YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/9087 E.  ,  2023/10934 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/996 E., 2023/854 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: Van 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/898 E., 2023/244 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak; müvekkilinin 01.06.2008-09.04.2018 tarihleri arasında davalıya ait iş yerinde kebap ustası olarak aralıksız olarak ve kısmen kayıt dışı çalıştığını, akdin 09.04.2018 tarihinde haksız bir şekilde sonlandırıldığını, hizmet sürelerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı vekili, davacının iş yerinde 01.06.2012-30.09.2013 tarihleri arasında garson olarak sigortalı çalıştığı bunun dışında başkaca çalışmasının bulunmadığı, davaya konu alacakların zamanaşımına uğradığını, davanın maddi çıkar sağlama amacıyla kötü niyetli olarak açıldığını, konu ile ilgili Van Cumhuriyet Başsavcılığı 2018/9270 Soruşturma sayılı dosyasında soruşturma yürütüldüğünü beyanla davanın reddini savunmuştur.

2.Fer'i müdahil SGK vekili, hizmet tespiti davası ile işçilik alacaklarına ilişkin davanın birlikte görülemeyeceği, talep tarihlerine ilişkin 5510 sayılı Kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte sigortalı çalışmanın var olup olmadığını araştırılması gerektiğini, iş yeri kayıtları, ücret tediye bordrolarının celbi, tanıkların dinlenmesi gerekirse keşif yapıldıktan sonra hak düşürücü de gözetildikten sonra Kurumun feri müdahil olduğu da gözetilerek karar verilmesi gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince "Davanın kabulü ile;
Davacının davalıya ait 1007168 sicil numaralı iş yerinde 01.06.2008-31.05.2012 tarihleri arasında 1440 gün ve 01.10.2014-09.04.2018 tarihleri arasında 1269 gün sigortalı olarak asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine, bu hizmetlerin davacının diğer hizmetleri ile birleştirilmesine, fazla istemin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı vekili, hizmet tespitine ilişkin talep hak düşürücü süreye uğradığından davanın bu yönden reddi gerektiği, Mahkemece çelişkili ve yetersiz tanık ifadelerine itibar edilmesinin hatalı olduğunu, davacının iş yerinde 01.06.2012-30.09.2013 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştırıldığını, iş yerinde Sosyal Güvenlik Kurumunca denetleme yapıldığı ve davacının denetleme tarihinde çalışmasının bulunmadığının resmi kayıtlardan anlaşıldığını, uzun yıllar boyunca iş yerinde sigortasız çalıştırılma iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğundan İlk Derece Mahkemesince davanın reddi gerekirken, davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararını kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili, derdestlik, hizmet tespiti davalarının kamu düzenine ilişkin olduğunu, hizmetin geçtiği yılların Kurumdan sorulması gerektiğini, davacının çalıştığını iddia ettiği iş yeri kayıtları ve ücret tediye bordrolarının celbedilmesi gerektiğini, davacının çalıştığını iddia ettiği iş yerinin komşu olan iş yerlerinin Belediye, Emniyet veya Jandarmadan sorularak saptanması ve hak düşürücü sürenin gözetilmesi gerektiğini belirterek açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Somut uyuşmazlıkta, davacının davalıya ait iş yerinde 01.06.2008 - 09.04.2018 tarihleri arasında sigortalı çalıştığı dönem dışında 01.06.2008-31.05.2012 tarihleri arasında 1440 gün ve 01.10.2014-09.04.2018 tarihleri arasında 1269 gün aralıklı olmak üzere sigortalı çalıştığının dosya içerisindeki davalıya ait iş yerinin vergi kayıtları, Sosyal Güvenlik Kurumunda iş yerinin kapsamda bulunduğu dönem ve kayıtlı iş yeri ve komşu iş yeri tanık beyanlarından anlaşıldığı, davanın tespitine karar verilen dönemler yönünden beş yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmektedir. İlk Derece Mahkemesince varılan sonucun yerinde olduğu dairemizce anlaşılmakla, fer'i müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ile davalı istinaf başvurularının ayrı ayrı esas yönünden reddine karar verilmesi gerekmiştir..." gerekçesiyle istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususları tekrar etmekle birlikte kısmen kabul verildiği halde lehe vekalet ücreti verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Feri müdahil Kurum vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 124 üncü maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi.

3. Değerlendirme
1.Dosya kapsamı incelendiğinde, 01.06.2012-30.09.2018 tarihleri arasında davalı işyerinden bildirimi bulunan davacı, 01.06.2008-09.04.2018 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespitini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince dinlenen tanık beyanları doğrultusunda, 01.06.2008-31.05.2012 tarihleri arası 1440 gün ve 01.10.2014-09.04.2018 tarihleri arasında 1269 gün sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verildiği ne var ki hükmün eksik incelemeye dayalı olduğu anlaşılmıştır.

2.Mahkemece dinlenen tanıkların hizmet döküm cetvelleri incelendiğinde, 05.10.2011 tarihi öncesi bildirimi bulunan tanıklardan hiçbirinin çalışmayı doğrulamadıkları, tanık ... ve ...'ın bildiriminin bu tarihten başladığı yine 2017/7 nci dönemi sonrası yönünden çalışmayı doğrulayan tanığın bulunmadığı belirgindir.

3.Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanun'un 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddelerinde, hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip Mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

4.Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, İlk Derece Mahkemesince, tüm dönemi aydınlatacak şekilde ilgili dönemde bildirimi bulunan bordrolu tanık araştırması ile daha geniş bir araştırma yapılıp, gerektiğinde ilgili Belediye, Vergi Dairesi, feri müdahil SGK Başkanlığından sorularak, komşu işyeri tanığı (söz konusu dönemde çalışmasının bulunup bulunmadığı da araştırılarak) araştırması yapılıp tespit edildiği takdirde beyanlarına başvurularak elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir. Aksi halde dinlenen tanıkların bildirimleri ve doğruladıkları süreler karşılaştırılarak karar verilmelidir.

5.Diğer taraftan, talebe göre davanın kısmen kabul edildiği belirgin olmakla, yargılama giderleri yönünden tam kabul gibi karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.