YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/1039 E.  ,  2024/3052 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1472 E., 2023/2761 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 41. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/223 E., 2022/98 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve yaşlılık aylığından yapılan kesintilerin iadesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalı Kurum'dan yaşlılık aylığı almakta olduğunu, emekli olduktan sonra Hacettepe Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı İktisadi Sosyal Tesis ve İşletmeleri Müdürlüğünde, işverenin talebi ve yönlendirmesi üzerine sosyal güvenlik destek primine bağlı kalmak suretiyle aşçı olarak yeniden çalışmaya başladığı, bu görevine 15.04.2015 tarihinde başlayıp 31.01.2017 tarihine kadar devam ettiği, davalı SGK'nın çalıştığı işyeri ile gerçekleştirdiği yazışmalar üzerine 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi kapsamına girdiği gerekçesiyle sözleşmesinin feshedildiği, 09.10.2019 tarih, 16760878/66.415.126.0 ile aynı işçerikli 13.11.2019 tarih ve 16760878/66.415.126.0 belge numarası ile dava konusu işlemin tesis edildiği, çalışmasından kaynaklı olarak hak etmediği iddia olunan aylık tutarı 36.798,39 TL'nin ödenmesinin istendiği, Kuruma itiraz edilmiş ise de itirazın 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin 2 nci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesinin 1 inci fıkrası gerekçe gösterilerek reddedildiği, bu işyerindeki çalışmalarının 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi kapsamında bulunmadığı, davalı Kurumun Kanun maddesini hatalı yorumladığı, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı İktisadi İşletmesi'nin ilgili madde kapsamında bulunmadığı, bu hususun, İşletmeler Müdürlüğünün davalı Kuruma hitaben yazdığı 23.12.2017 tarihli yazısında belirtildiği, davalı Kurumun dava konusu işlemi tesis etmeden önce çalışılan işletmenin SGDP'ye tabi personel çalıştırılmasında bir sakınca olmadığı yönünde görüş bildirdiği, bildirdiği görüş ile tesis ettiği işlem arasında açık çelişki bulunduğu, Tesis ve İşletmeler Müdürlüğü'nün 12.12.2018 tarihli yazısına davalı Kurumun verdiği 17.12.2018 tarihli cevapta, her ne kadar mahiyet kodunun (3) olduğu anlaşılsa da işyerinin tesis kütüğünde 5335/30 madde kapsamında olmadığı hususunda kodlama yapıldığının görüldüğü ve sosyal güvenlik destek primine bağlı personel çalıştırılmasının mümkün bulunduğunun belirtildiği, dava konusu işlemlerle hukuk devletinin temel ilkelerinden olan hukuki belirlilik ilkesinin ihlal edildiği belirtilerek; “Davacı için 09.10.2019 tarih, 16760878/66.415.126.0 ile aynı içerikli 13.11.2019 tarih ve 16760878/66.415.126.0 belge numaralı Kurum işleminin iptaline, aylığından yapılan kesintilerin iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “Herhangi bir sosyal güvenlik Kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil idareler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik Kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu Kurum kurul üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin 450'sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar” hükmüne amir olduğu, Kurumdan aylık almakta olan davacının kamu işyerinde çalıştığının tespit edildiği, çalışılan sürede yersiz alınan aylıklar toplamının borç çıkarıldığı belirtilerek, açılmış olan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Davacının, 15.04.2015 tarihinde 4/c emekli aylığı aldığı, işyerinin kamu mahiyetinde bulunduğu, İGB'de SGDP'li çalıştırılacağı belirtilmektedir. Çalışmanın belge kodunun (2) olarak belirtildiği. İptali istenen Kurum işlemini Kamu Görevlileri Ödemeler Daire Başkanlığı'nın 09.10.2019 tarih, 16760878/66.415.126.0 ile aynı içerikli 13.11.2019 tarih ve 16760878/66.415.126.0 belge numaralı borç bildirim yazısı olduğu. Anılan belgede; 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi hükmü uyarınca emekli veya yaşlılık aylıkları kesilmeksizin görev alacak olanların belirtildiği, Kurumdan emekli aylığı almakta iken 23.03.2015-31.01.2017 tarihleri arasında sigortalı olarak çalışmasından dolayı 15.04.2015-31.01.2017 tarihleri arasındaki aylıklar tutarı 36.798,39 TL'nin adına borç çıkarıldığı. Kurum tarafından bildirim yapılan işyerinin 5335 sayılı Kanun kapsamanda kaldığı gerekçesiyle 15.04.2015-31.01.2017 tarihleri arası ödenen aylıkları borç olarak çıkardığı, Hacettepe Üniversitesi ve Kurum yazılarında söz konusu işyerinin 5335 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığının belirtildiği anlaşılmaktadır.

