YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/113 E.  ,  2024/524 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2712 E., 2023/2530 K.
KARAR : Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/209 E., 2023/195 K.

Taraflar arasındaki maluliyet aylığı bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvrunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, 18.09.2018 tarihinde müvekkilinin yapmış olduğu malulen emeklilik başvurusunun, ... Başkanlığının 14.01.2019 tarih, 55523280-205.01.99-E.739344 sayılı yazısı ile "çalışma gücünün %60 oranında kaybedilmediği bu nedenle de maluliyet sigortası yönünden yapılacak bir işlemin bulunmadığı'' gerekçesi ile reddedildiğini, müvekkiline ait hastane raporlarından da görüleceği üzere müvekkilinin çalışamaz durumda olduğunu ve maluliyet oranının %60'ın üzerinde olduğunu, 11.10.2008 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ne göre malul sayılması gerektiğini, 16.12.2010 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik kapsamında çalışma gücü kaybının %60'ın üzerinde olduğunu beyanla malullük sigortası yönünden yapılan talebin reddine ilişkin ... Başkanlığı ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 14.01.2019 tarih, 55523280-205.01.99-E.739344 sayılı ret kararının kaldırılmasını, müvekkilinin talebi doğrultusunda malullük sigortası tahsisine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, davacıya vergi indirimine tabi engellik haline dayalı yaşlılık aylığı bağlanılabilmesi için öncelikle Özürlülük Ölçütü ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre tespit edilen engellik halinin bulunması gerektiğini, sakatlık derecesine göre en az 15 yıl sigortalılık süresinin ve en az 3600 gün prim ödemesi bulunması gerektiğini, yine ilk defa sigortalı olduğu tarihten önce malûl sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya engeli bulunanlara yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için, en az on beş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması gerektiğini, davacının bu şartları haiz olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince; davacının maluliyetini gerektirir rahatsızlığı ile sigortalı çalışmaya başladığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili; Yerel Mahkemece müvekkilinin maluliyet başlangıç tarihinin dosya kapsamında net olarak belirlenmediği, 08.12.2022 tarihli Adli Tıp Kurumu Başkanlığı raporunun "...'in yaşamın ilk yıllarından itibaren hafif MR, spastik hemiparezi ve tedavi ile işlevselliği düzelmeyen beyin hasarı " şeklindeki tespiti ve yine dosyada bulunan delillerden ... 4. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2014/1506 Esas, 2015/503 Karar sayılı kısıtlama kararına dayanak sağlık raporunda belirtilen %88 özür oranının bulunduğu belirtilmiş ise de; kısıtlamaya dayanak maluliyet tespitinin, maluliyet sigortası tahsisinde aranan maluliyet oran tespiti ile aynı usulde hesaplanmadığı hesaplama ve tespit usullerinin birbirini bire bir karşılayan yüzdeler olmadığını, ayrıca müvekkilinin sigorta kaydı 2007 tarihli olup vesayet altına alınma tarihinin 2015 yılı olduğunu, eksik inceleme sonucu karar verildiğini beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davalı Kurum gerek sağlık kurulu raporunda gerek yüksek sağlık kurulu raporunda gerekse yaptığı işlemlerle davacının %60 oranında malul olmadığını belirtmiştir. Nitekim davalı taraf cevap dilekçesinde davacının %60 oranında maluliyetinin bulunmadığını savunmuştur. Şu halde davacının ilk sigortalılığının başladığı tarih itibariyle ve halen %60 maluliyetinin bulunmadığı Kurum tarafından kabul edilmiş görünmektedir. Davacı tarafın da maluliyet aylığı talebi bulunmasından dolayı sigortalılığının başladığı tarih itibariyle %60 maluliyetinin bulunmadığını iddia ettiği kabul edilmelidir. Şu halde taraflar arasında sigortalılığın başladığı tarih itibariyle davacının maluliyetinin %60 oranında olmadığı konusunda çekişme bulunmamaktadır. Çekişmesiz bir konuda delil toplanması ve delil değerlendirmesi yapılması mümkün olmadığından davacının sigortalılığının başladığı tarih itibariyle malul olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır. Ayrıca hükme esas alınan raporda maluliyete konu hastalığın başlangıç tarihi belirtilmediği gibi maluliyetin %60 oranına ulaştığı tarih belirtilmiş değildir. Dolayısıyla sigortalılığın başladığı tarih itibariyle davacının %60 malul olduğu iddia edilemeyecektir. Bu nedenle bu şartın gerçekleşmediğine dair kabul isabetli değildir.

