YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/9982 E.  ,  2023/8700 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/489 E., 2023/446 K.
HÜKÜM/KARAR : Kabul

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 13.11.2000 – 11.02.2006 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığını, son ücretinin 720 TL olduğunu, davacının davalı işyeri tarafından davalı Kuruma bildirimlerinin yapılmamış olduğunu ileri sürerek, 13.11.20004 – 11.02.2006 tarihleri arasında davalı işyerindeki hizmet sürelerinin tespitini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı işyeri temsilcisi ... 07.07.2010 tarihli celsedeki beyanında; davacının kardeşinin arkadaşı olduğunu, davacının davalı işyerinde 1,5-2 yıl kadar çalıştığını, iş bulana kadar çalışmak için işe girdiğini, sonra asgari ücretle devam ettiğini, fason işi yaptığını bu yüzden sigorta yapılmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının talepleri yönünden Kurum kayıtlarının esas olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.MAHKEME KARARI
Mahkemenin 12.09.2012 tarihli ve 2012/149 - 2012/586 E.K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulması üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 16.01.2014 günlü ve 2012/22088 - 2014/348 E.K. sayılı ilamı ile dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının dava konusu edilen dönem içinde davalı veya başka bir işyerinden hizmet bildiriminin yapılmadığı, dönem bordrolarının getirtildiği, ücret bordrolarının olmadığı, davacı tanıklarının beyanlarının alındığı, ayrıca, davanın bir kez müracaata kaldığı, yenilenmesinden sonra yenileme dilekçesinin davalı şirket vekiline gönderildiği, vekil tarafından aralarındaki vekalet ilişkisinin sona erdiği bildirilerek tebligatın iade edildiği ve davalı şirkete tekrar tebligat çıkartılmadığı, davalı şirketin duruşmalara katılmadığı, dosyanın karara bağlanmasından sonra vekili aracılığıyla kararın temyiz edildiği, bu durumda, yenileme dilekçesinin davalı şirkete tebliğ edilmeyip davalı şirketin davadan haberdar edilmemesi ile davalının savunma hakkının kısıtlandığı anlaşılmakla, yapılacak işin, dosya içerisinde bulunan dönem bordrolarında ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle davalı işyerine komşu işyerlerini tespit edip bu işyerlerinin uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanları, yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, yenileme dilekçesinin davalı şirkete tebliğ edilmemesi ile savunma hakkı kısıtlanmış olduğundan davalı şirketin de delillerini toplamak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra davacının çalışmasının sürekli çalışma olduğu anlaşılırsa sonucuna göre karar vermekten ibaret olduğu belirtilerek, eksik inceleme ve araştırma ile verilen hüküm bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 11.07.2017 tarihli ve 2014/253 - 2017/389 E.K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılama ile bozma ilamı doğrultusunda dinlenen tanık beyanları, tüm dosya kapsamı ve itibar edilen bilirkişi raporu esas alınarak, 1- Davacının davasının kabulüne,
Davacının; 13.11.2000-11.02.2006 tarihleri arasında davalı işyerinde çalışmaları olduğu iddiasını ispatladığı kanaatine varılarak, davalı işyerine ait 1021182.34.06 sigorta sicil numaralı davalı işyerinden,
13.11.2000 - 31.03.2001 tarihleri arasında 138 gün ve günlük 5,00 TL kazançla,
01.04.2001 - 31.12.2001 tarihleri arasında 270 gün ve günlük 7,00 TL kazançla,
01.01.2002 - 31.03.2002 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 7,40 TL kazançla,
01.04.2002 - 30.06.2002 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 9,26 TL kazançla,
01.07.2002 - 31.03.2003 tarihleri arasında 270 gün ve günlük 10,92 TL kazançla,
01.04.2003 - 30.06.2003 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 13,10 TL kazançla,
01.07.2003 - 31.12.2003 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 15,27 TL kazançla,
01.01.2004 - 30.06.2004 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 18,32 TL kazançla,
01.07.2004 - 31.12.2004 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 14,81 TL kazançla,
01.01.2005 - 31.12.2005 tarihleri arasında 360 gün ve günlük 16,29 TL kazançla,
01.01.2006 - 11.02.2006 tarihleri arasında 41 gün ve günlük 17,70 TL kazançla, olmak üzere 1.889 gün daha sigortalı çalışmalarının tespitine karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulması üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 11.11.2019 günlü ve 2019/198 - 2019/6790 E.K. sayılı ilamı ile bozmaya uyan mahkemece, vergi dairesi marifetiyle komşu işyeri araştırması yapıldığı, davacı ve davalı işverenin tanınmadığının beyan edildiği, ancak mahkemece resen yeteri kadar bordro tanığı dinlenmediği anlaşılmakla, yapılacak işin, ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordrolarında kayıtlı tanıkların adresleri araştırılıp tespit edilerek, resen bunların bilgilerine başvurmak, uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılarak dinlenildikten sonra sonucuna göre karar vermekten ibaret olduğu belirtilerek, eksik inceleme ve araştırma ile verilen hüküm bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 06.07.2023 tarihli ve 2019/489 - 2023/446 E.K. sayılı kararı ile 13.11.2000-11.02.2006 tarihlerini kapsar bordrolarda kayıtlı ... ve ...'in dinlendiği, bu kişiler haricinde ... ve ...'