Davacı adına SGDP tabi olarak bildirim yapılan işyerinin 5335 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığı, Kamu Görevlileri Ödemeler Daire Başkanlığı'nın 09.10.2019 tarih, 16760878/66.415.126.0 ile aynı içerikli 13.11.2019 tarih ve 16760878/66.415.126.0 belge numaralı Borç Bildirim Yazısının iptali gerektiği" gerekçesiyle;

"Davanın kabulü ile

1-Dava konusu işlemin iptaline, davacının aylığından yapılan kesintinin davalı Kurumdan alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi için davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek, Yerel Mahkeme kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında "... Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 2015/4. ayından itibaren 5434 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı aldığı, 23.03.2015-31.01.2017 tarihleri arasında aşçı olarak çalıştığı 1104303 sicil numaralı Hacettepe Üniversitesi Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığı İktisadi İşletmeleri adına kantin ve kafeterya işletmesi işyerinden hizmetinin bildirildiği, Kurumun davacının 15.04.2015-31.01.2017 tarihleri arasında ödenen aylıklar toplamı 36.798,39 TL'yi borç tahakkuk ettirdiği ve davacının yaşlılık aylığından kesinti yaparak tahsil etmeye başladığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın yasal dayanağı; 5277 sayılı 2005 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun 25 inci maddesinin (f) fıkrasının ikinci ve üçüncü paragrafları ile 5335 sayılı Kanun'un 30/2 nci maddesidir. 01.01.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5277 sayılı Bütçe Kanunu'nun 25 inci maddesinin (f) fıkrasının ikinci ve üçüncü paragrafları “...Her hangi bir sosyal güvenlik Kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik Kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu Kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda her hangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar. Diğer kanunların emeklilik veya yaşlılık aylığı almakta iken emeklilik veya yaşlılık aylıkları ve/veya diğer tazminatları kesilmeksizin atanmaya, çalıştırılmaya veya görevlendirilmeye izin veren hükümleri ile, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun ek 11 inci maddesine göre alınmış Bakanlar Kurulu kararları 2005 yılında uygulanmaz” düzenlemesini içermektedir.

Bütçe Kanunu ile yapılan bu düzenleme sonrasında kanun koyucu; bütçe kanunlarına bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamayacağına ilişkin Anayasa’nın 161 inci maddesi hükmünü gözeterek, bütçe kanunlarında yer almaması gereken hükümlerin temizlenmesi amacıyla çıkardığı 27.04.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 29 uncu maddesinin (c) bendi ile 5277 sayılı Kanun'un 25 inci maddesinde yer alan hükmü yürürlükten kaldırmış, ancak, aynı düzenlemeyi anılan Kanun'un 30 uncu maddesi ile yeniden getirmiş ve bu madde 27.04.2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Diğer taraftan, 5277 sayılı Kanun'un 25 inci maddesinin Anayasaya aykırılığı iddiası ile açılan dava sonucunda, 28.12.2005 gün 2005/146-105 sayılı kararla; anılan maddenin (f) fıkrasının ikinci ve üçüncü paragraflarının Anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş, aynı yönde yapılan başka bir başvuru üzerine de anılan mahkemenin 29.11.2005 gün 2005/6-93 sayılı kararı ile 5277 sayılı Kanun'un 25 inci maddesinin (f) fıkrasının, 21.4.2005 günlü 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 29 uncu maddesinin (c) fıkrasıyla yürürlükten kaldırıldığına ve 25 inci maddenin (f) fıkrasına yönelik Anayasaya aykırılık iddiasına ilişkin konusu kalmayan istemler hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiş, aynı düzenlemeyi içeren 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarının Anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılan dava sonucunda ise 03.04.2007 gün 2005/52 Esas 2007/35 Karar sayılı hükümle, anılan kanun maddesinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal isteminin reddine karar verilmiştir.

01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 105 inci maddesinde sayılan uygulanmayacak hükümler arasında 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin yer almaması, Anayasanın 153 üncü maddesinin “iptal kararları geriye yürümez” hükmünü içermesi karşısında; her hangi bir sosyal güvenlik Kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanların, bu aylıkları kesilmeksizin her hangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılmayacakları ve görev yapamayacaklarına dair düzenlemenin 01.01.2005 tarihinden başlamak suretiyle yürürlükte olduğu belirgindir.

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, davacının hizmetinin bildirildiği iktisadi işletmenin, üniversite bütçesinden pay almadığı, herhangi bir ödenek katkısının bulunmadığı, konukevleri, kreş, ana okulu, kantin, kafeterya, yüzme havuzu işletmeciliği gibi faaliyetlerde bulunup kendi gelir ve giderlerini karşılayan ticari bir işletme olduğu, nitekim davacının hizmetinin bildirildiği işveren tarafından sosyal güvenlik destek primine bağlı çalışan personel ile ilgili olarak yaşanan sıkıntıların giderilmesi için işyeri mahiyet kodunun değiştirilmesi istemi ile Kuruma yapılan başvuru üzerine davalı Kurumun 17.12.2018 tarihli yazısıyla işyeri mahiyet kodunun değiştirilmesine gerek bulunmadığı, 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi kapsamında değerlendirilen bir işyeri olmadığına dair bilgi verildiği de anlaşıldığından, mahkeme kararının vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesi ile aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Hacettepe Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı İktisadi ve Sosyal Tesis ve İşletmeleri Müdürlüğü bünyesinde çalışan davacının bu çalışmasının 5335 sayılı Kanun kapsamında kalıp kalmadığı ve bu nedenle yaşlılık aylığından yapılan kesintilerin iadesinin gerekip gerekmediğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.