Dosya kapsamındaki verilere göre davacının %60 oranında maluliyetinin bulunduğu tespit edilmiş olmakla davacının davasının kabulü gerekirken reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır." gerekçesiyle,

"1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ... 1. İş Mahkemesinden verilen 30.05.2023 tarih, 2019/209 Esas ve 2023/195 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına,

Davacının davasının kabulü ile

Davacının 01.10.2018 tarihinden itibaren maluliyet aylığı tahsisine hak kazandığının tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle, İlk Derece Mahkemesi kararının yerinde olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, maluliyet aylığı bağlanması talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 25 ve devamı maddeleri ile 95 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1.Dosya kapsamı incelendiğinde, 22.09.2007 tarihinde ilk defa sigortalı olan davacının %60 oranında maluliyetinin bulunmaması nedeniyle davalı Kurum tarafından talebinin reddedildiği, İlk Derece Mahkemesi tarafından alınan en son 24.11.2022 tarihli Adli Tıp Kurumu 2. Üst Kurulu raporunda "...'in yaşamın ilk yıllarından itibaren hafif MR, spastik hemiparezi ve tedavi ile işlevselliği düzelmeyen beyin hasarı nedeniyle; 03.08.2013 tarihli, 28727 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği B-9 uncu maddesi gereğince çalışma gücünün en az %60 (yüzdealtmış)'ını kaybetmiş olduğu, malul sayılması gerektiği" şeklinde rapor düzenlendiği, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, sigortalılığın başladığı tarih itibariyle davacının maluliyetinin %60 oranında olmadığı konusunda çekişme bulunmaması, hastalığın başlangıç tarihinin ve maluliyetin %60 oranına ulaştığı tarihin belirtilmemesi nedeniyle sigortalılığın başladığı tarih itibariyle davacının %60 malul olduğunun iddia edilemeyeceği ve dosya kapsamındaki verilere göre davacının %60 oranında maluliyetinin bulunduğu gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne karar verildiği ne var ki hükmün yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmıştır.

2.5510 sayılı Kanun'un "malul sayılma" başlıklı 25 nci maddesi"Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60'ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malûl sayılır.
Ancak, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce sigortalının çalışma gücünün % 60'ını veya vazifesini yapamayacak derecede meslekte kazanma gücünü kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilirse, sigortalı bu hastalık veya engelliliği sebebiyle malûllük aylığından yararlanamaz. " hükmüne amir olup kanunda malul sayılmanın şartları belirlendikten sonra ilk defa çalışmaya başlanıldığı tarihten önce %60 malul olduğu tespit edilenlerin malullük aylığından yararlanamayacağı ayrıca belirtilmiştir.

3.Belirtilen belirlemeler ışığında somut olaya dönüldüğünde, en az %60 oranında maluliyeti bulunan davacının sigorta başlangıç tarihinden önce de bu hastalığının mevcut olduğu sabit olup, her ne kadar davacının %60 oranında maluliyetinin bulunmaması nedeniyle talebi reddedilmiş ve Bölge Adliye Mahkemesince uyuşmazlıktan yola çıkılarak karar verilmiş ise de, malullük aylığı bağlanma şartları kanunla düzenlenmiş olup 5510 sayılı Kanun'un 25 inci maddesinin 2 nci fıkrası gereğince talebinin reddedilmesi gerekirken aksine düşünceyle yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan seperlerle;
Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi