YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/9891 E.  ,  2023/8832 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasında Mahkemede görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 10. Hukuk Dairesince, Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 2101019956362 sicil numarası ile davalılardan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Halk Eğitim Merkez Müdürlüklerinde halı usta öğreticisi olarak 1990 yılından beri ayda 30 gün şeklinde çalıştığı halde Kuruma hizmetlerinin eksik bildirildiğini belirterek müvekkilin çalıştığı dönemlerdeki çalışmalarının tam aylar için 30 gün, ayı tamamlayan çalışmalarının ise bittiği döneme kadar kesintisiz sürdüğünün, Bakanlığın tahsis ettiği ödeneğin bittikten sonra işe ara verildiği dönemde diğer davalı ...Ş. adına çalıştırıldığı sürenin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının usta öğretici sıfatıyla SSK ile irtibatlandırılmak kaydıyla 657 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi gereğince geçici personel sıfatıyla çalıştırıldığını, Milli Eğitim Kanunu'nun 47 nci maddesine göre "Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve hizmet içi yetiştirme kurs, seminer ve konferanslarında uzman ve usta öğreticiler de geçici veya sürekli olarak görevlendirilebilir. Öğretim tür ve seviyelerine göre uzman ve usta öğreticilerin seçimlerinde aranacak şartlar, görev ve yetkileri, yönetmeliklerle tespit edilir" hükmüne yer verildiğini, Uzman ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinde uzman ve usta öğreticilerin geçici personel olarak ya da ek ders görevi verilmek yoluyla görevlendirileceklerinin belirtildiğini, usta öğreticilerin ücretlerinin belirlenen saat ücreti esasına göre ödendiğini ve 7,5 saatlik çalışma süresi(1475 sayılı İş Kanunun yürürlükte olduğu dönemde bir günlük çalışma süresi 8 saatti) 1 gün kabul edilerek bir ay için prime esas gün sayısı hesaplanarak sigorta primleri yatırıldığını, dolayısıyla çalışılmayan saatlerin dikkate alınmadığını, davacının çalıştığı günlerin Kuruma bildirildiğini, Kuruma bildirilmeyen çalışma gün sayısının bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; 506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanların sigortalı sayılacağının belirtildiğini, Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 47 nci maddesinde örgün ve yaygın eğitim Kurumlarında ve hizmet içi yetiştirme kurslarında uzman ve usta öğreticilerinin görevlendirilebileceğini usta öğreticilerin 4857 sayılı İş Kanununa tabi işçi olarak kabul edilmesi gerektiğini, usta öğreticiler hakkında bir günlük çalışma karşılığında 7,5 saat kabul edilerek işlem yapıldığını, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesinde usta öğreticilerinin sigortalı olarak kabul edildiğini, usta öğreticilerinin Halk Eğitim Merkezlerinde part-time çalıştıklarını, bunların tam gün esası ve aylık karşılığı çalışmalarının günlük çalışma saatine göre ve kısmi zamanlı olması nedeniyle bu çalışmaların tam gün olarak değerlendirilmesine imkan bulunmadığını, 5510 sayılı Kanun'un 80/j maddesi ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında uzman ve usta öğretici olarak çalışanların prim ödeme gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla bir takvim ayı içersinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplamı tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunacağı, bir aylık süredeki gün sayısı (Brüt aylık kazanç / Asgari Günlük kazanç = Gün sayısı) usulüne göre hesaplanacak, bulunacak miktar 30 günden fazla ise 30 gün olarak alınarak, bu şekilde yapılacak hesaplamalarda tam sayıdan sonraki küsuratların dikkate alınmayacağının hüküm altına alındığını belirterek davanın reddini istemiştir.

3. Birleşen davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkil şirket ile davacı arasında bir iş akdinin bulunmadığını, Müvekkil şirke ile Dicle Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı, Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü arasında yapılan protokole göre müvekkil şirket tarafından görevlendirilen ücretli usta öğreticilere Bakanlıkça ayrılan ödeneğin bitmesinden sonraki dönemlerde işin devam etmesinin sağlanması bakımından şirket işinde çalışan usta öğreticilere Genel Müdürlükçe belirlenen ücretlerin ödendiğini, protokole göre usta öğreticilerinin görevlendirilme onaylarını almak görevinin Halk Eğitim Merkezlerine ait olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 15.07.2016 tarihli ve 2013/73 Esas, 2016/528 Karar sayılı kararı ile; davanın Milli Eğitim Bakanlığı Yönünden Kabulü ile; davacının 03.03.1990 -30.04.2010 tarihleri arasında davalı kurumda toplam 4054 gün süre ile çalıştığı, çalışmalarının 2727 gününün diğer davalı kuruma bildirildiği, 1327 gün çalışma gün sayısının kuruma bildirilmediğinin tespitine, davanın ... Holding A.Ş yönünden kısmen kabulü ile, davacının 18.06.2005-23.02.2009 tarihleri arasında davalı şirkette toplam 521 gün süre ile çalıştığı ve bu çalışmalarının diğer davalı kuruma bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.(Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 07.05.2018 tarihli 2016/18756 Esas, 2018/4528 Karar sayılı ilamı ile; " Yapılacak iş, davacının davalı işyerindeki görevlendirmesinin kim tarafından yapıldığı, davacıya emir ve talimat verme yetkisinin kimde olduğu, davacının izin, sevk gibi işlemlerinin kim tarafından yapıldığı, davalı işverenin davacının çalışma yapacağı iş ve çalışma şekli ile ilgili tasarrufta bulunma yetkisi olup olmadığı, davalı işveren ile ... arasında asıl-alt işverenlik ilişkisi veya vekalet ilişkisi olup olmadığı hususlarında araştırma yapılması ve kabulü halinde ücret bordroları ve puantaj kayıtları dikkate alınarak çalışma süresinin tespitine karar verilmesinden ibarettir." gerekçesi ile karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 16.12.2020 tarihli 2018/347 Esas, 2020/596 Karar sayılı kararı ile; mahkememiz kök dosyası ve mahkememizin 2013/78 Esas sayılı 2014/150 Karar sayılı birleşen dosyasında, davanın kısmen kabulüne; davanın milli eğitim bakanlığı yönünden kabulü ile; davacının 03.03.1990-30.04.2010 tarihleri arasında davalı kurumda toplam 4114 gün süre ile çalıştığı, çalışmalarının 2947 gününün diğer davalı kuruma bildirildiği, 1167 gün çalışma gün sayısının kuruma bildirilmediğinin tespitine, Davanın ... Holding A.Ş yönünden kısmen kabulü ile,
Davacının 18.06.2005-18.11.2005 tarihleri arasında 5 ay

