YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/9668 E.  ,  2023/8862 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 10.12.1985 tarihinde 15597110 sicil numaralı ... Mak. San. A.Ş. ünvanlı iş yerinde sigortalı olarak çalışmaya başladığını, iş yeri bordrosunda isminin bulunmadığını, işe ilk giriş tarihinin bu tarih olarak kabul edilmediğini, Kuruma başvurduklarını davalı kurumun 24.02.2021 tarihinde reddedildiğini, bu nedenlerle 10.12.1985 tarihinde 1 gün süre ile belirtilen iş yerinde çalıştığının tespiti ile 1 gün süre ile hizmetlerinin diğer sigortalılık süreleri ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK cevap dilekçesinde, işe giriş bildirgesinin kurum kayıtlarının tetkikinde rastlanılmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini, işe giriş bildirgesinin verilmesinin yeterli olmadığını, iş yerinin faal olup olmadığı, çalışmanın gerçek olup olmadığının irdelenerek gerekirse tanık dinlenilmesini eksiksiz araştırma yapılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının davacının 40331 işyeri nolu işveren yanında 10.12.1985 tarihinde 1 gün süre ile hizmet akdine dayalı işçi olarak çalıştığının, ancak sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 03.05.1989 olduğunun tespitine, şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davalı Kuruma müracaat edilip edilmediğinin araştırılması gerektiğini, tanık beyanlarının yeterli olmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini, bu nedenlerle Ilk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması gerektiği gerekçeleri ile yasal süre içerisinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 10.12.1985 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 60 ıncı maddenin (G) bendi, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı Deha Altyapı A.Ş.(eski unvanı ... End. Mutf. ve Mak. A.Ş.) unvanlı 40331 sicil no.lu iş yerinden 10.12.1985 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, iş yeri tescil bilgilerinde 10.12.1985-12.12.2011 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu,iş yerinin mutfak malzemeleri imali mahiyetinde olduğu,1985/3. Dönem bordrosunun dosyaya geldiği, dinlenen davacı tanıklarının anılan adlarının bordroda yer almadığı, hizmet döküm cetvellerinin de dosya içine alınmadığı, dinlenen iki bordro tanığından sadece ...'nun davacı çalışmasını doğruladığı, 1985/3. dönemden bildirilen 8 bordrolu çalışanın daha olduğu ancak bunların yeteri kadar olan sayısı kadarının daha dinlenmediği ve mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre mahkemece, dava dışı işyerinin 1985/3. dönem bordrosuna kayıtlı dinlenmeyen bordro tanıkları da dinlenmeli, beyanları alınan davacı tanıklarının hizmet döküm cetvelleri de dosya içine alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Kabule göre de, mahkemece davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu tarihi tarihten önceki hizmet süresinin de prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğine ilişkin hüküm kurmayarak yazılı şekilde eksik karar vermiş olması isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.