YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/9379 E.  ,  2024/328 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/740 E., 2022/498 K.
KARAR : Davacı ... yönünden reddine, Davacılar..., ... ve ... yönünden kabulüne

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın davacılardan ... yönünden reddine, diğer davacılar yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, davalı kurum vekili tarafından temyizi neticesinde ilk kararın bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın davacılardan ... yönünden reddine, diğer davacılar yönünden kabulüne karar verilmiş; verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın davacılardan ... yönünden reddine, diğer davacılar yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Kurum vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin eşi ...'ın davalı işveren yanında 01.06.1990 - 01.06.1992 tarihleri arasında sürekli ve fasılasız 2 yıl çalışmış olmasına rağmen sadece 160 günün sigortalı hizmet olarak Kuruma bildirildiğini, bildirilmeyen bakiye 560 günlük sürenin de sigortalı hizmet olarak kabulü ile bu devrelerde elde edilen prime asıl kazanç tutarlarının saptanmasına ayrıca 5561 sayılı Kanun uyarınca 5 yıllık sigortalılık süresi ve 900 gün prim ödeme şartını haiz olmakla müvekkiline ölüm aylığı bağlanmasına yeterli bulunduğundan askerlik borçlanmasının kabulü ile birlikte müvekkillerine dul ve yetim aylığı bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davalı işverene ait işyerinde 01.06.1990 - 26.11.1990 tarihleri arasında 160 günlük sürenin sigortalı hizmet olarak Kuruma bildirildiğini, bu süre harici çalışması ile ilgili herhangi bir yazılı kanıt mevcut olmadığını, ayrıca askerlik borçlanmasının kabulü halinde dahi 506 sayılı Kanun'un 66 ve 5510 sayılı Kanun'un 32 nci maddesinde öngörülen 900 günlük sigortalı prim ödeme gün koşulu oluşmadığından ölüm aylığı bağlanması talebinin de reddi gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

Dahili davalı ... tarafından davaya cevap verilmemiştir.

Davalı ... tarafından davaya cevap verilmemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 11.01.2012 tarih 2008/133 Esas, 2012/26 Karar sayılı kararı ile davacı ...'ın kendisine asaleten açtığı davanın reddine, davacılar..., ... ve ...'a velayeten açtığı davanın kabulü ile muris ...'ın (TC:....) davalı.... sicil no.lu ... işyerinde 01.06.1990 - 01.06.1992 tarihleri arasında kesintisiz sürekli asgari ücret üzerinden sigortalı olarak çalıştığının ve 01.06.1990 - 01.06.1992 tarihleri arasında Kuruma bildirilen hizmetleri dışında Kuruma bildirilmeyen 560 gün sigortalı çalışmasının bulunduğunun tespitine, davacılar..., ... ve ...'a muris ... nedeni ile 01.07.2011 tarihinden itibaren yetim aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 29.11.2013 tarih 2013/20634 Esas 2013/22756 Karar sayılı kararında; "...1- Davacılar, 15.05.1999 tarihinde ölen sigortalı ...’ın, davalıların murisine ait işyerinde 01.06.1990 – 01.06.1992 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının ve eksik bildirilen sürenin tespitini istemiştir. Dosyadaki belgelerden, sigortalı ...’ın, gerçek kişi davalıların murisine ait pastahane işletmesi işyerinden, .... sigorta sicil numarası ile süresinde verilen işe giriş bildirgesine dayalı olarak 01.06.1990 tarihinde başlayan ve 26.11.1990 tarihine kadar devam eden 160 gün sigorta bildiriminin bulunduğu, bu sürenin hizmet cetveline işlendiği; aynı işyerinden düzenlenen dönem bordrolarından, sigortalı ... adına .... sigorta sicil numarası ile de 01.06.1991 – 1991/3 üncü dönem arasında 210 gün daha sigorta bildiriminin bulunduğu; ancak, anılan sicil numaralı şahsi sigorta dosyasının 13.11.1966 Feke doğumlu ... oğlu ...’ya (soyadı bazı belgelerde Kaplıkaya olarak yazılıdır) ait olup, ... için de aynı işyerinden 01.06.1991 tarihli işe giriş bildirgesinin, 1992/1 inci dönemden başlayarak 17.08.2000 tarihine kadar kısmi çalışmalarının Kuruma bildirildiği görülmüştür.

Mahkemece, öncelikle davadışı ... (Kaplıkaya) araştırılıp, davacılar murisinin (sigortalı ...) işyerinde çalışma süresi ile bilgisi; yine, hak alanını ilgilendireceği için, 11053123 sigorta sicil numarası ile ... adına yapılan 1991/1-3 üncü dönemler arasındaki 210 günlük çalışmanın kime ait olduğu sorulup, uyuşmazlık konusu husus şüpheye yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir.

Yukarıda belirtilen 210 günlük çalışmanın sigortalı ...’a ait olduğunun anlaşılması durumunda, uyuşmazlık konusu diğer sürelere ilişkin çalışma ilişkisi ispat edilemese dahi, uyuşmazlık konusu olmayan 160 + 210 gün ile 540 günlük askerlik borçlanma süresi toplamı 910 gün prim günü ile şimdiki gibi, askerlik borçlanma bedelinin ödendiği 06.06.2011 tarihini takip eden aybaşı olan 01.07.2011 tarihinden itibaren ölüm aylığı şartlarına karar verilmesi gerektiği gözetilmelidir.

