YARGITAY 10. HUKUK DAIRESI

10. Hukuk Dairesi         2024/1189 E.  ,  2024/3343 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1862 E., 2023/2764 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kuşadası İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/16 E., 2020/34 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı şirket vekili ve davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı şirket vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 18.06.2011 tarihinden 11.01.2012 tarihine kadar inşaat işçisi olarak çalıştığını, çalışmalarının Kuruma bildirilmediğini, sabah 08:00 akşam 17:30 arasında çalıştığını, Cumartesi günleri de bu şekilde çalıştığını belirterek 18.06.2011-11.01.2012 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... Yapı Tur. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacının hiçbir zaman müvekkile ait şirkette çalışmadığını, müvekkilin denetim ve gözetimi altında işyerinde bulunmadığını, davacı ile davalı arasında bir hizmet sözleşmesi de bulunmadığını belirterek, ... Yapı Ltd. Şti.’den bazı malları müvekkil şirket adına aldığını ve mallara ilişkin belgelerde davacının imzasının olduğunu beyan eden davacının beyanının gerçek dışı olduğunu, adı geçen şirketten gelecek olan kayıtlardan da açıkça görüleceğini, müvekkil şirketin basiretli bir tacir olduğunu, işyerinde sigortasız işçi çalıştırmadığını ve müvekkil şirketin herhangi bir davaya da karışmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; hukuki dayanaktan yoksun davanın reddi gerektiğini, kayıtların incelenmesinde davacı ...'un 12.01.2012 tarihinde diğer davalıya ait iş yerinden işe giriş bildirgesinin verildiğini, yine aynı tarihte işten çıkış bildirgesinin verildiğini, başkaca çalışmasının bildirilmediğini, Kurum kayıtlarının aksinin tanık beyanları dışında resim, yazılı belgelerle ispatlanması gerektiğini, hizmet tespiti davaları kamu düzenini ilgilendirdiğinden hakim tarafından soruşturmanın genişletilerek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığı hususunun belirlenmesi gerektiğini, yakın iş yerlerindeki sigortalıların dinlenmesini, tüm veriler toplandıktan sonra davacının anılan iş yerinde çalıştığının kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenebildiği taktirde davanın kabulüne karar verilebileceğini, aksi taktirde davanın reddi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının 6801200400707 sicil numaralı davacının ..... sicil numaralı .... Yapı Tur. Tic. Ltd. Şti isimli işyerinde
18.06.2011 - 30.06.2011 tarihleri arasında 12 gün
01.07.2011 - 31.07.2011 tarihleri arasında 30 gün
01.08.2011 - 31.08.2011 tarihleri arasında 30 gün
01.09.2011 - 30.09.2011 tarihleri arasında 30 gün
01.10.2011 - 31.10.2011 tarihleri arasında 30 gün
01.11.2011 - 30.11.2011 tarihleri arasında 30 gün
01.12.2011 - 31.12.2011 tarihleri arasında 30 gün
01.01.2012 - 11.01.2012 tarihleri arasında 10 gün olmak üzere toplam 202 gün daha çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde; tanık beyanları ile davacının davalı iş yerinde çalışmadığının ispat edildiğini, bahse konu kazanın meydana geldiği yer ile davalı şirkete ait iş yerinin ilgisi bulunmadığını, davalı şirketin kazanın meydana geldiği ... Villalarında hiç bir tasarrufunun bulunmadığını ileri sürmüştür.

2. Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde; hak düşürücü sürenin dolduğunu, yetersiz tanık beyanları ile sonuca gidilmesinin hatalı olduğunu, otelin sadece yaz dönemlerinde açık olduğunu ve kışın çalışma bulunmadığını, eksik araştırma ve inceleme ile sonuca gidildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kuşadası İş Mahkemesi'nce verilen 02.12.2020 tarih, 2020/16 Esas ve 2020/34 Karar sayılı karara yönelik davalı Kurum vekili ve davalı şirket vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ve davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı şirket vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı Kurum vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 18.06.2011-11.01.2012 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2- Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 inci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3- Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme
1-İnceleme konusu eldeki davada, 18.06.2011-11.01.2012 tarihleri arasında davalı şirkete ait işyerinde inşaat işçisi olarak geçen sürelerde sigortalılığının tespitini istemiş; Mahkemece, davacı ...'ın beyanı, bordro tanığı ...'ın savcılık dosyasındaki ifadesi ile davalı işyeri tarafından davacının iş kazası tarihi olan 11.01.2012 tarihinden sonra 1 gün süreyle sigortalı olarak bildirilmesi gerekçesiyle davanın kabulüne dair karar verilmiş ise de, hüküm eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır.

2- Dosya kapsamı incelendiğinde; Kurum kayıtlarına göre davacının 12.01.2013 tarihinde 1 gün süreyle davalı şirket adına kayıtlı.... sicil numaralı işyerinden bildiriminin bulunduğu, "Bina inşaatı" mahiyetli ... sicil numaralı işyerinin 19.03.2011 tarihinde kanun kapsamına alındığı, adresinin ise "Ege Mah. 424 Ada 81 Parsel Kuşadası/Aydın" olduğu, anılan işyerinden Mahkemece resen seçilen bordro tanıklarının davacıyı tanımadıklarını beyan ettikleri, diğer taraftan kolluk kuvvetlerine verdiği ifadesi hükme esas alınan bordro tanığı ...'ın da mahkeme huzurunda verdiği ifadesinde davacının ... işyerinde çalışmadığını beyan ettiği, devamla iş kazası tarihinde de davalı Ada Marinada çalışmadığını, izinli olduğu olay günü ... villalarında çalışmaya gittiğini, ayrı bir işyeri olduğunu beyan ettiği, kolluk ifadesinde de davacının yaralanması ile sonuçlanan kazanın Soğucak köyünde bulunan ... villalarında gerçekleştiğini beyan ettiği, dosya içerisine alınan ceza dosyası kapsamında davacının geçirdiği kazanın "Soğucak Köyü ... Villas No:1" adresinde meydana geldiğinin tespit olunduğu anlaşılmıştır.

3- Buna göre davacının çalıştığını iddia ettiği davalı şirkete ait işyeri ile iş kazası geçirdiği ..... Villalarının farklı adreslerde bulunduğu da dikkate alınarak, Mahkemece yapılması gereken iş; kazanın meydana geldiği .... Villaları inşaat işinin kime ait olduğu belirlenmeli, taraflar arasında devam eden tazminat dosyası celp olunmalı, davacının iş kazası iddiası hakkında davalı Kurum tarafından tutulan tutanaklar, alınan ifadeler ile Kurum müfettişleri tarafından düzenlenen denetim raporu araştırılmalı, toplanacak delillere göre davalı şirket ile ....inşaat işi arasındaki ilişki ortaya konulmalı, daha fazla kamu tanığı tespit edilmesi halinde beyanlarına başvurulmalı, dosya kapsamında toplanan tüm deliller hep birlikte değerlendirilmeli, çalışma olgusu tereddütsüz şekilde ortaya konulmalı, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek, toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek, sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.