YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/9539 E.  ,  2023/8871 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, 01.06.1987 tarihinde işçi olarak çalışmaya başladığını, SGK kayıtlarında da müvekkilin işe girişinin 01.06.1987 tarihi olarak göründüğünü, müvekkilinin işe başlama tarihi 01.06.1987 olmasına rağmen, çalıştığı şirketin sigorta primlerini hiç yatırmadığını, müvekkilinin sigortalılığının 1987 yılından başlaması için davalı kuruma müracaat ettiğini, ancak talebinin reddedildiğini, müvekkilinin işe giriş tarihi olan 01/06/1987 tarihi itibari ile bir günlük sigortalılığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili tarafından cevap dilekçesinde, müvekkil Kurum kayıtlarında davacının tescil tarihinin 53848.01 iş yeri sicil numaralı Çelik Karo Sanayi (Eski ünvanı Çelikler Karo) unvanlı işverence verilen işe giriş bildirgesine istinaden 01.06.1987 tarihi olduğunu, ancak ilgili dönemde işveren tarafından bordro verilmediğini, davacının iddialarının titizlikle araştırılması gerektiğini, işveren tarafından davacı adına kuruma bildirilen herhangi bir hizmet/prime esas kazanç bulunmadığından davacının hizmet cetveline işlenmediğini, davacının dava konusu dönemde davalı işyerinde sürekli ve aralıksız olarak fiilen çalıştığını yazılı delil ile ispatlaması gerektiğini, müvekkil kurumun yaptığı işlemlerde her hangi bir hukuka aykırılık olmadığını, haksız ve hukuka aykırı bir şekilde açılan davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile 53848.01 sicil numaralı işyerinde 01.06.1987 tarihinde 1 gün süre ile hizmet akdine bağlı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, sigortalılık başlangıcının 18 yaşın ikmal ettiği 01.01.1988 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, Kurumun yaptığı işlemde hukuka aykırılık bulunmadığını, müvekkili Kurum aleyhine masraf ve ücrete hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu iddia etmiş, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 01/06/1987 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 60'ncı maddesinin (G) fıkrası, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı Çelikler Karo San-... unvanlı 848 sicil no.lu iş yerinden 01.06.1987 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, iş yeri tescil bilgilerinde 01.08.1986-08.08.1986 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu,iş yerinin karo imalatı konulu olduğu, iş yerinden hiç bordro verilmediğinin bildirildiği, komşu iş yeri araştırması olarak emniyet, belediye, vergi dairesi vasıtasıyla araştırma yapıldığı, ancak komşu işyerine rastlanılmadığı sonucuna varıldığı, davacı tarafından aynı işyerinde çalışmaları olduğunu belirttiği ancak bildirimlerinin olmadığı anlaşılan iki davacı tanığının dinlendiği, tanıklar ... ve ...'ın aynı işyerinde davacı ile birlikte çalıştıkları, işyerinden bildirimlerinin olmadığı ancak işyerinden adlarına işe giriş bildirgelerinin verildiği yönünde beyanda bulundukları anlaşılmaktadır.

2.Bu nedenle Mahkemece anılan davacı tanıklarının dava dışı 848 sicil no.lu işyerinden adlarına verilen işe giriş bildiirgelerinin olup olmadığı,var ise bu bildirgelerin dava konusu dönemi içerir şekilde verilip verilmediği de değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmelidir.

3.Kabule göre de,

5510 sayılı Kanun'un Geçici 7 nci maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesinde "Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir" hükmü öngörülmüştür.

Eldeki davada, davacının 01.01.1970 doğumlu olduğu, tespitini talep ettiği 01.06.1987 tarihinde 17 yaşında olduğu, buna göre, davacı yönünden sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 01.01.1988 tarihinden önceki hizmet süresinin de prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğine hükmedilmesi yerine yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.