YARGITAY 10. HUKUK DAIRESI

10. Hukuk Dairesi         2024/1260 E.  ,  2024/2977 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/304 E., 2023/474 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...'un 09.06.2016 tarihindeki çalışmasının bildirildiğini, 10.06.2016 tarihinde ise istirahatli olduğunu belirterek davalı Kurum'un 16.10.2018 tarih ve 88668450/202.01.01/13706339 sayılı işlemin iptali ile bu işleme itirazın reddedildiği 16.11.2019 tarih ve 2018/112 esas sayılı kararın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminin yasal olduğunu haksız açılan davanın reddine karar verilmesini istediğini beyan etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 01.10.2020 tarihli ve 2019/75 Esas, 2020/353 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile sigortalı...'un iş kazası geçirdiği 10.06.2016 tarihine ilişkin bir günlük çalışmasına yönelik, iptal ve ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesi nedeniyle hakkında 5510 sayılı Kanun'un 102 nci maddesinin 1 inci fıkrasının c bendinin 4 üncü numaralı alt bendi gereğince işlem yapılması gerektiği yönündeki 2018/112 karar sayılı Kurum itiraz komisyon kararının iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

III. İSTİNAF
Davalı Kurum vekilinin istinaf istemi üzerine;
Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 20.01.2022 tarihli ve 2020/2393 Esas, 2022/129 Karar sayılı kararıyla; davalı Kurum vekilinin Kayseri 1. İş Mahkemesi 01.10.2020 tarih ve 2019/75 Esas - 2020/353 Karar sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun, HMK'nın 353/1-b maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca esastan reddine karar vermiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A.1. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 01.06.2022 tarihli ve 2022/1937 Esas, 2022/8268 Karar sayılı bozma kararında; davacı işyerinde çalıştığı tespit edilen ve iş kazası geçirdiği iddia edilen... için 1 günlük ek prim ve hizmet belgesi düzenlenerek Kuruma verilmesine yönelik Kurum işleminin iptali istemli açılan işbu davada verilen karar, ilgilinin sigortalılık süresini etkileyeceğinden, Mahkemece, öncelikle ilgili sigortalının davaya dahil edilmesi gerekmektedir. 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124 üncü maddesinde “…maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir…” hükmü uyarınca, ilgili sigortalıya usulüne uygun şekilde husumet yöneltilmeli, göstereceği bütün deliller toplandıktan sonra, tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen 13.01.2023 tarihli ve 2022/156 E., 2023/6 K. sayılı kararıyla;
Davanın kısmen kabulü ile sigortalı ...'un (....'un) iş kazası geçirdiği 10.06.2016 tarihine ilişkin bir günlük çalışmasına yönelik, iptal ve ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesi nedeniyle hakkında 5510 sayılı Kanun'un 102 nci maddesinin 1 inci fıkrasının c bendinin 4 üncü numaralı alt bendi gereğince işlem yapılması gerektiği yönündeki 2018/112 Karar sayılı Kurum itiraz komisyon kararının iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

C.2. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 21.06.2023 tarihli ve 2023/5103 esas, 2023/7145
Karar sayılı bozma kararında; davacının, sigortalı...'un iş kazası geçirdiği 10.06.2016 tarihinde bildirilmeyen hizmeti için 2016/6. aya 1 gün üzerinden ek aylı prim ve hizmet belgesi, ayrıca 01.11.2015-30.09.2016 dönemi için aylık prim ve hizmet belgesinin istenildiği Kurum işleminin ( ilgili komisyon kararının ) iptalini talep ettiği, Mahkemece gerekçesinde; davacı tarafça... adlı çalışanın 2-3-4-5-6-7-8-9 Haziran günlerine ilişkin bildirimi yapılmış olup, kaza gününden 21.02.2017 tarihine kadar raporlu olduğu gözetildiğinde 10 Haziran günü için raporlu olan işçi için işverenin sigorta bildiriminde bulunmasının mümkün olmayacağı, dolayısıyla bu yöndeki Kurum talebinin yerinde olmadığı kanaatine varıldığı; davacı tarafça alt işveren olunduğu halde asıl işveren gibi bildirimde bulunulmuş olduğu, müfettişlikçe asıl işverenlik alt işverenlik ilişkisi tespit edilmiş, iş kazasında her iki işverene eşit oranda kusur verilmiş olup, bu durumun Kurumun asıl işveren açısından yapacağı asgari işçilik hesaplamalarında farklı sonuçlar ortaya çıkaracak ve Kurum zararına neden olabileceğinden bu yöndeki Kurum işleminin yerinde olduğu kanaatine varıldığını belirterek; hüküm fıkrasında "sigortalı ...'un (Doğ'un) iş kazası geçirdiği 10.06.2016 tarihine ilişkin bir günlük çalışmasına yönelik, iptal ve ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesi nedeniyle hakkında 5510 sayılı Kanun'un 102 nci maddesinin 1 inci fıkrasının c bendinin 4 üncü numaralı alt bendi gereğince işlem yapılması gerektiği yönündeki 2018/112 Karar sayılı Kurum itiraz komisyon kararının iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine," şeklinde infazda tereddüt oluşturacak şekilde idari para cezasının iptaline yönelik verilen karar ile gerekçe ile hüküm arasında çelişki oluşturulduğundan bahisle karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Son Kararı
Kurum işleminin yerinde olduğu, Yargıtay bozma ilamında belirtilen gerekçe ve hüküm arasındaki çelişkinin hükmün; 2018/112 karar sayılı Kurum itiraz komisyon kararında verilen işveren itirazının reddi kararının; sigortalı ...' un (Doğ'un) iş kazası geçirdiği 10.06.2016 tarihine ilişkin bir günlük çalışmasına yönelik verilmesi gereken belgelere ilişkin yükümlülüğün yerine getirilmemesi sebebiyle hakkında 5510 sayılı Kanun'un 102 nci maddesinin 1 inci fıkrasının c bendinin 4 üncü numaralı alt bendi gereğince işlem yapılması gerektiği yönündeki karar yönünden iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine, şeklinde açıklamalı olarak düzeltilmesi suretiyle davanın kısmen kabulü ile 1-2018/112 karar sayılı Kurum itiraz komisyon kararında verilen işveren itirazının reddi kararının; sigortalı ...'un (Doğ'un) iş kazası geçirdiği 10.06.2016 tarihine ilişkin bir günlük çalışmasına yönelik verilmesi gereken belgelere ilişkin yükümlülüğün yerine getirilmemesi sebebiyle hakkında 5510 sayılı Kanun'un 102 nci maddesinin 1 inci fıkrasının c bendinin 4 üncü numaralı alt bendi gereğince işlem yapılması gerektiği yönündeki karar yönünden iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; davanın reddinin gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26 ncı maddesi uyarınca; "Hakim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir. Aynı Kanun'un 294-301 maddelerinde ise mahkeme kararlarının nasıl olması gerektiği belirlenmiştir. Bu düzenlemelere göre Mahkeme, usule veya esasa ilişkin bir nihai kararla davayı sona erdirir. Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karar, hükümdür. Yine aynı Kanun'un 297 nci maddesinin (2) nci fıkrasında “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir”, hükümleri öngörülmüş olup, hüküm sonucu kısmında gerekçeye ait her hangi bir söz tekrar edilmeksizin isteklerin her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların mümkünse sıra numarası altında birer birer açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir. Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması, zorunludur.

