YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/9989 E.  ,  2024/7906 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/194 E., 2021/2094 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Tavşanlı İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/867 E., 2019/917 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraflar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacılar, davalı TKİ, davalı ... ve ... ve davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından temyiz edildiği; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava ve birleşen dava dilekçelerinde özetle; davacıların murisleri olan ...'ın 14.12.2013 tarihinde meydana gelen olay sonucu vefat ettiğini beyan ederek, maddi ve manevi tazminat talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı TKİ vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazında bulunduklarını, davacıların murisinin müvekkili Kurum personeli olmadığını, firmalarla Kamu İhale Kanunu kapsamında anahtar teslimi olarak iş verildiğini, müvekkili kurumun ihale makamı olduğunu, müvekkili kurum ile ... arasında hukuki ilişki veya sözleşme olmadığını, davacının muvazaa olarak dayanak gösterdiği kararın mahkemede daha önce görülmüş, Yargıtay denetimine tabi olmayan bir başka davaya ilişkin olduğunu beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

2.Davalı ... ve ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle; kazanın iş kazası olmadığını, kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin herhangi bir kusuru olmadığını, müteveffanın deneyimli bir işçi olduğunu, kaza ile sonuç arasında uygun bir illiyet bağı olmadığını, kazanın işin yürütümü sırasında meydana gelmediğini, gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin verdirilmiş olduğunu, davacıların alt işverenlik sözleşmelerinin muvazaalı olduğunu iddia ettikleri, bu durumun sabit olması halinde, asıl işverenin GLİ Müdürlüğü olduğunu, müvekkilinin alt işveren olarak husumet yöneltilemeyeceğini, manevi tazminat talebinin fahiş olduğunu, SGK tarafından bağlanan gelirlerin peşin sermaye değerlerinin mahsubu gerektiğini beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

3.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; olayın iş kazası olmadığını, kazanın meydana gelmesinde Lavvarı çalıştıran şirketlerin, kendisinin ve diğer işçilerin kusuru olmadığını, vefat eden ...' a talimat verilmediğini, vincin yanında vardiya çavuşunu beklemesi gerektiği söylendiği halde, olay mahalline giderek dolu vagonların arasından geçmek isterken yaralandığını, kaza ile sonuç arasında illiyet bağı olmadığını, kazanın işin yürütümü sırasında meydana gelmediğini, davalı şirketlerin işyerinde gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini verdiğini, önlemleri aldığını, davacıların alt işverenlik sözleşmelerinin muvazaalı olduğunu iddia ettikleri, bu durumun sabit olması halinde, asıl işverenin GLİ Müdürlüğü olduğunu, müvekkilinin alt işveren olarak husumet yöneltilemeyeceğini, manevi tazminat talebinin fahiş olduğunu beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

4.Davalı ... cevap dilekçesi sunmamıştır.