2- Kabule göre de murisin hizmet sözleşmesine dayalı çalışmalar nedeniyle 506/5510 sayılı Kanun gereğince bağlanacak aylığın ölüm aylığı yerine, hüküm fıkrasında yetim aylığı olarak yazılması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..." gerekçeleriyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Mahkemenin 15.05.2015 tarih 2014/35 Esas, 2015/461 Karar sayılı kararı ile davacı ...'ın kendisine asaleten açtığı davanın reddine, davacılar..., ... ve ...'a velayeten açtığı davanın kabulü ile muris ...'ın (TC:....) davalı .... sicil nolu ... işyerinde, 01.06.1990 - 01.06.1992 tarihleri arasında asgari ücret üzerinden kesintisiz ve sürekli çalıştığının Kuruma bildirilen süre hariç Kuruma bildirilmeyen 350 gün sigortalı çalışmasının bulunduğunun tespitine, davacılar..., ... ve ...'a muris ... nedeniyle 01.07.2011 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmasının tespitine karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile ... mirasçıları ..., ..., ..., ... temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairenin 21.03.2016 tarih 2015/15669 Esas 2016/3735 Karar sayılı kararında; "...Eldeki davada da öncelikle davacılar murisi adına olan ve Kurumca kabul edilen ve edilmeyen sigortalılık süreleri net olarak belirlenmeli, aidiyete konu 210 günlük süre bakımından Kurum kabulünün bulunup bulunmadığı araştırılmalı, ayrıca, diğer davalı ...’in de Kurumdan şahsi sigortalılık dosyası getirtilerek aidiyet hususu irdelenmeli, 210 günlük aidiyet konusu süreye ilişkin olmak üzere, Kuruma verilen işe giriş bildirgeleri altındaki imzaların davalı ...’e aidiyeti araştırılmalı ve çalışılan işyerinde davacı ile diğer davalı Mucahit’in de çalışmalarını bilebilecek nitelikte bordrolu tanık dinlenildikten, tespit edilebilmesi halinde komşu işyerlerinin bulunup bulunmadığı hususları irdelenmeli ve davacının çalışma iddiası ile talebine konu dönem içerisinde kalan 210 günlük sigorta süresi bakımından aidiyet araştırmasının yapılarak sonucuna göre bir karar verilmelidir..." gerekçesi ile mahkemece verilen karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ...'ın kendi adına asaleten açtığı davanın reddine, davacılar....ve ....'a velayeten açtığı davanın kabulü ile muris ...'ın (TCKN:....) davalı .... sicil no.lu ... iş yerinde, 01.06.1990 - 01.06.1992 tarihleri arasında asgari ücretle kesintisiz ve sürekli çalıştığının; ayrıca Kuruma bildirilmeyen 350 gün daha sigortalı çalışması bulunduğunun tespitine, davacılar..., ... ve ...'a, muris ... nedeniyle 01.07.2011 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; davacının davasının reddine, velayeten açtığı davanın kabulüne karar verildiği halde Kurum lehine ücrete ve yargılama giderine hükmedilememesinin hatalı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, yapılan araştırmalar ve tanık beyanlarının davacının miras bırakanının davalı işyerinde hizmet akdine bağlı olarak sürekli ve kesintisiz çalıştığını ispatlayacak nitelikte olmadığını, dinlenen tanıkların beyanlarının davacının miras bırakanının hangi tarihler arasında çalıştığını ve sürekli çalıştığını ispatlamak için yeterli olmadığını beyanla Mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili; davacının müvekkilinin müteveffa babasına ait pastanede kesintisiz olarak çalıştığına ilişkin yapılan tespitin sadece soyut davacı tanıklarının beyanları üzerinden yapıldığını, Mahkemenin birbirleri ile çelileşen tanık ifadeleri ile karar vermesinin hukuka aykırılık teşkil ettiğini, dava konusu dönemde çalışmasının sürekli veya aralıklı çalışma olduğu hususunun yeterince araştırılmadığını, karara esas alınan bilirkişi raporunun da karara esas almaya yeterli olmadığını beyanla mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacılar murisinin davalı işverene ait işyerinde 01.06.1990- 01.06.1992 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığının tespiti ile davacılara ölüm aylığı bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, mülga 506 sayılı Kanun'un ve 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı Kurum vekili ve davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Eldeki davada kabule konu hizmet tespiti süreleri bakımından her ne kadar muris ...'ın (TCKN:....) davalı.... sicil no.lu ... iş yerinde, 01.06.1990 - 01.06.1992 tarihleri arasında asgari ücretle kesintisiz ve sürekli çalıştığının; ayrıca Kuruma bildirilmeyen 350 gün daha sigortalı çalışması bulunduğunun tespitine dair hüküm kurulmuş ise de uyuşmazlık konusu dönemde sigortalı ... adına, ancak dahili davalı ...'ya ait sigorta sicil numarası ile 01.06.1991 – 1991/3 üncü dönem arasında 210 gün daha işyerinden yapılan bildirimlerin sigortalı ...'a ait olduğunun değerlendirilmesi karşısında, aidiyete ilişkin tespitin hükümde gösterilememesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

3.Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1. Davalı Kurum vekili ve davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Mahkeme kararına yönelik temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile, hüküm fıkrasının 2 nci bendinde yer alan “ayrıca Kuruma bildirilmeyen 350 gün daha sigortalı çalışması bulunduğunun tespitine” cümlesinden sonra gelmek üzere “01.06.1991 – 1991/3. dönem arasında davalı iş yerinden 11053123 sigorta sicil numarası ile ... adına Kuruma bildirilmiş toplam 210 gün çalışmanın sigortalı ...'a ait 15399015 sigorta sicil numarasına aktarılması gerektiğinin tespitine” cümlesinin eklenmesine ve hükmün bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın mahlemesine gönderilmesine,

18.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.