3. Değerlendirme
11.09.2018 tarih ve 404160 sayılı müfettiş raporuna dayalı olarak düzenlenen 16.10.2018 gün ve 13706339 sayılı Kurum yazısı ile
a)Davacı şirket ile dava dışı firma arasındaki asıl-alt işverenlik ilişkisinin varlığından hareketle 1109381476 sicilli iş yeri dosyası üzerinden 01.11.2015-30.09.2016 dönemi için yapılan bildirimlere ilişkin olarak iptal Aylık Prim Hizmet Belgesi verilmesi ile aynı dönem için bildirimlerin 1039247 14 64 002 iş yeri üzerinden asıl/ek nitelikte Aylık Prim Hizmet Belgesi verilmesi,
b)İş yeri çalışanı...'un iş kazasına maruz kaldığı 10.06.2016 tarihi için bildirimi yapılmayan 2016/6. aydaki 1günlük 54,90 TL ücret üzerinden ek Aylık Prim Hizmet Belgesi verilmesi istenmiş,
Davacı şirketin anılan Kurum işlemine vaki itirazının 16.11.2018 gün ve 2018/112 sayılı Komisyon Kararı ile reddi üzerine açılan iş bu dava ile yukarıda belirtilen 16.10.2018 gün ve 13706339 sayılı Kurum işlemi ile itirazın reddine dair 16.11.2019 gün 2018/112 sayılı kararın dava konusu yapılmış olması; giderek uyulan Dairemizin bozma ilamı sonrası yapılan yargılama ile Kurum işlemi ve komisyon kararında belirtilen iptal ve asıl Ek Aylık Prim Hizmet Belgesi verilmesi gereğine yönelik davacı isteminin reddine; 2016/6. aydaki 1 günlük 54,90 TL ücret üzerinden Ek Aylık Prim Hizmet Belgesi verilmesi gereğine yönelik Kurum işlemi ile komisyon kararının ise iptaline karar verildiği ve esasen Mahkeme kabulünün de bu yönde olmasına rağmen; dava konusu olmayan ve iş bu uyuşmazlıkla ilgisi bulunmayan sigorta müfettiş raporunun değerlendirme bölümünde ifade edilen 5510 sayılı Kanun'un 102 inci maddesinin 1 inci fıkrasının c bendinin 4 nolu alt bendi yönündeki işlem yapılması gereğine yönelik kısmın gerekçe ve hüküm fıkrasında infazda tereddüt uyandıracak ve anlam karmaşasına meydan verecek şekilde yazılması usul ve yasayı aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki; bu aykırılığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, temyiz eden davalı Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2.Hükmün 1 numaralı bendinin silinerek yerine;

Davanın kısmen kabulü ile 16.10.2018 gün ve 13706339 sayılı Kurum işlemi ile anılan işleme itiraz üzerine verilen 16.11.2019 gün ve 2018/112 sayılı Komisyon kararında yer alan "sigortalı ...'un (Doğ) iş kazası geçirdiği 10.06.2016 tarihinde bildirimi yapılmayan 2016/6. aydaki 1 günlük 54,90 TL ücret üzerinden asıl/ek nitelikte Aylık Prim Hizmet Belgesi verilmesi gereğine yönelik" işlem ve kararların iptaline,

Davacının fazlaya ilişkin isteminin reddine, ibarelerinin yazılmasına ve gerekçe ile hükmün bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

20.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.