5.Davalı TCDD vekili cevap dilekçesinde özetle; dosyada görevli yargı kolunun idari yargı olduğunu, bu nedenle görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini, davaya konu alacakların zamanaşımına uğradığını, kendileri yönünden açılan davanın yalnızca ihale makamı konumunda oldukları için husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, meydana gelen kazada kendilerinin herhangi bir kusurlarının bulunmadığını, davacılar tarafından talep edilen maddi ve manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, ayrıca talep edilen faiz türü ve faiz başlangıçlarına da itiraz ettiklerini bildirerek kendileri yönünden davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini bildirmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile 1.000,00 TL maddi, 60.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 14.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...’a verilmesine, manevi tazminat yönünden fazlaya dair talebin reddine, 773,50 TL maddi ve 40.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 14.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...’a verilmesine, manevi tazminat yönünden fazlaya dair talebi ile maddi tazminata ilişkin fazlaya dair talebinin reddine, 1.000,00 TL maddi ve 40.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 14.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...’a verilmesine, manevi tazminat yönünden fazlaya dair talebinin reddine, maddi tazminata ilişkin fazlaya dair hakların saklı tutulmasına, 15.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 14.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...’a verilmesine, manevi tazminat yönünden fazlaya dair talebin reddine, 5.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 14.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...’a verilmesine, manevi tazminat yönünden fazlaya dair talebin reddine, 5.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 14.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...’a verilmesine, manevi tazminat yönünden fazlaya dair talebin reddine, birleşen Mahkememiz 2016/324 E. sayılı dava dosyasındaki davacının davasının kabulü ile 94.432,72 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 14.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...’a verilmesine, birleşen Mahkemenin 2019/292 Esas sayılı dava dosyasındaki davacının davasının kabulü ile 210.617,19 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 14.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...’a verilmesine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; eldeki dosyada aldırılan 15.04.2016 tarihli bilirkişi raporunda davalılar ... İnşaat - ... Madencilik ortaklığının %80, şantiye şefi ...'ın %5, vardiya nezaretçisi ...'in %5, kazazede ...'ın %10 oranında kusurlu bulunduğunu, toplanan tüm deliller değerlendirilerek Mahkemece müvekkilleri lehine hükmolunan manevi tazminat miktarlarının düşük olduğunu, bu nedenle Mahkemece verilen kararın manevi tazminatın düşük olması sebebiyle istinaf ettiklerini bildirerek Mahkeme kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; alt işverenlik sözleşmelerinin muvazaalı olması halinde, başlangıçtan itibaren tek ve gerçek işveren TKİ olmakla, müvekkili şirketler yönünden davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, meydana gelen kazada kusurlu olanın DDY olduğunu, alınan kusur bilirkişi raporlarının olaya ve oluşa uygun olmadığını, yaşanan kaza sonrasında rayların TCDD tarafından tekrar döşendiğini ve geri salınımın giderildiğini, olayda kusurlu olan kurumun TCDD olması nedeniyle görevli yargı kolunun idari yargı olduğunu, alınan aktüerya bilirkişi raporunda yapılan hesaplamaların hatalı olduğunu, davalılar ... ile ... hakkında açılan ceza davalarının kesinleşmesinin beklenmesinin gerektiğini, davacılar lehine hükmolunan manevi tazminat miktarlarının çok yüksek olduğunu, tüm bu nedenlerle Mahkemece verilen kararı istinaf ettikleri bildirerek Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı TKİ vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece daha önce verilen kararın BAM tarafından ortadan kaldırılması sonrasında alınan rapora itiraz ettiklerini, bu itirazlarını tekrar ettiklerini, husumet itirazlarını tekrar ettiklerini, kendileri ile diğer davalı firmalar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmadığını, kendilerinin yalnızca ihale makamı olduklarını, meydana gelen kazada kendilerinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, davacılar lehine hükmolunan manevi tazminat miktarlarının çok yüksek olduğunu, tüm bu nedenlerle Mahkeme tarafından verilen kararı istinaf ettiklerini bildirerek Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

4.Davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekili istinaf dilekçesinde özetle; BAM kararı sonrası alınan kusur bilirkişi raporunda, kendilerine verilen kusuru kabul etmediklerini ve itiraz ettiklerini, husumet ve görev yönünden yapmış oldukları beyan ve itirazları tekrar ettiklerini, tüm alacaklar bakımından zamanaşımı def'inde bulunduklarını, meydana gelen kazada kendilerinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, ayrıca görevli yargı kolunun idari yargı olduğunu, kendilerinin alt işveren ya da asıl işveren sıfatları bulunmadığı için husumet itirazlarını tekrar ettiklerini, bu olay nedeniyle ... ve ...'ın cezalandırılmasına ilişkin ceza mahkemesince verilen kararın kesinleşmesinin beklenmesini, alınan kusur raporundaki kusur dağılımının hatalı olduğunu, aktüerya bilirkişi raporunun yaptığı hesaplamaların hatalı olduğunu, Mahkemece hükmolunan maddi ve manevi tazminat miktarlarının çok yüksek olduğunu bildirerek Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

5.Davalı ... istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu olaya ilişkin olarak Mahkemece yapılan tespit ve değerlendirmelerin hatalı olduğunu, eksik araştırma sonucunda hatalı karar verildiğini, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirtilen kusur değerlendirmelerinin hatalı olduğunu, Mahkemece hükmolunan manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, bildirerek Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

