YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/9351 E.  ,  2023/8488 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2063 E., 2023/26 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 36. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/235 E., 2022/165 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ... Yay. Rekl. Paz. Org. Ltd Şti'nde 10.01.1993-27.09.1993 tarihleri arasında muhasebe elemanı olarak çalıştığını belirterek çalışmalarının tespitini talep etmiş; 04.10.2018 tarihli duruşmada davalı şirkete karşı açtığı davayı atiye terkettiğini bildirerek sigorta başlangıç tarihinin 15.01.1993 olarak tespitini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK cevap dilekçesinde, çalışma olgusunun yöntemine göre kanıtlanması gerektiğini, belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 15.01.1993 tarihi olduğunun ve 15.01.1993 tarihinde 1 gün süre ile sigortalı çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, işe giriş bildirgesi üzerinde imza ve fotoğraf incelemesi yapılması gerektiğini, çalışma olgusunun ispat edilemediğini, davanın açılmasına sebebiyet vermeyen kurum aleyhine vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Dosyadaki kayıt ve belgelere göre, 13.02.1969 doğumlu davacının 27427.34. sicil sayılı "Mecidiye Mah. Dereyolu Sok No:16/5 Mecidiyeköy/... " adresinde bulunan ... Yayıncılık Reklamcılık Pazarlama ve Organizasyon Ltd Şti unvanlı işyerinde 15.01.1993 tarihinde çalışmaya başladığına dair sigortalı işe giriş bildirgesinin 11.02.1993 tarihinde Kuruma verildiği, işyerinin 15.07.1982- 01.07.1999 tarihleri arasında Kanun kapsamında bulunduğu, davalı şirket adına açılan davanın 21.02.2019 tarihli duruşmada tefrikine karar verildiği, (1993/1, 2 ve 3. dönem bordrolarında adı bulunun tek çalışan) ...'nun dinlendiği, davacının çalışmasını doğruladığı anlaşılmaktadır..." gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 15.01.1993 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu,79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı ... Yay. Rek. Paz. Org. Ltd. Şti. ünvanlı ...sicil no.lu iş yerinden 15.01.1993 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, işe giriş bildirgesinde işyeri adresi olarak "... ..." yazılı olduğu,işe giriş bildirgesinde yer alan iş yeri nin yayıncılık, reklamcılık, pazarlama mahiyetinde olduğu ve bu işyerine ait 1993/1-3. dönem bordrolarının dosyaya alındığı, bu kapsamda bildirilen tek sigortalı olan ...'nun dinlendiği,tanık beyanında, kendisinin gazete dergi satışı ve grafik işleriyle ilgilendiği, davacının ise ön muhasebe işi yaptığını, şirketin pek çok şubesi olduğunu, kendisinin genelde ana merkez olan Mecidiyeköy'de çalıştığını davacının ise ... şubesinde çalıştığı yönünde beyanda bulunduğu, ancak mahkemece iş yerinin ... şubesi olup olmadığı, bu işyerinde başkaca çalışanın olup olmadığı araştırılmadan mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre mahkemece, öncelikle dava dışı işveren şirketin başkaca işyerlerinin özelikle ... şubesi olup olmadığı araştırılarak varsa işyeri tescil bilgileri ve dava konusu dönem bordrosu celbedilerek bordro tanıkları dinlenmeli, Mecidiyeköy ve ... şubesinin belirlenmesi halinde her iki adrese komşu işyerleri ve çalışanlarının vergi dairesi, SGK, belediye ve emniyet vasıtasıyla yöntemince tespit edilerek çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde bu çelişkiler de giderilmeli, davacının çalışmasının varlığının tespiti halinde hangi sicil no.lu, hangi şube iş yerinde çalışmasının geçtiği net şekilde belirlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Kabule göre de, hükümde davalı işveren ve işyeri işyeri sicil no.subelirtilmeden hüküm kurulmuş olması isabetsizdir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.