YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/9291 E.  ,  2023/9230 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2345 E., 2023/1488 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 37. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/355 E., 2021/146 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, ... Giyim San Taş bünyesinde 14.01.1981 tarihinde makine bakım görevlisi olarak işe başladığını ve 1986 yılının ilk aylarında askerlik nedeniyle işten ayrıldığını, işyerinde yaklaşık 5 yıl aralıksız çalıştığını, çalıştığı dönemlerde sigorta girişinin yapıldığını ancak sigorta primlerinin ödenmediğini belirterek, ödenmeyen sigorta primlerinin ödenmesine karar verilmesini talep etmiş, 11.02.2020 tarihli ön inceleme duruşmasında talebinin sigorta başlangıç tarihinin 14.01.1981 olduğunun tespitine ilişkin olduğunu beyan etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davacının dava ile ileri sürdüğü iddialarının Kurum kayıtlarına eş değerde belgelerle kanıtlanması gerektiğini, davacının çalışma iddialarının salt tanık anlatımlarına dayalı olarak kanıtlanmasına muvafakatlerinin olmadığını, davacının işyerinde çalışmış olduğunun tanık beyanları dışında resmi, yazılı ve sağlıklı delillerle ispatlanamsı gerektiğini, hizmetin geçtiği iddia edilen sürede işyerinin 5510 sayılı Kanun kapsamında bulunup bulunmadığının, işyerinin gerçekte var olup olmadığının incelenmesi gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, 2.2431.313707.32.02 sicil numaralı ... Giyim Sanayi T.A.Ş. unvanlı işyerinde 14.01.1981 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığının, sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 01.01.1984 tarihi olduğunun ve 14.01.1981 tarihindeki 1 günlük çalışmaya yönelik ödenecek sigorta priminin prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine,

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, davacının davasını yasanın ve yerleşik Yargıtay İçtihatlarının öngördüğü usullerde ispatlayamadığını, salt tanık anlatımları davanın kabulüne yeterli olmadığını, davacının eylemli olarak çalışıp çalışmadığı somut delillerle ispatlanamadığını, Yerel mahkeme tarafından davacının fiili çalışmalarına ilişkin yeterli bordrolu tanık dinlenmemiş olup başkaca bir araştırma yapılmadığını, bu nedenle davacının fiili hizmeti ile ilgili eksik araştırma yapıldığını, davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 14.01.1981 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci, geçici 54 üncü maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanunun 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79/10 uncu maddesi kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

Sigortalılığın tespitinde, yöntemince düzenlenerek yasal hak düşürücü süre içerisinde Kuruma verilen sigortalı işe giriş bildirgesi, ilgilinin işe alındığını gösteren yazılı delil niteliğinde ise de sigortalılığın kabulü açısından tek başına yeterli kabul edilemez ve bu kapsamda çalışma olgusunun da inandırıcı ve yeterli delillerle ispatlanması gerekmektedir. Bu amaçla; sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma veriliş tarihi, bildirgedeki kimlik bilgilerinin, varsa imza ve fotoğrafın davacıya ait olup olmadığı, davacıya verilen sigorta sicil numarasının hangi yılın serilerinden olup sonraki dönemde gerçekleşen hizmetlerinde kullanılıp kullanılmadığı saptanmalıdır.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece tarafların sunduğu deliller ile yetinilmeyerek, kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmek suretiyle, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Bu amaçla hizmeti ortaya koyabilecek belgeler, varsa Kurum görevlileri tarafından düzenlenen rapor ve tutanaklar getirtilmeli, yine davalı iş yerinde aynı dönemde bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, gerektiğinde aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve bunların çalıştırdığı kimseler yeniden Kurum ve Kolluk marifetiyle yöntemince belirlenerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle iddianın somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde kanıtlanıp kanıtlanmadığı değerlendirilmelidir. (HGK 29.06.2005 gün ve 2005/21-409- 413, 23.12.2009 gün ve 2009/10-581-619, 10.02.2010 gün ve 2010/10-72-72, 21.09.2011 gün ve 2011/10-527– 552)

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına 313707 sicil no. İle ... Giyim San. A.Ş. unvanlı iş yerinden 14.01.1981 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, işe giriş bildirgesinde işyeri adresinin "Yenibosna Köyaltı mevkii Doğan sanayii Blokları yanı/..." olarak belirtildiği, 313707 sicil no.lu işyerinin ise Farplas Oto Yedek Parça İm. İth.unvanlı işyerine ait olduğu,ancak anılan bu iş yerinin ayrı şekilde dosyaya iş yeri tescil bilgilerinin gelmediği ancak Kurum tarafından mahkemeye gönderilen bir müzekkere cevabında anılan iş yerinin 05.01.1981 tarihinde kanun kapsamından çıktığının ve dosyasının imha edildiğinin bildirildiği, ... Giyim Tic. A.Ş.'nin ise gelen iş yeri tescil bilgilerine göre 276031 sicil no.lu işyerinin konfeksiyon mahiyetli olduğu, 22.03.1979-30.12.1986 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, Mahkemece SGK ve emniyet nezdinde ... Giyim Tic. A.Ş.'nin komşu işyeri araştırması yapıldığı ve komşu iş yerine rastlanmadığının bildirildiği, dinlenen tanıklardan davacının çalıştığı yönünde beyanda bulunan Kazım Ergin'in olduğu, diğer dinlenen bordro tanığı ...'un davacıyı hatırlamadığı veya tanımadığı ve mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2.Bu nedenle öncelikle, Mahkemece, öncelikle, davacıya talebi açıklattırılarak işe giriş bildirgesinde işyeri adı olarak belirtilen ... Giyim San. A.Ş. unvanlı işyerinde mi yoksa işe giriş bildirgesinde sicil no.su 313707 olarak belirtilen bu işyerine sahip Farplas Oto Yedek Parça İmalat ve İthalat unvanlı işyerinde mi çalıştığı, ne iş yaptığı hususları açıklattırılarak işveren, işyeri ve yapılan iş açıkça belirlenmeli, belirlenen işyeri bordrolarında yer alan bordro tanıkları dinlenmeli, belirlenecek işverene komşu işyerleri ve çalışanları SGK, vergi, belediye ve emniyet aracılığıyla belirlenerek çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenmeli, bordro ve komşu işyeri tanığının bulunmaması veya beyanlarının yetersiz görülmesi halinde davacıdan çalışmasını bilebilecek kişilerin kimler olduğu sorularak çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenmeli, tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Kabule göre de; 5510 sayılı Kanun'un Geçici 7 nci maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesinde "Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir" hükmü öngörülmüştür. Öte yandan, aynı kanunun Geçici 54 üncü maddesinde, 01.04.1981 tarihinden önce malullük,yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil edilmiş olanlar hakkında 60 ıncı maddenin (G) bendi uygulanmaz” hükmü mevcuttur.

Buna göre mahkemece geçici 54 üncü madde hükmü gözetilmeyerek aynı Kanunun 60 ıncı maddenin (G) bendi uygulanmak suretiyle davacının 18 yaşını ikmal ettiği tarihin sigorta başlangıcı olarak kabulü de isabetsizdir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.