YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/9619 E.  ,  2023/8681 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/473 E., 2023/418 K.
KARAR : Asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen kurum işleminin iptali ve yersiz ödemenin tahsili için yapılan takibe itirazın iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine davanın karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı asıl davada davalı birleyen davada davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı ... vekili dava dilekçesinde; hak sahibi konumunda yer alan davacıya bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi nedeniyle borç bildirimine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ile borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davacı Kurum , yersiz ödenen aylıkların tahsiline yönelik olarak başlatılan icra takibine vaki itirazın iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 16.06.2015 tarihli 2011/1110 Esas 2015/911 Karar sayılı kararıyla; davacı ...'nın davasının reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. 21 Hukuk Dairesince, davacının menfi tespit ve davalı Kurumun ise birleşen (Söke 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/377 Esas sayılı dosyası) itirazın iptali davası bakımından olumlu ya da olumsuz karar verilmeksizin yargılamanın sonlandırılmasının usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek sair hususlar incelenmeksizin hüküm bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 26.12.2019 tarihli 2016/449 Esas 2019/792 Karar sayılı kararı ile , davacı ...'nın davasının kabulüne, davalı kurum tarafından tesis edilen 17.10.2011 tarihli ve borç bildirimi konulu işlemin iptaline, davacı ...'nın davalı kuruma 2.990,22 TL borçlu bulunmadığının tespitine, birleşen Söke 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/377 esas 2013/733 karar numaralı dosyasında davacı ...'nın davasının reddine karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece, "SGK müfettişi tarafından denetimin yapıldığı adreste denetmene, davacı ve eşinin birlikte yaşadıklarına dair beyanda bulunan kişiler ile uyuşmazlık konusu dönemde bu adreste ikamet eden komşular, emniyet/muhtarlık vasıtasıyla araştırılıp tespit edilerek dinlenilmeli, davacının yersiz ödeme döneminde MERNİS siteminde kayıtlı adresi olan Konak Mah.Muhteşem sok.No:10/1 Söke/Aydın adresinin , davacının ağabeyi ile yengesine ait adres olduğu, davacının fiilen burada yaşamadığı ihbarda bulunan ... tarafından belirtildiğinden, bu adreste yine emniyet ve muhtarlık vasıtasıyla araştırma yapılarak davacının 2008-2011 arasında nüfus adres kayıt sisteminde görülen adreste ikamet edip etmediği belirlenmeli, davalı ve eşinin uyuşmazlık konusu dönemdeki medula hareketleri celbedilip tespite konu sürede ayrı ayrı her ikisinin de hangi sağlık kuruluşlarına başvurdukları araştırılmalı, Kuruma ihbarda bulunan ...’un dinlenilmek üzere pek çok defa ihzar edildiği fakat kendisine ulaşılamadığı görülmüş ise de, iş yeri dışında nüfusa kayıtlı adresinden de tekrar titizlikle araştırılarak ulaşılması halinde dinlenmeli, böylece boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile , yapılan inceleme sonucunda...Sitesi 1/8 adresindeki aboneliklerin, yönetim kurulu kararlarının ve kooperatif kayıtlarının davacının eşi ...'a ait olduğu, davacının 25.11.2011 tarihine kadar bu adreste bulunmadığının nüfus kayıtlarından anlaşıldığı, davacının eski eşi ile yeniden evlilik tarihi olan 14.10.2011 tarihinden itibaren davacının eşi ile aynı adreste kayıtlanmaya başlanıldığının anlaşıldığı, dinlenen tanıklardan ... in Konak Mahallesi 10/1 adresinde ikamet etmekte olduğu, davacınında nüfus kayıtlarında geçen eski adresinin Konak Mahallesi 10 numarada olup bu tanığın davacının boşanmış olduğu eski eşi ile eylül ayında evlendiğini beyan ettiği, diğer iki tanığın ise davacının eşi ile sonradan evlendiğini beyan ettikleri, kayıtlarda da davacı adına denetimin yapıldığı belirtilen...Sitesinde hiçbir abonelik kaydının bulunmadığı, davalı kurum denetim raporunun eki tutanak yazılı bir belgeye dayanmadığından ve üçüncü kişi isim ve imzasını da içermediğinden aksi sabit oluncaya kadar geçerliliği kabul edilerek teftiş raporu olarak değerlendirilmediği, buna göre kurumun işlemine dayanak yapılan üçüncü kişi ihbarı ve sözde beyanlarına karşılık davacı ile eski eşinin boşandıkları dönemde bir arada yaşadıklarına dair yazılı bir kayıt, abonelik, tanık beyanı tespit edilemediğinden kurum işleminin hatalı olduğunun değerlendirildiği gerekçesi ile davacı ...'nın davasının kabulüne, davalı kurum tarafından tesis edilen 17.10.2011 tarih B.13.2.SGK.0.65.01.00/19460945 sayı ve Borç Bildirimi konulu işlemin iptaline, davacı ...'nın davalı kuruma 2.990,22 TL borçlu bulunmadığının tespitine, birleşen Söke 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/377 esas 2013/733 karar numaralı dosyasında davacı ...'nın davasının reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, dosya kapsamındaki delillerin davacının boşandığı eşi ile fillen birlikte yaşadığı yönünde olduğu, Kurum işleminde hata bulunmadığı gerekçesi ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hak sahibi konumunda yer alan davacıya bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi yönündeki davalı kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesi

3. Değerlendirme
Eldeki dosyada," ... ... Beldesi...Sitesi D.8 adresinde kapıyı açan olmadığı, ancak aynı binada 1.katta 1.daire ve 3.katta 6.dairede ismini vermek istemeyen apartman sakinlerince,... ve ...’nın kızları ile beraber yaşadığının beyan edildiği"ne dair tespitler, 25.05.2011 tarihli SGK müfettişince düzenlenen tutanakta belirtildiğinden, tutanak tarihinde 1.daire ve 6. dairede yaşayan kişilerin kolluk ve muhtarlık vasıtasıyla araştırılıp bu kişilerin tanıklıklarına başvurulması gerektiği yönündeki bozma gerekçesine istinaden kolluğa müzekkere yazılmış ise de, müzekkereye verilen cevapta adresin eksik olduğu ,sitenin A ve B adası olarak 23 blok binadan oluştuğu, 2011 yılında oturanlarla ilgili bilgi bulunmadığı belirtilmiştir. Mahkemece tutanakta belirtilen ...Mah....Sitesi A/1 Blok K.4 D.8 .../... adresine o tarihte komşu dairelerde oturanların titizlikle araştırılarak ve tutanağı düzenleyen SGK yoklama memuru ... ve ...'ın beyanları alınmak suretiyle tutanakta belirtilen dairelerin adresi tespit edilip, hem tutanağı düzenleyen SGK memurları hem de ilgili tarihte aynı binada 1.katta 1. Dairede ve 3. Katta 6. Dairede oturan kişilerin kim olduğu belirlenerek beyanları alınmalı, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Kabule göre de, davacının boşandığı eşiyle 14.10.2011 tarihinde yeniden evlenmiş olması ve Kurum tarafından borç bildirimi ile yersiz ödeme döneminin 01.11.2008-30.11.2011 olarak düzenlenmiş olması karşısında evlenme tarihinden sonraki ödemeden sorumlu olacağının gözetilmemesi isabetsizdir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

25.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.