YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1184 E.  ,  2024/2384 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2323 E., 2023/2730 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/627 E., 2021/274 K.

Taraflar arasındaki hizmet ve prime esas kazancın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili, davalı şirket vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı şirket vekili ve feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 07.07.2007 tarihinde davalı... Gıda San. Tic. Ltd. Şti. unvanlı işyerinde 2.750,00-TL maaş - artı prim ile çalışmaya başlayarak 07.07.2007-20.02.2012 tarihleri arasında kesintisiz ve aralıksız çalıştığını, ancak sigorta primlerinin yatırılmadığını belirterek bahsi geçen dönemlere ilişkin olarak sigortalılığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı... Gıda Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Sti. vekili cevap dilekçesinde; kendilerine yapılan tebligatın usulsüz olduğunu, davanın hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, davalı şirket ile davacı arasında hiçbir zaman işçi işveren ilişkisi olmadığını, davacının uzun yıllardır maya, katkı maddeleri, susam vb. gibi ekmek katkı maddelerinin ticaretini yapıp bu ürünleri fırınlara sattığını, halen de bu işi yapmakta olduğunu, ... Gıda ve Maya Ticareti adı altında işletmesi (.... Mah... Sok.No:1/1-A Konak İzmir Basmane VD 40213796338) olduğunu, davalı müvekkilinin de Türkiye çapında ekmek ve pastacılık malzemeleri ve katkı maddeleri satan bir şirket olduğunu, davacının da müvekkil şirketten ve başkaca bu işi yapan işletmelerden bu maddeleri alıp sattığını, davacının iddialarının tamamen gerçek dışı olduğunu, davacı dilekçesinde 2.750 TL maaş - artı prim ile çalıştığını beyan ettiğini, 2007 yılında asgari ücret 420.00 TL olup, yaklaşık asgari ücretin 7 katı ücret ve primden bahsettiğini, bu durumun dahi davacının iddialarının hukuki dayanaktan yoksun olduğunun kanıtı olduğunu, davacının çalıştığını iddia ettiği dönem ile ilgili başka bir işyerinde çalışıp çalışmadığı ve vergi kaydı, yada emekli olup olmadığının araştırılmasını talep ettiklerini, davacının müvekkil işyerinde hiç çalışmadığı için işyeri dosyası ve işyeri kayıtlarının olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacıya ait işyeri kayıtlarının Denizli'de olması nedeniyle davanın Denizli İş Mahkemesinde açılması gerekirken İzmir’de açılmış olmasının yetkisizlik yönünden reddini, hak düşürücü sürenin resen nazara alınması gerektiğini, davacıya 01.04.2003 tarihinden itibaren 2103411881 tahsis no su ile yaşlılık aylığı bağlandığını, bu nedenle davacının iş bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığını, feri müdahillik taleplerinin kabulüne ve yetkisizlik kararı verilerek dosyanın yetkili Denizli İş Mahkemesine gönderilmesi, yetki itirazları haklı görülmez ise davanın esastan reddi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacı ...'ın, davalı 100....020 sicil numaralı... Gıda San. Tic. Ltd. Şti işyerinde 07.07.2007-20.02.2012 tarihleri arasında hizmet akdi ile asgari ücretle, toplam 1664 gün çalıştığı, 1664 gün çalışmasının tamamının Kurum'a bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkilinin maaşının asgari ücret olduğu yönündeki tespitinin hatalı olduğunu, müvekkilinin maaşının 2.750,00 TL olduğunu ileri sürmüştür.

2.Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde; zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazlarının dikkate alınmamasının hatalı olduğunu, eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile karar verildiğini, davacının müvekkiline ait işyerinde çalışmasının bulunmadığını, davacı ile aralarındaki ilişkinin mal alım satımına dayanan ticari bir ilişki olduğunun tanık beyanları ile de ispatlandığını, davacının kendi adına kayıtlı şirketlerdeki faaliyetlerinin araştırılmadığını, davanın ispatlanamadığını, ayrıca yaşlılık aylığı alan davacının bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığını ileri sürmüştür.

3. Feri müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde; tanıklar hakkında yeterli araştırma yapılmadan, yetersiz tanık ifadelerine dayanılarak yazılı delillere aykırı olarak karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İzmir 1. İş Mahkemesi'nce verilen 11.06.2021 tarih, 2016/627 Esas ve 2021/274 Karar sayılı kararının kaldırılmasına yönelik davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ve feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı şirket vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

Feri müdahil Kurum vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 07.07.2007-20.02.2012 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti ile prim esas kazancının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2-5510 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi 3 üncü fıkrası (a) bendinde; bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa sigortalı olan kişilerden yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi hariç olmak üzere bu Kanuna göre veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesileceği düzenlenmiştir. Bu düzenleme uyarınca, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden sonra ilk defa sigortalı olanlardan yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra çalışmaya başlayanların aylıkları kesilecektir.

3-Ancak, 5510 sayılı Kanun'un "Sosyal güvenlik destek primine ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı geçici 14 üncü maddesi ile bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı olanlar hakkında sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümlerin uygulanmasına devam edileceğine dair, amir hüküm getirilmiştir. 5510 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nda ise "yaşlılık aylığı alanların yeniden çalışmaları" başlıklı 63 üncü maddesinin; (A) bendinde yaşlılık aylığı almakta iken çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıklarının bu çalışma olgusuna dayalı ve onunla sınırlı olarak kesilmesi gerektiği, (B) bendinde; tekrar sigortalı bir işte çalışma halinde, sigortalı adına sosyal güvenlik destek primi ödenmesi suretiyle, yaşlılık aylığının ödenmesine devam olunacağı hükümlerinin düzenlendiği, söz konusu maddenin son fıkrasında ise, yaşlılık aylığı almakta iken tekrar çalışmaya başlayan sigortalıya, 506 sayılı Kanun'un 63 üncü maddesinin (A) ya da (B) bendinden yararlanmak için bir tercih hakkı tanındığı anlaşılmaktadır.

3.Değerlendirme
İnceleme konusu eldeki davada, 01.04.2003 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanan davacının uyuşmazlık konusu dönem yönünden sosyal güvenlik destek primine tabi çalışma hakkı bulunduğu sabittir. Ancak davacının talebinin açık ve belirgin olmadığı anlaşılmakla; Mahkemece öncelikle davacının Kurumda bulunan tahsis dosyası celp edilerek talebi net bir şekilde açıklattırılmalı, isteminin, 506 sayılı Kanun’un 63/A maddesi kapsamında yaşlılık aylığı kesilerek tüm sigorta kollarına tabi çalışma tespiti mi, yoksa, 63/B kapsamında sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmanın tespiti mi olduğu hususu aydınlatılmalıdır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.