6.Davalı ... istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu olaya ilişkin olarak Mahkemece yapılan tespit ve değerlendirmelerin hatalı olduğunu, eksik araştırma sonucunda hatalı karar verildiğini, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirtilen kusur değerlendirmelerinin hatalı olduğunu, Mahkemece hükmolunan manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, bildirerek Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile vefat eden ...'ın ... İnşaat Sanayi ve ... Madencilik ortaklığı unvanlı işyerinde çalıştığı, 14.12.2013 tarihinde saat 02:00 sularında vinç kısmında ..., ..., ... ve diğer çalışanlar çay içtikten sonra ...'ın çalışmaya devam edilmesi gerektiğini söylediği, daha sonra ...'in vagon yolundaki dolu vagonların alınması için TCDD yetkililerini aradığı, bu sırada ... ve ...'ın vinç dairesinden dışarıya çıktıkları, ...'ın vagon yoluna bakacağını söylediği ve vagon yoluna gittiği, bu sırada ...'in kantarda bulunan dolu vagona vinç kancasını bağladığı ve vinç kullanıcısı ...'a dolu vagonu çekmesini bildirdiği, ...'ın dolu vagonu vagon yolundaki diğer vagonlara doğru çektiği ve dolu vagonun vagon yolundaki diğer vagonlara çarptığı, çarpmanın etkisiyle tüm vagonların hareket ettiği ve bu hareketin ...'ın arasında bulunduğu vagona da iletildiği, vagon çarpmasından kaynaklanan hareketle ya da bu çarpma sonucu vagon salınımından kaynaklanan hareketle ...'ın iki vagonun tamponu arasında iken vagonların birbirine yaklaşması sonucunda tamponlar arasında sıkıştığı, ...'ın yerde yattığının görülmesi üzerine ambulans çağrıldığı ve hastaneye götürüldüğü, ancak vefat ettiği, meydana gelen iş kazası ile ilgili olarak Tavşanlı 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 2014/365 Esas 2016/283 Karar sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda, sanıklar ... ile ...'ın taksirle ölüme neden olma suçundan cezalandırılmalarına karar verildiği, Mahkemece aldırılan 28.12.2018 tarihli bilirkişi heyeti raporu incelendiğinde; davalı ... - ... şirketlerinin %50, davalı TKİ'nin %20, feri müdahil TCDD'nin %10, davalı ...'in %5, davalı ...'ın %5 ve davacıların murisi ...'ın %10 oranında kusurlu olduğunun bildirildiği, hükme esas alınan kusur bilirkişi heyet raporunun meydana gelen olaya uygun, gerekli değerlendirmeleri içerir bir bilirkişi raporu olduğunun anlaşıldığı, her ne kadar TKİ tarafından davalılar ... - ... şirketlerine verilen işin anahtar teslimi olarak verilen işler olduğu savunulsa da, esas itibariyle bu işlerin anahtar teslim olarak verilen işler olmadığı, davalılar arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisinin bulunduğunun anlaşıldığı, Mahkemece hükmolunan manevi tazminat miktarlarının tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile orantılı olduğunun, sebepsiz zenginleşmeye neden olmayacak düzeyde olduğunun anlaşıldığı, davaya konu alacaklar bakımından Mahkemece hükmolunan tazminatların zamanaşımına uğramadığının anlaşıldığı, maddi tazminat miktarının hükme esas alınan kusur bilirkişisi raporu doğrultusunda ve aktüerya bilirkişisi raporu doğrultusunda Mahkemece belirlendiği ve bu belirlemede herhangi bir isabetsizliğin bulunmadığı gerekçesiyle davacılar vekili, davalı TKİ vekili, davalı ... ve ... ve davalı feri müdahil ve birleşen dosya davalısı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı HMK 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar, davalı TKİ, davalı ... ve ... ve davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı TKİ vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

3.Davalı ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

4.Davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının yakınlarının tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun'nun 13 üncü maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2 nci ve 77 nci maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4 üncü maddeleridir.

3. Değerlendirme
1.Davacılar vekilinin reddedilen manevi tazminatlara, davalı TKİ, davalı ... ve ... ve davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekillerinin hükmedilen tüm manevi tazminatlara ve çocuklar için hükmedilen maddi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;
1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanunun 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı HMK'nın 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı dikkate alınmalıdır.

3.Dosya içeriğine göre, temyize konu edilen miktarlar Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 78.630,00 TL’nin altında bulunduğu anlaşılmakla bu kısma yönelik temyiz itirazlarının aşağıdaki şekilde reddine karar verilmiştir.

2. Davalı TKİ, davalı ... ve ... ve davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekillerinin eş ... için hükmedilen maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen kararın, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının, istinaf itirazları olarak da ileri sürüldüğü ve Bölge Adliye Mahkemesi kararında karşılanarak gerekçe oluşturulduğu hususları da dikkate alınarak, temyiz kapsam ve nedenlerine göre tüm temyiz itirazlarının reddi ile anılan hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacılar vekilinin reddedilen manevi tazminatlara, davalı TKİ, davalı ... ve ... ve davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekillerinin hükmedilen tüm manevi tazminatlara ve çocuklar için hükmedilen maddi tazminatlara yönelik temyiz isteminin miktardan REDDİNE,

2. Davalı TKİ, davalı ... ve ... ve davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekillerinin eş ... için hükmedilen maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının reddine, Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Fazla alınan temyiz harcının temyiz eden ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, karardan bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.