YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/9053 E.  ,  2023/9076 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2488 E., 2023/1015 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 33. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/376 E., 2021/228 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin, 15.09.2012 tarihinden 10.02.2016 tarihine kadar Özerdemler Mad. San. ve Tic. A.Ş.'nin ... Genel Müdürlüğünden ihale ile almış olduğu işler çerçevesinde şantiyede dökümcü ve şantiye bekçisi olarak görev yaptığını, bu hususta müvekkilinin sigorta tescil kaydının yapıldığını, müvekkilinin belirtilen çalışma süresi boyunca anılan işvereni tarafından her ay düzenli olarak hizmet ve kazançlarına ilişkin olarak aylık prim ve hizmet belgesi verildiğini, 01.01.2015 tarihinde müvekkilinin çalışmış olduğu şantiyede Kurum Müfettişleri tarafından denetim yapıldığını ve yapılan denetimde şantiyede iş yapılmadığı ve işçi bulunmadığı gibi gerekçelerle Kurum tarafından müvekkilinin 09.06.2015-10.02.2016 tarihleri arasındaki döneme ilişkin aylık prim ve hizmet belgeleri iptal edildiğini, Kurum tarafından yapılan bu iptal işleminin gerçeğe aykırı olduğunu, müvekkilinin 09.06.2015-10.02.2016 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı TKİ vekili, davacının ... 24. İş Mahkemesinin 2017/633 Esas sayılı dosyasında işçilik alacaklarına ilişkin dava açtığını, Mahkemenin 20.03.2018 tarih 2018/86 K. sayılı ilamının Bölge Adliye Mahkemesince onanarak kesinleştiğini davacı ile müvekkili Kurum arasında herhangi bir iş sözleşmesi mevcut olmadığını, davacının işvereninin Özerdemler .. A.Ş. firması olduğunu, zorunlu sigortalılık sürelerinin Özerdemler .. A.Ş. firmasınca bildirilmesi gerektiğini, kabul etmemekle birlikte daha önce açılan alacak davasında davacının asıl işvereni olduklarının tespiti yapılmış olsa ve bu husus huzurdaki dava için emsal teşkil etse dahi, davacının sigorta primlerine ve çalışma bildirimlerine ilişkin yükümlülüğün asıl işverene değil alt işverene ait olduğunu, sigorta primlerinin dava dışı Özerdemler firmasınca SGK'ya bildirildiğini, müvekkil Kurum kayıtlarına göre Özerdemler firması tarafından D-I Panosunda 27.07.2013-01.01.2015 tarihleri arasında sürekli düşük kapasite ile ve ara verilerek çalışma yapıldığının tespit edildiğini, 01.01.2015 tarihinden sonra ise fesih tarihine kadar hiç çalışma yapılmadığını, Özerdemler .. A.Ş. firmasına gönderilen 02.12.2015 tarihli ihtarneme ile davaya konu edilen çalışma dönemine ilişkin sözleşmenin feshedildiğini, Kurum içinde yapılan araştırmalar neticesinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan iptal işleminin yerinde olduğunun anlaşıldığını, taraflarına husumet yöneltilemeyeceğini belirterek Kurumun iptal kararının yerinde olduğunun tespiti ile davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Kurum vekili, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile yüklenici firma ile Türkiye Kömür İşletmeleri arasındaki sözleşmenin feshine ilişkin fesih komisyonunun hazırladığı tutanak davacının hizmet döküm cetvelinde iptal edilen hizmet öncesi dönemdeki hizmet bildirimi ile uyumlu olup yüklenici firmanın faaliyetini sona erdirdiği tarih itibariyle iş yerinden çıkışının verildiği anlaşılmaktadır. Diğer yandan Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından düzenlenen raporda da benzer tespitler yapılmıştır. Her ne kadar çıkış yapıldıktan sonra hizmeti iptal edilen işçiler yönünden kısa süreli çalışma bildirilmesinin gerekçesi tespit