YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1476 E.  ,  2024/2468 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2937 E., 2023/3168 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 6. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/221 E., 2023/245 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine dair karar verilmiştir.

Kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili özetle; davalının işlettiği .... Mah. Lozan Cad. No:38 ... Emlak Denizli adresindeki ... Emlak isimli emlakçı dükkanında büro elemanı olarak 09.08.2020 - 09.02.2021 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ayakçı emlakçı olarak tabir edilen işi yapmakta iken Davalı müvekkili ile tanıştığını, müvekkilin emlak ofisi olduğunu öğrenince kendisinin ofisinin olmadığını, bir süre müvekkilin ofisini kullanmayı teklif ettiğini, müvekkilinin davacının teklifinde herhangi bir sakınca görmediğini ve müşteri görüşmelerini yapabileceğini beyan ettiğini, bunun üzerine davacı yaklaşık beş altı aylık süre boyunca davalı müvekkilden bağımsız olarak kendi müşterilerine kendisinin komisyoncu olduğu taşınmazları kiraladığını ya da sattığını belirterek , davanın reddini istemiştir.
2 . Fer'i müdahil Kurum vekili ceavap dilekçesinde özetle; hizmet tespiti davaları kamu düzenine ilişkin olduğundan Mahkemece re'sen inceleme ve araştırma yapılarak çalışmanın varlığının hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde saptanması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, davanın reddine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, hatalı karar verildiğini, eksik inceleme ile verilen kararın kabul edilemeyeceğini, beyan ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulünü istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının çalışmasının hizmet akdinde dayanıp dayanmadığı ile ilgili dinlenen tanıkların beyanları değerlendirildiğinde Mahkeme kararının yerinde olduğu gerekçesiyle istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmekle birlikte kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi.

3. Değerlendirme
1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Eldeki davada, öncelikle davacı içeriği de belirtilmek ve de sonuçları da ikaz edilmek suretiyle, davetiye ile duruşmaya çağrılmalı, esasen taleple de örtüşür şekilde davacının davalı işyerinde davalının kendi adına çalıştığına dair savunması da gözetilmek suretiyle, söz konusu çalışmanın ortaklığa dayalı ve kendi nam ve hesabına dayalı bir çalışam mı olduğu yoksa hizmet akdi ile bir çalışma mı olduğu hususu ortaya konulmalı, öte yandan ilişkinin hizmet akdine dayalı bir ilişki olduğu belirtilirse buna yönelik delilleri sorulup, toplandıktan sonra bir karar verilmelidir.

3. Ayrıca, savunmada ve de bir kısım tanık beyanlarında ileri sürülen talep dönemi öncesi seyyar olarak çalışma iddiası üzerinde de durularak bu husus da davacı asıldan sorulmak suretiyle, böyle bir çalışmaya esas vergi mükellefiyeti varsa iş yeri kayıtları, oda ve ruhsat kayıtları bulunup bulunmadığı öğrenilip bu beyanlar alındıktan sonra davalı işyerinin de kapsam içinde bulunup bulunmadığı hususu da gözetilip, komşu işyeri tanıkları da belediyeden, Kurumdan, vergi dareisinden sorulmak suretiyle işverenler ya da onların bordro tanıkları kendi vergi kayıtları ve hizmet cetvelleri de celp edilip kendi çalışma dönemleri de açıkça belirlenerek beyanlarına başvurulmalı, beyanlar arasında çelişki varsa giderilmek suretiyle; sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.