YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/9415 E.  ,  2023/8335 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2907 E., 2022/2243 K.
KARAR : Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kırıkhan 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2021/317 E., 2022/307 K.

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali ile kesilen emekli aylığının yeniden bağlanması ve ödenmeyen aylıkların faiziyle tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya, ... ... Devlet Hastanesinin 04.02.2014 tarihli raporu ile % 55 oranında özürlü sağlık kurulu raporu verildiğini, bu raporla 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 31 inci maddesi gereğince 3.dereceden engelli sayılarak 12.03.2014 tarihinde ... Vergi Dairesinin 44335041/250-02-01(879 000 9670) sayılı yazısıyla emekliliğe hak kazandığını ve akabinde 2015 yılında teşvikle emekli edildiğini, emekli olduktan yaklaşık 3 yıl sonra nedeni dahi belirtilmeden SGK tarafından tekrar özürlü sağlık kurulu raporu almak için ... Şehir Hastanesine muayeneye gönderildiğini, 24.04.2018 tarihli 2348/11230001 sayılı raporla % 30 engel durumu gösterir yeni özürlü sağlık kurulu raporuna istinaden 05.11.2018 tarih ve 2/6363887 sayılı yazı ile Gelir İdaresi Başkanlığının 22.10.2018 tarih ve 136392 sayılı kararının gerekçe gösterilmesiyle birlikte emekli aylığının kesildiğini ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 96 ncı maddesi gereğince yersiz ödeme çıkarılarak yapılan ödemelerin iadesinin istendiğini, Kurum işleminin haksız ve hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, Kurum işleminin iptali ile kesilen emekli aylığının tekrar bağlanmasına, yersiz ödemenin iptaline, kesinti nedeniyle ödenmeyen geçmiş dönem emekli aylıklarının hak edilen tarihleri itibariyle yasal faizleriyle birlikte ödenmesine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı hakkında düzenlenen ... Şehir Hastanesi Engelli Sağlık Kurulu Raporunda çalışma gücü kaybı oranının %40’ını kaybetmediğinin tespit edildiğini, engellilik indiriminden faydalanmasının mümkün olmadığını, 7.976,62 TL yersiz ödemenin iadesinin gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Dosya kapsamına göre, davacı ...'ye ait ... Şehir Hastanesince düzenlenen 24.04.2018 tarih ve 2348/11230001 sayılı Engelli Sağlık Kurulu raporunda çalışma gücünün yüzde otuzunu (%30) kaybettiğinin tespit edildiği, 22.01.2020 tarihli ve 1189 karar sayılı Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından da sigortalının maluliyetinin %30 olduğunun belirlendiği, itirazlar üzerine dosyanın Adli Tıp Kurumuna gönderildiği, Adli Tıp 3.İhtisas Dairesinin 29.07.2020 tarih ve 11966 karar sayılı kararı ile sigortalının maluliyetinin Balthazard formülüne göre %58.12, engel durumuna göre tüm vücut fonksiyon kaybı oranının %58 (yüzdeellisekiz) olduğu oy birliğiyle mütalaa olunduğu, istinaf kaldırma kararı doğrultusunda Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu Kararı ile Adli Tıp Kurumu 3.İhtisas Kurulu nezdinde düzenlenen raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi ve davacının çalışma gücü kaybı oranının belirlenmesi, belirlenen çalışma gücü kaybı oranına göre mevzuatta belirtilen şartların davacı için oluşup oluşmadığının tespiti yönünden Adli Tıp Kurumu 2.Üst Kurulundan rapor alınmış, Adli Tıp Kurumu 2.