YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/9354 E.  ,  2023/9917 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/662 E., 2022/595 K.
HÜKÜM/KARAR : Davanın reddi
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2014/49 E., 2019/510 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak; davacının ...'a ait inşaat iş yerinde 11.03.2010 - 30.04.2010 tarihlerindeki 51 günlük hizmetinin iptali ile yaşlılık aylığının durdurulmasına karar verildiğini, iş yerinde temizlik, ... ve inşaat temizliği yaptığını, çalışmanın fiili ve gerçek olduğunu belirterek hizmet tespiti ile aylığının yeniden bağlanmasını talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; denetim raporuna istinaden fiili çalışmaya dayanmayan çalışmaların iptali ile davacının yaşlılık aylığının durdurulduğunu, Kurum işleminin yerinde olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.
2.Dahili davalı işveren, davaya cevap vermemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince davanın kabulü ile, 11.03.2010 - 30.04.2010 tarihleri arasında gerçekleşen davacının hizmetinin gerçek ve fiili olduğunun tespitine, davacının emekli aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ile davacıya yeniden emekli aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, denetim raporunun aksinin ve fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " ...mahkemece dinlenen ...'nın (25.11.2009-31.07.2010 arası), ...'ın (17.04.2010-25.06.2010 arası ) davalı iş yerinde sigortalı çalışmalarının olduğu ve davacının çalışmasını doğruladıkları, ... 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 26.02.2019 günlü 2015/149 Esas-2019/111 Karar sayılı kesinleşen ilamında, sanık ...'a ait iş yerinin idare ve vergi mevzuatına uygun olarak kurulmuş gerçek iş yeri olduğunun belirtildiği anlaşılmakla mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi yerindedir.
Yukarıda yer alan açıklamalar ışığında; bordro tanıklarının beyanı ile davaya konu 51 günlük çalışmanın fiili ve gerçek olduğu kabul edilerek hüküm kurulmasının usul ve yasaya uygun olduğu..." gerekçesiyle istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, denetim raporuna istinaden sigortalılığı ve yaşlılık aylığını iptal eden Kurum işleminin yerinde olup olmadığına ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi.
3. Değerlendirme
1.Dosya kapsamı incelendiğinde, davalı Kurumun, 31.05.2013 tarihli denetmen raporuna istinaden davacının 11.03.2010-30.04.2010 tarihleri arasındaki hizmetini iptal etmesi sonucu yaşlılık aylığının da baştan itibaren iptal edildiği, davalı ...'ye ait işyerinin de bulunduğu 11 adet işyeri için yapılan denetim sonucunda işyerlerinin gerçek bir işyeri olmadığı tespit edilerek 322 kişinin sigortalılığının iptal edildiği, davacı ve davalı ...'nin de aralarında bulunduğu sanıklar yönünden açılan ceza dava dosyasında suçu işlediklerinin sabit olmaması nedeniyle verilen beraat kararının Bölge Adliye Mahkemesi kararıyla kesinleştiği, İlk Derece Mahkemesince, ceza dava dosyası, dinlenen tanık beyanları sonucunda, davacı gibi diğer çalışanların kimin hesabına çalıştıklarnı bilmeden işgörme edimlerini yerine getirdikleri, ortada bir usulsüzlük varsa bunun davacıdan kaynaklanmadığı belirtilerek karar verildiği, aynı işyerinden bildirimleri iptal edilen dava dışı ...'ın aynı içerikli açmış olduğu davada ... 1. İş Mahkemesinin 27.10.2017 tarih 2014/96 E. 2017/364 K. sayılı Kurum işleminin yerinde olduğuna dair verilen kararın Dairemizce vekalet ücretine yönelik olmak üzere düzeltilerek onanmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
2.İlk Derece Mahkemesince her ne kadar yukarıda belirtildiği şekilde karar verilmiş ise de, öncelikle dava dışı ...'ın açmış olduğu dava dosyası getirtilerek delillerin hep birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan sigortalılıkları iptal edilenlerden işbu dava konusuna benzer açılmış başkaca dava dosyası bulunup bulunmadığı davalı Kurumdan sorularak varlığı halinde ilgili dava dosyalarındaki delillerinde ikmal edilmesi gerekmektedir.
3.Diğer taraftan ilgili ceza dava dosyası incelendiğinde, davacının, evlere temizliğe gittiğini, arkadaş ortamında davalı ...'nin işyerinde çalışarak emekli olabileceğini öğrendiğini ama tanımadığını, diğer sanıkların bazılarının sigortalı gösterilmek için dava dışı muhasebeciye para verdiklerini belirttiği, davalı ...'nin böyle bir şirket kurmadığını beyan ettiği belirgin olup, Mahkemece, gerçekte böyle bir işyerinin bulunup bulunmadığı daha detaylı araştırılarak, davacının davalı ... işyerinde çalışmasının bulunup bulunmadığı netleştirilmeli, dosya kapsamındaki tanıkların, davacının ilgili pasaja girip çıktığını belirtmelerine karşılık davacının ceza dosyasındaki vermiş olduğu ifadeleri karşılaştırılmalı, işçi işverenlik ilişkisinin tam olarak nasıl kurulduğu ve devam ettiği belirlenmeli, taraflar arasındaki ücret ödemelerinin nasıl gerçekleştiği daha detaylı araştırılmalı, ilgili dönemde başka bir işyerinde çalışma olduğunun anlaşılması durumunda o işyerindeki çalışmanın ayrıca tespit edilmesi gerektiği gözetilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.