalıların miras bırakanı ... nezdinde 01.01.1986-20.09.1999 tarihleri arasında, davalı ... nezdinde 21.09.1999-29.07.2013, 01.08.2013-03.08.2013 tarihleri arasında sigortasız geçen çalışmalarının da asgari ücretle sigortalı sayılması gerektiğinin tespitine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine
karar vermiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin 07.02.2019 tarihli ve 2017/2926 Esas, 2019/211 Karar sayılı kararıyla; feri müdahil ve davalıların vekillerinin istinaf istemlerinin esastan reddine karar vermiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. 1.Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ..., dahili davalılar ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 24.09.2020 tarihli ve 2020/6665 Esas, 2020/4883 Karar sayılı bozma kararında; Somut olayda davanın uzun süreli sigortalı hizmetin tespitine ilişkin olduğu anlaşılmakla, Mahkemece ihtilaf konusu tüm dönemde çalışma kayıtlarının bulunup bulunmadığı denetlenemeyen tanıkların yetersiz beyanları dikkate alınarak ve gerek 01.01.1986-20.09.1999 tarihleri arasında ... ...'a ait gerek ise de 21.09.1999-15.06.2011 tarihleri arasında ...'a ait davalı işyerinin faal ve kapsama alınabilecek nitelikte olup olmadığı noktasında herhangi bir araştırma yapılmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olmuştur.

Yapılacak iş; hizmet akdinin oluşabilmesi için işyerinin varlığı öncelikli koşul olduğundan ve bu tür uzun süreli sigortalı (01.01.1986-03.08.2013 tarihleri arası) hizmetlerin saptanmasına ilişkin davaların özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi gerektiği için;

a) Davacının dahili davalıların mirasbırakanı ... nezdinde 01.01.1986-20.09.1999 tarihleri arasında geçtiği iddia olunan çalışma yönünden, murise ait işyeri kaydının olup olmadığını, varsa dönem bordrolarını Kurum'dan sormak, murise ait vergi kaydını getirtmek, işyerinin faal ve kapsama alınabilecek nitelikte olup olmadığını işyerine ait elektrik, su, doğalgaz faturaları, kira kontratı ya da tapu kaydı ile araştırmak, Belediye, zabıta aracılığıyla “tıbbi ve sınai gaz satışı” faaliyetinde bulunan davalı işyerinin hangi tarihlerde faal olduğunu tespit etmek, işyerinin devri hususunu araştırmak, her ne kadar tanıklar davalı işyerinin hep aynı adreste olup davacının aynı işyerinde çalıştığını beyan etmiş ise de davalılara ait işyerinin farklı olması halinde blok çalışmadan söz edilemeyeceği gözetilerek bu dönemi hak düşürücü süre yönünden değerlendirmek,

b) Davacının davalı ... nezdinde 21.09.1999-03.08.2013 tarihleri arasında geçtiği iddia olunan çalışma yönünden, davalıya ait vergi kaydını getirtmek, 16.06.2011 tarihinden önce de işyerinin faal ve kapsama alınabilecek nitelikte olup olmadığını işyerine ait elektrik, su, doğalgaz faturaları, kira kontratı ya da tapu kaydı ile araştırmak, Belediye, zabıta aracılığıyla davalı işyerinin hangi tarihlerde faal olduğunu tespit etmek, her iki davalı nezdinde geçtiği iddia olunan hizmete yönelik olarak, duruşmalarda dinlenilen tanıklara ait sigortalılık hizmet ve vergi kayıtlarını getirmek, tanık beyanlarının yetersiz olması nedeniyle ..., zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine komşu işyerlerinin kayıtlara geçmiş veya benzer işi yapanların uyuşmazlık konusu tüm dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanlarını tespit ederek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarına başvurmak, alanında uzman bir bilirkişiden alınacak rapor ile iş yerinde kadrolu hamala ihtiyaç bulunup bulunmadığı, taşıma ve yükleme işinin nasıl ve kimlere yaptırıldığı, davalıya ait işyerinde işlerin iş yerine bağlı sürekli hamallarla mı yoksa piyasa hamallarıyla mı yapıldığı, her gün hamala ihtiyaç olup olmadığı, davacıya her gün iş verilip verilmediği, ödenen ücretlerin miktarı ve nasıl ödendiği (günlük, haftalık, aylık) hususlarını belirleyerek ödemelerin ne şekilde yapıldığını, davacının kadrolu hamal olduğu sonucuna varılması halinde günde kaç saat çalışmış olabileceğini belirlemek, giderek haftalık ve aylık çalışma sürelerini tespit etmek, kısmi süreli çalıştığının kabulü halinde 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63 üncü maddesi gereğince 7,5 saat çalışma bir günlük çalışma hesabı ile kaç iş gününe karşılık olduğu hususunu açıkça saptayarak açık ve infaza elverişli şekilde Mahkemece bir hüküm kurmaktan ibaret olduğundan bahisle karar bozulmuştur.

Mahkemenin 1. Bozma ilamına uyarak verdiği 01.03.2022 tarihli ve 2020/481 Esas, 2022/112 Karar sayılı 2. kararıyla;
Davanın kısmen kabulüne, davacının dahili davalıların mirasbırakanı ... nezdinde 01.01.1986-20.09.1999 tarihleri arasında, davalı ... ... nezdinde 21.09.1999-29.07.2013, 01.08.2013-03.08.2013 tarihleri arasında sigortasız geçen çalışmalarının da asgari ücretle sigortalı sayılması gerektiğinin tespitine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

B. 2. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve feri müdahil Kurum vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 02.01.2022 tarih, 2022/11244 Esas, 2022/13554 Karar sayılı bozma kararında; Mahkemece yapılması gereken iş, ihtilaf konusu tüm dönemde (01.01.1986-03.08.2013 tarihleri arasında) Kurumdan, belediye başkanlığından, vergi dairesinden davalı işyerine komşu ve o dönemde faal olan işyerlerinin kayıtlı çalışanları ve işverenleri tespit edilerek beyanları alınmalı, bunların hizmet cetvelleri, vergi kayıtları dosya içerisine alınarak bu nitelikleri denetlenmeli, tanık beyanları arasındaki çelişki giderilerek, davacının serbest piyasa hamalı şeklinde çalışıp çalışmadığı araştırılmalı; idari yargı kararındaki tespit de bu kapsamda değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İncelenen tüm dosya kapsamı, alınan bilirkişi raporu, dinlenen tanık beyanları ve Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi'nin 01.04.2015 tarih 2015/1147 Esas 2015/1127 Karar sayılı ilamı ile birlikte değerlendirildiğinde davacılar murisinin piyasa hamalı olarak çalıştığı, gider pusulalarının yapılan iş karşılığı düzenlendiği, davacılar murisinin davalılar ile arasında iş sözleşmesinin unsurlarından biri olan bağımlılık unsurunun bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı murisleri vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı murisleri vekili: kabul kararı verilmesi gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; davacının davalı işyeri nezdinde 1986-2013 yılları arasında Ramazan ayının son haftası olan Ağustos ayının ilk günlerine kadar geçen hizmetinin tespiti ile sigorta başlangıç tarihinin 1986 yılı olarak tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı maddesinin 9 uncu fıkrası

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı mirasçıları vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliden alınmasına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

13.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.