YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/8875 E.  ,  2024/2474 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/475 E., 2023/527 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 37. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/70 E., 2022/331 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine dair karar verilmiştir.

Kararın, davacı, davalılar ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvrunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı, davalılar ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili özetle; davacının 15.12.2007 - 26.11.2015 döneminde davalıya ait kafe yemek mantı evi iş yerinde hamurcu ustası olarak çalıştığını, iş yerinin ... kafe olarak bilindiğini, akdin 26.11.2015 tarihinde feshedildiğini, sigorta bildiriminin 14.06.2013'de yapıldığını, bunların da eksik bildirildiğini belirterek, 15.12.2007 - 01.06.2013 dönemine kadar net asgari ücretle çalıştığını, 01.06.2013 - 01.06.2014 döneminde 1100 TL, 01.06.2014 - 01.06.2013 döneminde 1200 TL, 01.06.2015 - 26.11.2015 döneminde 1300 TL ücret aldığını ifade ederek, hizmet tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddalarının doğru olmadığını, 2007'de böyle bir iş yeri bulunmadığını ... kafe adlı iş yerinin 04.03.2011'de faaliyete geçtiğini, bildirim yapılan günler için primlerin tamamının yatırıldığını, davacının asgari ücret aldığını, 27.11.2015'den itibaren de işe gelmediğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki, husumet ve zamanaşımı itirazında bulunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, davacının davasının kısmen kabulüne, davacının davalı ...'ya ait iş yerinde 10.03.2009 - 03.11.2010 ve 23.08.2011 - 14.06.2013 dönemi ve aynı iş yerinde dahili davalı ...'nın işverenliğinde 04.11.2010 - 22.08.2011 dönemi çalıştığının tespitine, artan dönemlerle ilgili isteğin reddine, prime esas kazanç tespiti ile ilgili talep bakımından 15.12.2007 - 10.03.2009 dönemi için açılan davanın reddine 10.03.2009 - 14.06.2013 dönemi çalışmasının asgari ücretle geçtiğinin ve 14.06.2013 - 26.11.2015 dönemi çalışmalarının ise bilirkişi raporunda açıklandığı üzere Haziran 2013'de 621,23 TL, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım, Aralık 2013'de 1.096,28 TL, 2014 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs aylarında 1.086,59 TL, Haziran ayında 651,95 TL, Ağustos ayında 1.093,76 TL, Eylül ayında 1.506,22 TL, Ekim ayında 1.255,18 TL, Kasım ayında 1.523,31 TL, Aralık ayında 1.601,42 TL, 2015 yılı ilk 5 ayı 1.492,54 TL, 6, 7, 8 inci aylarda 1.672,38 er TL, Eylül ayında 1.674,56 TL, Ekim ayında 1.675,56 TL ve Kasım ayında davacının talebi 26 günlük olmakla buna göre 1.495,36 TL brüt aylıkla çalıştığının tespitine dair hüküm tesis edilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı, davalılar ve fer'i müdahil Kurum vekilileri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, Mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucu karar verildiğini, müvekkilinin davalı işyerinde 15.12.2007 -13.06.2015 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığı halde Mahkemece hizmetlerinin eksik tespit edildiğini davacı müvekkilinin aylık ücretinin davadaki delillere rağmen, gerekçeli kararda ilgili dönemler için asgari ücret olarak kabul edilmesi ve bu yönde karar kurulmasının da kanuna aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın kabulünü istemiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu, kararda davacının müvekkil ...'ya ait işyerinde 10.03.2009 - 03.11.2010 ve 23.08.2011 - 14.06.2013 tarihleri arasında çalıştığının tespitine denildiğini, oysa dosya içerisinde bulunan Vergi Levhası ve Ticaret Sicil kaydından da anlaşılacağı üzere müvekkile ait ... Cafe isimli işyeri 04.03.2011 tarihinde açıldığını, 04.12.2021 tarihinde ise zarar etmesi nedeniyle tümden kapatıldığını, Eşi ...'ya ait ... Kafe ise 2009 -2010 yılları arasında faal olduğunu buna karşılık, davacının ...' ya ait işyerinde 04.11.2010 - 22.08.2011 yılları arasında çalıştığına karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

3.Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, Kurumca yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığını, Kuruma bildirilmeyen kayıtlar için Kurumun sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, hizmet tespiti davalarına yönelik olarak kanun koyucu tarafından kendine özgü bir fer'i müdahillik statüsü getirilen müvekkil Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi de yerinde olmadığını belirterek, davanın kısmen kabulüne dair kararın kaldırılmasını, davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre beyanların bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucu ispat edildiği anlaşılmakla Mahkemenin kararında usul ve kanuna aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü yerinde görülerek istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalılar ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Temyiz eden taraf vekilleri özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmekle birlikte kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 80 ve 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme
1.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2.Eldeki dava dosyası incelendiğinde, HMK 31 inci maddesi kapsamında, "Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir." belirlemesi gereği; davacının hangi dönemlerde hangi adreslerde hangi iş veren nezdinde çalıştığını ve bu iş yerlerinde ne iş yaptığını yalnızca hamur açma işi mi yaptığı yoksa başka işlerde de çalışıp çalışmadığına ilişkin beyanlarına başvurulmalı; iş bu hususlar davacıya açıklattırılmalıdır.

3.Öte yandan alınan bu açıklama sonrası, belirtilen adresler kapsamında, davalıların hangi dönemde hangi mükellefiyet kayıtlarının olduğu açık şekilde tespit edilmeli, bu kapsamda vergi dairesinden tereddütsüz belirleme yapılmalı, bu belirlemelerden sonra açıklamada nazara alınmak suretiyle hangi işveren nezdinde hangi süre ile vergi dönemleri de çakışacak surette araştırma yapılarak hizmet tespiti noktasında açık ve net belirleme yapılarak karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının, sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.