YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/8949 E.  ,  2023/9267 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2150 E., 2023/816 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/3 E., 2021/268 K.

Taraflar arasındaki fazladan ödenen isteğe bağlı sigorta primlerinin iadesi istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin, uzun senelerdir Türk şirketlerinin faaliyette bulunduğu Rusya ve değişik Türk Cumhuriyetlerinde elektrik mühendisi olarak çalıştığını, Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış olan ülkelere götürülen Türk işçisi olmasından dolayı müvekkilinin, 23.07.2009 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin (g) bendinde düzenlenen haktan yararlanarak düzenli ve kesintisiz bir şekilde isteğe bağlı prim ödemesi yapmaya başladığını, müvekkilinin işvereni olan ... Ticaret Sicil Müdürlüğünün 294921 sicil numarasında kayıtlı Rönesans Endüstri Tesisleri İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin de Türkmenistan Cumhuriyeti'nde çalışmaya başladıktan belli bir süre sonra müvekkili için zorunlu sigorta primi ödemeye başladığını, müvekkilinin halen adı geçen işverenin Türkmenistan'daki işyerlerinde elektrik mühendisi olarak çalışmasına devam ettiğini, müvekkilinin adı geçen işverenin Türkmenistan'daki işyerlerinde elektrik mühendisi olarak çalışmasına devam ederken, kendisi için işvereninin zorunlu sigorta primi ödenmeye başladığından haberi olmadığından uzun senelerdir 5510 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin (g) bendi kapsamında isteğe bağlı prim ödemelerine devam ettiğini, müvekkilinin sigortalılık hallerinin çakıştığını kısa süre önce işverenin muhasebe servisinin kendisine verdiği bilgi ile öğrendiğini, bunun üzerine zorunlu sigortalılıkla çakışan isteğe bağlı primlerin iadesini talep ettiğini, dilekçesinin davalı idareye iadeli taahhütlü posta ile gönderildiğini ancak dilekçeye hiçbir cevap verilmeyerek taleplerinin zımnen reddolunduğunu beyanla; "Müvekkili adına gönderilen zorunlu sigortalılıkla çakışan isteğe bağlı prim ödemelerinin iadesi talebini içerir 06.09.2019 tarihli dilekçenin davalı idarece zımnen red edilmesine ilişkin idari işlemin iptaline ve iade edilecek prim tutarlarının tespit edilerek müvekkilin ödenmesine" karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, yapılan Kurum işlemlerinin usul ve kanuna uygun bulunduğunu belirterek davanın reddini istemişir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ...'ın Türkiye ile Sosyal Güvenlik Sözleşmesi imzalanmamış olan ülkelerde çalışmış olmasından dolayı 23.07.2009 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin g bendinde düzenlenen haktan yararlanarak isteğe bağlı Bağ-Kur kaydı yaptırarak primlerini ödediği ancak davacı hakkında 13.08.2019 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi kapsamında sigortaya bildirim yapılarak prim ödemelerinin gerçekleştirildiği, davalı Kurum tarafından yurt dışında çalıştığı dönemler ile çakışan 4/b sürelerinin iptal edilerek davacının 44.446,23 TL fazla prim ödemesi bulunduğu gerekçesi ile davacının davasının kabulü ile davacı tarafından fazladan ödenen isteğe bağlı prim ödemelerinin davalı Kurum tarafından davacıya iade edilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu usul ve kanuna aykırı olarak verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum'un istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, fazladan ödenen isteğe bağlı sigorta primlerinin davacıya iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile, 5510 sayılı Kanun'un 89/3 üncü maddesi.

2 Davanın yasal dayanağı olan "Prim borçlarına halef olma, gecikme cezası ve gecikme zammı ile iadesi gereken primler " başlıklı 89 uncu maddenin 3 üncü fıkrası " Yanlış veya yersiz alınmış olduğu tespit edilen primler, alındıkları tarihten on yıl geçmemiş ise, hisseleri oranında işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara veya genel sağlık sigortalılarına veya hak sahiplerine kanunî faizi ile birlikte geri verilir. Kanunî faiz, primin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından, iadenin yapıldığı ayın başına kadar geçen süre için hesaplanır. Ancak Borçlar Kanunu'nun 65 inci maddesi hükmü saklıdır." düzenlemesini içerir.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.İnceleme konusu davada, davacının ödediği 4/1-b kapsamdaki isteğe bağlı sigorta primlerinden, davalı Kurum tarafından, davacının Türk işverene ait yurt dışındaki işyerinde geçen çalışmaları için ödediği kısa vadeli sigorta kollarına dair primlerinin, uzun vadeli sigorta kolları kapsamında ödenmesi gereken prim miktarına tamamlayacak şekilde mahsup yapıldığı, davacının talep ettiği kadar fazladan prim ödemesinin bulunduğunun taraflar arasında ihtilaf konusu olmadığı anlaşılmakla, temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.