ın kayıtlı oldukları tespit edilmiş ise de tanıkların yurt dışında ikamet etmeleri sebebiyle ulaşılması ve dinlenilmesinin mümkün olmadığı, tanık ...'in; davacının kendi işletmelerinin bulunduğu taşınmazda kısmen tamirat işleri yaptığını, düzenli olarak davalı işletmede çalışmadığını beyan ettiği, tanık ...'in; davacının zor durumda olması sebebiyle kendi araç gereçlerini kullanarak çalışmasına izin verdiklerini, davalı şirket adına çalışmadığını beyan ettiği, komşu işyeri araştırması yapıldığı, tanık ...'ün; davacının 2000 veya 2001 yılı gibi işe başladığına dair beyanda bulunduğu, 28.03.2007 tarihinden bir yıl önce işten ayrıldığını ifade ettiği, bu tanığın ...adına kayıtlı 584604.34.08 sayılı işyerinde 01.01.1998 - 31.10.2000 ve 24.06.2004 - 30.09.2014 tarihleri arasında hizmet kaydının olduğunun belirlendiği, ...adına kayıtlı işletmenin...adresinde faal olduğunun Kurum kayıtları ile tespit olunduğu, yapılan mesafe tespitinde bu işyerinin davalı işyeri ile arasında 411,33 metre olduğunun belirlendiği, tanık ...'ün; davacının 2000 yılı sonlarında davalı işveren yanında işe başladığına dair beyanda bulunduğu, 28.03.2007 tarihinden bir yıl öncesine kadar bu işletmede aralıksız çalıştığını ifade ettiği, bu tanığın ... adına kayıtlı ... sicil numaralı işyerinde 01.09.1996 - 30.05.2007 tarihleri arasında hizmet kaydının olduğu, ... adına kayıtlı işletmenin... adresinde faal olduğunun Kurumun kayıtları ile tespit olunduğu, yapılan mesafe tespitinde bu işyerinin davalı işyeri ile arasında 585,20 metre mesafe olduğunun belirlendiği, tanıklar ... ile ...'in anlatımlarından taraflar arasında işyeri adresi itibariyle bir bağlantı bulunduğu, zira anlatımlarında davacının zor durumda oluşu sebebiyle işyerini kullanması konusunda izin verildiği hususunun sabit olduğu, tanıklar ... ve ...'in davacının işyeri araç gereçlerini kullandığı ve bu işyerine gelip gittiği hususunu kabul etmiş iselerde verilecek kararın şirket yetkilisi olarak bu tanıklar açısından hüküm sonuç doğuracağından fiili çalışmayı kabul etmediklerinin değerlendirildiği, oysa ki hayatın olağan akışında birkaç yıl zor durumda olduğu gerekçesiyle karşılıksız olarak yardım maksatlı izin verildiği iddiasının olanaklı olmadığı, öte yandan tanıklar ... ve ...'ün uyuşmazlık konusu dönemin tamamı açısından çalışma iddiasını doğruladıkları, bu tanıkların davalı işveren ile aynı faaliyet konusu dahilinde bulunan işletmede ve makul sayılabilecek mesafede çalışıyor olmaları sebebiyle iddia edilen uyuşmazlığa ilişkin bilgi sahibi olamaları mümkün görülerek anlatımlarına itibar edilmesi gerektiği gerekçesiyle,
1- Davanın kabulüne,
Davacının Özdemir Kuyumculuk Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ünvanlı ve 1021182.34.06 sigorta sicil numaralı işyerinde,
13.11.2000 - 31.03.2001 tarihleri arasında 138 gün ve günlük 5,00 TL kazançla,
01.04.2001 - 31.12.2001 tarihleri arasında 270 gün ve günlük 7,00 TL kazançla,
01.01.2002 - 31.03.2002 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 7,40 TL kazançla,
01.04.2002 - 30.06.2002 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 9,26 TL kazançla,
01.07.2002 - 31.03.2003 tarihleri arasında 270 gün ve günlük 10,92 TL kazançla,
01.04.2003 - 30.06.2003 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 13,10 TL kazançla,
01.07.2003 - 31.12.2003 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 15,27 TL kazançla,
01.01.2004 - 30.06.2004 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 18,32 TL kazançla,
01.07.2004 - 31.12.2004 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 14,81 TL kazançla,
01.01.2005 - 31.12.2005 tarihleri arasında 360 gün ve günlük 16,29 TL kazançla,
01.01.2006 - 11.02.2006 tarihleri arasında 41 gün ve günlük 17,70 TL kazançla, olmak üzere 1.889 gün hizmet akdine bağlı sigortalı olarak çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ve davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı şirket vekili; mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de, bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediğini, bozma sonrası dinlenen tanıkların beyanları ile davacının çalışması ispat edilememesine rağmen davanın reddi gerekirken hukuka aykırı şekilde davanın kabulüne karar verildiğini, dinlenen tanıklar ... ve ...'ün bordro tanığı olmadıkları halde beyanlarının hükme esas alınmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

2.Davalı SGK vekili; hak düşürücü süre ve çalışmanın kesintili olup olmadığının araştırılması gerektiğini, çalışma olgusunun tanık beyanları dışında, resmi, yazılı ve sağlıklı deliller ile (işyeri kayıtları, ücret tediye bordrosu, makbuz, ticari defterler, zabıta kayıt ve defterleri, vergi karnesi vs…) ispatlanması gerektiğini, mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek, hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının, davalı işveren nezdinde 13.11.2000 – 11.02.2006 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerde kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 ncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 79/10 uncu maddesi.

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

26.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.