YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1289 E.  ,  2024/3255 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2326 E., 2023/1978 K.
KARAR : Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Giresun İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/85 E., 2022/291 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama neticesinde İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davacı vekilince istinafı üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin kabulüne, Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasına yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili; 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında sigortalı olan davacının doğum borçlanması yaparak borçlanma tutarını ödediğini, emeklilik için 3600 gün ve 58 yaş şartını dolduran davacının 26.11.2020 tarihinde Kuruma başvuru yaparak yaşlılık aylığı bağlanmasını talep ettiğini, talebinin "Kamu Görevlileri Tescil Hizmet Daire Başkanlığı 4/1-c kapsamında hizmetinizin bulunmadığını bildirmiştir" notu ile reddedildiğini, yapılan işlemin hatalı olduğunu, davacının Giresun Milli Eğitim Müdürlüğünün 17.02.1982 tarihli yazısı ile Nefsi Piraziz Köyü İlkokuluna vekil öğretmen olarak tayin olduğunu ve Okul Müdürü Bilal Gökdemir'in 18.02.1982 tarihli yazısıyla davacı Aysel Kızılcı'nın aynı tarihte okula gelerek görevine başladığının bildirildiğini, davacının 24.07.2015 tarihli dilekçesine istinaden Bulancak Milli Eğitim Müdürlüğünün davacının 18.02.1982 tarihinde vekil öğretmenlik görevine başladığı ve eğitim öğretimin sona ermesiyle görevinden ayrıldığına dair yazıyı Giresun Milli Eğitim Müdürlüğüne gönderdiğini, bu resmi yazılara rağmen Kurum tarafından davacıya ait herhangi bir hizmet kaydı bulunmadığının bildirilerek sigortalı gün sayısı 3519 günde kalan davacının emeklilik talebinin reddedildiğini beyanla davacının 18.02.1982-04.06.1982 tarihleri arasında 4/1-c kapsamında sigortalı olduğunun tespitine, Kurumun 4/1-c kapsamındaki sigortalı çalışmalarının iptali ile maaş bağlama talebinin reddi işlemlerinin iptaline, davacının Kuruma müracaat tarihi olan 26.11.2020 tarihini takip eden 01.12.2020 tarihinde yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ...; davanın idari yargının görev alanına girdiğini, davacının fiili hizmetinin geçtiğini iddia ettiği yerin Bulancak Adliyesine bağlı olması nedeniyle davanın yetki yönünden reddinin gerektiğini, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86 ncı maddesine göre hizmet tespit talepli davaların 5 yıllık hak düşürücü süre ve zamanaşımına tabi olduğunu, Bulancak İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 16.02.2021 tarihli yazısı ile davacının vekil olarak 18.02.1982 tarihinde göreve başladığı, ancak görevinden ayrıldığı tarihin arşiv kayıtlarında bulunamadığının belirtildiğini beyanla davanın öncelikle usul yönünden reddine, usule ilişkin itirazları kabul edilmediği takdirde davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı SGK; davacının hizmetinin geçtiğini iddia ettiği yıla ait tüm Kurum personellerini içerir şekilde düzenlenmiş şahıs emeklilik kesenekleri icmal bordrolarının incelenmesinde davacıya ait emeklilik kesenekleri icmal bordrolarının bulunmadığının görüldüğünü, bunun üzerine davacının 4/1-c kapsamında hizmetinin bulunmadığının bildirildiğini, 18.02.1982 tarihinde vekil öğretmen olarak göreve başlayan ancak görevinden ayrıldığı tarih belli olmayan, dolayısıyla vekil öğretmen olarak görev yaptığına dair herhangi bir kayıt bulunmayan davacının bu süresinin 5434 sayılı Kanun'a tabi hizmet olarak kabul edilmesine imkan bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davalı ... aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğundan esastan reddine,
Davalı ... aleyhine açılan yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespiti bakımından davanın konusuz kalması nedeniyle esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
Davalı ... aleyhine açılan davacının yaşlılık aylığının başlangıç tarihinin 01.12.2020 olması gerektiğinin tespiti talebinin feragat nedeniyle reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemenin her iki davalıya ayrı ayrı vekalet ücretine hükmetmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın konusuz kaldığını, ancak dava açılmasına neden olan tarafın öncelikle daha önce davacının hizmeti olmadığını bildiren davalı ... olduğunu, Milli Eğitim Müdürlüğünün olumlu yazısı olmadığından SSK yaşlılık aylığı bağlamamasında davacının hiç bir kusurunun bulunmadığını, dava açılmasına sebebiyet verenler aleyhine vekalet ücreti hükmedilmesi gerekirken davacı aleyhine her iki davalı lehine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin adalete, hakkaniyete, usul ve yasaya aykırı olduğunu, hizmetlerini tespit ettirerek yaşlılık aylığı bağlatmak isteyen davacı aleyhine aynı dava ve aynı konu için her iki davalı lehine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin adalete, hakkaniyete, usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek mahkemece verilen kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyuşmazlığa konu yaşlılık aylığı bağlanması ve aksine Kurum işleminin iptali talebi konusunda, davacıya 01.04.2022 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmış olup konusuz kalan talep konusunda karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, konusuz kalan davada davanın açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunun tespit edilmesi ve tutumuyla dava açılmasına sebep olan tarafın yargılama gideriyle sorumlu tutması gerektiği, davanın açıldığı tarihte ... bünyesindeki hizmetleri de dahil davacının 3549 gün hizmetinin bulunduğu, davacının dava tarihinde emeklik şartlarını taşımadığından dava açmakta haklı olmadığından, davacının yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasının yerinde olduğu, davacının Giresun İş Mahkemesinin 2021/21 Esas sayılı dosyasındaki hizmet tespitine yönelik talepte muhatabın davalı ... olduğu, bu dosyada dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verildiği ve davalı ... lehine vekalet ücretine hükmedildiği, yaşlılık aylığı bağlanması ve aksine Kurum işleminin iptali talebine yönelik davada ise muhatabın SGK olduğunu, ...'nın bu davada taraf olarak yer almaması gerektiğini, her ne kadar ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiş ise de hizmet tespitine yönelik Giresun İş Mahkemesi'nin 2021/21 Esas sayılı dosyasında MEB lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden bu dosya açısından da ... lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek, "1-Yerel mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının, HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince ortadan kaldırılmasına, esas hakkında yeniden karar verilmesine,
Davalı ... aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğundan esastan reddine,
Davalı ... aleyhine açılan yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespiti ve aksine kurum işleminin iptali talebi bakımından davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
Davalı ... aleyhine açılan davacının yaşlılık aylığının başlangıç tarihinin 01.12.2020 olması gerektiğinin tespiti talebinin feragat nedeniyle reddine, " karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle, davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi yönünden kararın incelenerek bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık davacının yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespiti ile aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden, temyiz edenin sıfatı ve temyiz kapsamına göre hükmün onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.