edilememiş ise de tüm tanıkların çoğunlukla iş yerinde çalışma yapılmadığını beyan etmeleri ve hizmeti iptal edilen çalışanlar dışında çalışma olgusunu doğrulayan tanık beyanında bulunmadığından denetmen raporunun aksinin ispatlanamadığı kanaatine ulaşılmış ve kanıtlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili yeterli inceleme yapılmadığını, Kurum işleminin yerinde olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile fesih komisyonunun durum tespit tutanağna göre 01.01.2015 tarihinden itibaren fesih tarihine kadar şantiyede çalışma yapılmadığının tespit edildiği, iş yerinde fiilen çalıştığı kabul edilen kişilerin tanık olarak beyanlarının alındığı, davacının 09.06.2015-10.02.2016 tarihleri arasında davalı 1051949 sicil sayılı Özerdemler Madencilik San. ve Tic. A.Ş. iş yerinde geçen çalışmalarının fiili çalışma olmadığı gerekçesi ile iptaline ilişkin işleminin de yerinde olduğu anlaşıldığından ve 5510 sayılı Kanun'un 59/2 nci maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin de aksi ispat edilemediğinden Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla davacı vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının hizmetlerinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ile davacının 09.06.2015- 10.02.2016 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 59, 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme
İnceleme konusu dosyada; Kurumun 13.06.2016 tarihli, 81 sayılı raporunda; Özerdemler Madencilik San. ve Tic. A.Ş.nin D-1 panosu alt geçit yapım ve 37000000 metreküp dekapaj işi iş yerinde 2014 Kasım ayı sonrası yapılan bildirimlerin fiili olup olmadığının araştırıldığını, yapılan araştırma ve inceleme sonunda 01.01.2015 tarihinden sonra iş yerinde en fazla 5 kişinin olabileceğini, bu kişilerin de 3 maden mühendisi, 1 şantiye şefi ve nezaretçi olduğu, 1 de bekçinin bulunabileceği tespiti yaptıklarını, bu kapsamda teknik personel olarak çalışan ..., ..., ..., ... ve ... haricinde bildirimi yapılan kişilerin hizmetlerinin iptal edilmesi gerektiği şeklinde kanaat belirtildiği görülmüştür. Kurum raporunda beyanı alınan maden yüksek mühendisi...; söz konusu sahada çalışmanın olmadığını, yeni bir ihalenin açılacağını, Özerdemler şirketinin 01.01.2015 tarihinden sonra çalışmasının bulunmadığını, kesin hak ediş tarihi olan 23.03.2016 tarihine kadar teknik personel bulundurabileceğini belirtmiştir.

Dosyada bulunan bilgi ve belgelerden, davalı ... ile Özerdemler firması arasında 01.12.2012 tarihli sözleşme olduğu, sözleşmeye göre işin bitim tarihinin 02.06.2015 tarihi olduğu, yönetim kurulu kararı ile 03.08.2015 tarihinden itibaren 130 gün süre uzatım verildiği, buna göre de işin 11.12.2015 tarihinde biteceği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, denetim raporunda beyanı alınan...'ün tanık olarak bilgi ve görgüsüne başvurulmalı, ilgili bilgi ve belgeler davalılar ... ve Özerdemler.. Şirketinden celp edilerek incelenmeli, işin bitiş tarihi ya da teknik personel dışındaki kişilerin çalışmadığı tarih açıkça belirlenmelidir. Dosyada dinlenen tanıkların beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeli, davacıya bu dönemde kimlerle çalıştığı sorulmalı, bildireceği kişiler tanık sıfatıyla dinlenilmeli, çalışmaları iptal edilmeyen bordro tanıklarının tümünün beyanı alınmalı, tanıklara ilişkin hizmet cetvelleri celp edilmek suretiyle tanıkların beyanları denetlenmeli, elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

02.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.