YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1118 E.  ,  2024/1450 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2737 E., 2023/3253 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 9. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/289 E., 2023/173 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda
İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davaların reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı / birleşen davalar davacısı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı/ birleşen davalar davacısı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Asıl davada davacı vekili, davacının boşandığı eşiyle birlikte yaşadığının tespit edildiği gerekçesiyle aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ile aylığının kesildiği tarih itibariyle yeniden bağlanmasını talep etmiştir.

Birleşen Antalya 2.İş Mahkemesinin 2021/66 E. sayılı dosyasında davacı Kurum vekili, davacının hukuka aykırı bayram ikramiyesi yersiz ödeme aldığı tespit edildiğini, icra takibi başlatıldığını, borçlu davalının borca itiraz ettiğini, borçlunun yaptığı itiraz haksız olup borcun tamamından sorumlu olduğunu belirterek, borçlunun itirazının iptali ile takibin devamına ve borçlunun icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

Birleşen Antalya 2.İş Mahkemesinin 2021/73 E. sayılı dosyasında davacı Kurum vekili, davacıya ödenen yersiz aylıkların tahsili için icra takibi başlatıldığını, borçlu davalının borca itiraz ettiğini, borçlunun yaptığı itirazın haksız olup borcun tamamından sorumlu olduğunu belirterek, borçlunun itirazının iptali ile takibin devamına ve borçlunun icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Asıl davada davalı Kurum vekili, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat edilmesi zorunlu olduğundan, HMK'nın 114/1-2 ve 115/2 maddesi gereği dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, Kurum kayıtlarının incelenmesinde; Kurumdan ölüm aylığı alan davacının Kurum denetmenlerince yapılan araştırma neticesinde düzenlenen 16.08.2019 tarih ve 2019/ABU/68 sayılı raporda davacının boşandığı eşi ile boşanma tarihleri olan 30.06.2017 tarihinden sonra da fiilen birlikte yaşadığının tespit edildiğini ve 5510 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesine göre işlem yapılması gerektiğinin belirtildiğini, kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile asıl davanın kabulüne, davacı ...'ın ölüm aylığının kesilmesi işleminin iptaline, ölüm aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanmasına, ödenmeyen birikmiş aylıklarının ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte ...'a ödenmesine, birleşen davaların reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı/ birleşen davalar davacısı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı / birleşen davalar davacısı Kurum vekili, Kurum denetmenlerince yapılan araştırma neticesinde düzenlenen raporda davacının boşanma tarihinden sonra boşandığı eşiyle birlikte yaşadığının tespit edildiğini, Kurum denetmenine davacının boşandığı eşiyle birlikte yaşadıkları yönünden beyanda bulunan tanıkların Mahkemede farklı beyanda bulunduklarını, bu beyanlara itibar edilemeyeceğini, davacıyla boşandığı eşinin 09.03.2018 tarihinde özel Antalya Tıp Merkezinde bir dakika arayla muayene olduklarını ve davacının üç farklı tarihteki reçetesinin boşanılan eş ... tarafından eczaneden alındığı, Kurum işleminin yerinde olduğu, davacının davasını ispat edemediği, Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf konusu edilen miktar karar tarihi dikkate alındığında kesinlik sınırının altında bulunduğundan, anılan karara karşı davacı Kurum vekilinin istinaf yoluna başvurması miktar itibariyle mümkün değildir. Birleşen Antalya 2.İş Mahkemesinin 2021/66 E. sayılı dosyasında davacı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kesinlik sınırı kapsamında kaldığından HMK'nın 352/1-b md. uyarınca reddine, dosya kapsamı, delil durumu itibariyle Antalya 9. İş Mahkemesi 2022/289 Esas 2023/173 sayılı kararında asıl dosya ve birleşik dosya (Antalya 2. İş Mahkemesinin 2021/73 esas sayılı) yönünden mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, Kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı/ birleşen davalar davacısı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı / birleşen davalar davacısı Kurum vekili istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Asıl davada uyuşmazlık, davacının boşandığı eski eşiyle birlikte yaşadığının tespit edilmesi nedeniyle aylığının kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptali ile aylığının bağlanması, birleşen davalarda itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 56, 59 ncu maddeleridir.

3. Değerlendirme
Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasında, eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıklarının kesileceği, bu kişilere ödenmiş olan tutarların, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınacağı yönünde düzenleme yapılmıştır. Anılan maddeye dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir.

İnceleme konusu dosyada; 30.06.2017 tarihinde boşanan davacının, boşandığı eski eşiyle birlikte yaşadığının tespit edilmesi nedeniyle aylığı iptal edilmiş ve yersiz ödeme çıkartılmıştır.

Mahkemece yapılan incelemede; birleşen Antalya 2. İş Mahkemesinin 2021/66 Esas sayılı dosyasında Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kesinlik sınırı kapsamında kaldığından istinaf talebinin reddine karar verilmiştir. Birleşen Antalya 2. İş Mahkemesinin 2021/66 Esas sayılı dava, davacıya yapılan yersiz bayram ikramiyesinin tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin olup, davacının boşandığı eski eşiyle birlikte yaşayıp yaşamadığı ve Kurum işleminin yerinde olup olmadığı yönünde inceleme yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla birleşen 2021/66 Esas sayılı dosya yönünden kesinlik olmayacağı gözetilerek, istinaf incelemesi yapılmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Bölge Adliye Mahkemesi kararının sair yönler incelenmeksizin BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.