Üst Kurulunun 14.04.2022 tarih ve 994 sayılı raporunda, davacının engel durumuna göre tüm vücut fonksiyon kaybı oranı %58 olduğunun mütalaa edildiği anlaşılmakla, davanın kısmen kabulü ile davacının maluliyet kaynaklı bağlanan emekli aylığının kesildiği tarihten itibaren tekrar bağlanmasına, geçmiş dönem emekli aylıklarının hak edilen tarihleri itibariyle yasal faizleriyle birlikte davacıya ödenmesine, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemece alınan raporlar arasında çelişki olmadığını, kısmen kabul kararı verilmesinin hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı SGK Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde; açılan davada zamanaşımı ve hak düşürücü süre bulunduğundan davanın usul hukuku açısından reddinin gerektiğini, davacının emekli aylığının yeniden bağlanmasını, yersiz ödemenin iptalini ve hakedilen tarih itibariyle ödenmeyen her bir aylığın faiziyle birlikte ödenmesini talep ettiğini, davacı ...'nün, müvekkil kurum sigortalılarından olup 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 4842 sayılı Kanun'la değişik 31 inci maddesine göre üçüncü derece engelliler için uygulanan engelli indiriminden yararlandığını, davacı yan hakkında ... Şehir Hastanesi Engelli Sağlık Kurulu Raporu tarafından düzenlenen rapor sonucunda adı geçen davalının çalışma gücü kaybı oranının %40’ını kaybetmediğinin tespit edildiğini, davacının yaşlılık aylığının kesilmiş olup somut olayda herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, buna rağmen yerel mahkemenin aksi kanaatte hüküm kurarak dosyayı karara bağladığını, alınan rapora karşı tüm itirazlarına rağmen yerel mahkemenin sadece Adli Tıp 2. Üst Kurulundan alınan rapor doğrultusunda maluliyet oranını %58 olarak kabul ederek davanın kısmen kabulüne karara vermesinin hukuka ve yasalara aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kaldırma kararından sonra alınan ATK 2. Üst Kurulunun 14.04.2022 tarih ve 994 karar sayılı raporunda da 04.02.2014 tarihi itibariyle maluliyet oranının %58 olarak belirlendiği, davacıya ait tahsis dosyasının incelenmesinde 17 yıl sigortalılık ve 3920 prim günü olduğunun görüldüğü, 3. dereceden engelli davacının sigorta başlangıç tarihine (1996) göre sigortalılık süresi ve prim gün sayısında eksiklik bulunmadığı, bu sebeple kurum işleminin iptali ve aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden ödenmesi gerektiği yönündeki mahkeme kararının dosya kapsamına ve kaldırma kararına uygun olduğu, ancak kurulan hükümle, davacının dava dilekçesindeki tüm taleplerinin kabul edilmiş olmasına rağmen "davanın kısmen kabulüne" şeklinde hüküm kurularak davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi ve harçtan muaf olan davalı aleyhine harca hükmedilmesi doğru bulunmadığından, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan istinaf istemlerinin kabulü ile hükmün düzeltilmesi gerekmiş, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca Yerel Mahkeme kararının kaldırılarak anılan gerekçelerle yeniden hüküm kurulmasına dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:
I-HMK'nın 353/1-b-2 nci maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

II-Davanın kabulü ile;
1-Davacının maluliyet kaynaklı bağlanan emekli aylığının kesildiği tarihten itibaren tekrar bağlanmasına, geçmiş dönem emekli aylıklarının hak edilen tarihleri itibariyle yasal faizleriyle birlikte davacıya ödenmesine, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline,

2- Davalı kurum harçtan muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, davacı tarafından yatırılan başvuru ve peşin harcın toplamı 88,80 TL harcın kararın kesinleşmesi halinde istek halinde davacıya iadesine,

3- Davacı tarafından yapılan toplam 3.022,00 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

4- Davacı lehine hesap ve takdir edilen karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 9.200,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

III-Davalı kurum harçtan muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

- HMK’nun 333 üncü maddesi gereğince kullanılmayan gider avansı bulunması durumunda yatırana iadesine,

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kurum işleminin iptali ile kesilen emekli aylığının yeniden bağlanması ve ödenmeyen aylıkların faiziyle tahsiline ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3.Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı SGK vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.