01.06.2006-01.12.2006 tarihleri arasında 6 ay

19.04.2008-19.05.2008 tarihleri arasında 1 ay

01.01.2009-15.02.2009 tarihleri arasında 45 gün süre ile çalıştığı bu çalışmalarının diğer davalı kuruma bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

C.Bozma Kararı:
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 29.12.2021 tarihli 2021/11019 Esas, 2021/16888 Karar sayılı ilamı ile; "1-Bu noktada; önceki bozma ilamında belirtildiği üzere; çalışmaların gerçekleştiği işyeri kamu kurumuna ait olmakla, bu tür çalışmaların kayıtlara geçirilip ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıl olduğundan, resmi kayıt ve davacının imzasını taşıyan belge içerikleri ile çelişkili tanık anlatımlarına değer verilemeyeceği, tam gün esası ve aylık karşılığı olmayan çalışmaların, günlük çalışma saatine göre ve kısmi zamanlı çalışma olması nedeniyle bu çerçevede değerlendirme yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği açıktır.

2.Bu noktada önceki bozma ilamında da belirtildiği üzere; hizmetlerin anılan davalılar arasında düzenlenen protokollere dayanması, buna göre usta öğreticiler ile ilgili yükümlülüklerin Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerine yüklenmesi, Bakanlığın ödeneğinin bitmesi durumunda usta öğreticilerin ücretlerinin ... Halı Genel Müdürlüğü tarafından ödeneceğinin belirtilmesi karşısında, söz konusu davalılar arasındaki hukuki ilişki açıklıkla ortaya konulmalı, buna ilişkin varsa diğer bilgi ve belgeler getirtilmeli, aralarında asıl işveren - alt işveren veya vekalet ilişkisinin olup olmadığı, ... Holding A.Ş. bünyesinde geçtiği ileri sürülen çalışmalarla ilgili görevlendirmelerin kim tarafından yapıldığı, hizmet yerine getirilirken emir ve talimatların kimden alındığı, izin, sevk v.b. işlemlerin kim tarafından gerçekleştirildiği, yapılan iş ve çalışma şekli ile ilgili tasarrufta bulunma yetkisinin kimde olduğu, hizmetlerin ayrı ayrı her iki işverene bağlı olarak geçip geçmediği hususları saptanmalıdır. Ki bu noktada; kabule konu dönemler bakımından; bozma ilamının gereğinin yerine getirilmediği, davacının tam süre ile çalışmasının kabulüne karşın, belirtilen çerçevede görevlendirildiğinin ispatlanmadığı, Holding tarafından ücret ödemelerinin de kanıtlanmadığı; ücret ödemelerinin karşılığı döneminde açıkça belirlenmediği anlaşılmaktadır. " gerekçesi ile karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya içeriğindeki Halk Eğitim Merkezi Müdürlükleri kayıtlarının incelenmesinde, çalışmaların gerçekleştiği işyeri kamu kurumuna ait olmakla, bu tür çalışmaların kayıtlara geçirilip ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıl olduğundan, resmi kayıt ve davacının imzasını taşıyan belge içerikleri ile çelişkili tanık anlatımlarına değer verilemeyeceği de göz önüne alındığında, davacının haftalık çalışma süresinin mevzuatta usta öğreticiler için öngörülen süre olan günlük 8 saat ve haftalık 40 saati aşmadığı, bunu aşan çalışmalar ile davacının okulda kalma nedeninin de gerek davacı tarafça gerekse de çalışılan yerin kamu kurumu olması nedeniyle bordro, çalışma çizelgesi, kurum kaydı vs. ile ispat edilemediği anlaşıldığından" ana dosyada davanın reddine, birleşen dosyada; ... Holding A.Ş. aleyhine açılan davanın husumet yokluğundan reddine, SGK'ya karşı açılan davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; tanık anlatımları ile çalışmanın kanıtlandığını, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz, dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 506 sayılı Kanun' 79 uncu, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, işyeri Kurum kayıtları, tanık anlatımlarına göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

27.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.