YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/8798 E.  ,  2023/10229 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1863 E., 2023/645 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : KDZ.... 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/182 E., 2021/122 K.

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının eşi...'nın SGK'dan maluliyet maaşı almakta iken vefat ettiğini, müvekkiline maluliyet maaşının bağlanması için 22.05.2020 tarih ve 6214712 kayıt numarası ile SGM'ye müracaat edildiğini, Sosyal Güvenlik Merkezinin 27.07.2020 tarih, .....-E 8883282 cevabi yazısı ile mahkeme kararı ile gelir bağlanacağı cevabının geldiğini, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 20/3 maddesindeki düzenlemeye göre iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri almakta iken vefat edenlerin hak sahiplerine ölümün iş kazası veya meslek hastalığına bağlı olup olmadığına bakılmaksızın gelir bağlanır denildiğini, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'a göre Kurumun ret işleminin yasaya uygun olmadığı, Kanunun yürürlüğünden önce vefat edenlere uygulanmayacağı iddiasının doğru olmadığını, 5510 sayılı Kanun yürürlüğe girdiğinde müvekkili açısından uygulanmaması halinde hak sahipleri arasında eşitsizlik yaratacağını, Kdz. ... İş Mahkemelerinin yetkili olduğunu bildirerek geriye doğru 5 yıl gidilerek ilk ay başı olan 22.05.2020 tarihinden itibaren müvekkiline babasının maluliyet maaşının bağlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde; davanın yetkili mahkemede açılmadığı, yetkili mahkemenin ... mahkemeleri olduğunu, ayrıca ikrar ve kabul mahiyetinde olmamak üzere hak düşürücü sürenin geçtiğini ve zamanaşımının dolduğunu, Kurumun yasal mevzuata göre işlem yaptığından haksız ve yersiz davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sigortalı...'nın 06.11.1990 tarihinde vefat ettiği, her ne kadar müteveffanın SGK sicil dosyası mahkemenin talebine rağmen gönderilmemişse de Karaelmas SGM'nin 03.12.2020 havale tarihli yazısındaki ifadelerden müteveffaya meslekte kazanma gücünü % 50'nin altında kaybetmesi nedeniyle sürekli iş göremezlik gelirinin bağlandığı anlaşılmaktadır. Gelinen noktada davacının eşinin %50'nin altında sürekli iş göremezlik durumuna girmesi nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri almakta iken ölmesi nedeniyle ölüm tarihi itibariyle davacıya gelir bağlanmasının 506 sayılı Kanun gereği mümkün olmadığı anlaşılmakla birlikte 5510 sayılı Kanun'un 20 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre 34. madde hükümlerine göre aylık bağlanması gerektiği anlaşılmıştır. Ayrıca davalı tarafın zamanaşımı itirazının da bulunduğu görülmekle davacının Kuruma başvuru tarihi olan 22.05.2020 tarihinden geriye doğru 5 yıllık süre gidilip gelen ilk ay başında aylığın talep edilebileceği tarihin ortaya çıkacağı kabul görmüş, tüm dosya kapsamından davacının eşi...'nın iş kazası veya meslek hastalığı sürekli iş göremezlik derecesi %50'nin altında olup, sürekli iş göremezlik geliri almakta iken 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden önce vefat etmesi nedeniyle sağlığında almakta olduğu sürekli iş göremezlik gelirinin 5510 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesi uyarınca 01.06.2015 tarihinden itibaren davacıya gelir olarak bağlanması gerektiği anlaşılmakla;
Davanın kabulü ile
Davacının eşi...’nın iş kazası veya meslek hastalığı sürekli iş göremezlik derecesi %50'nin altında olup, sürekli iş göremezlik geliri almakta iken 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden önce vefat etmesi nedeniyle sağlığında almakta olduğu sürekli iş göremezlik gelirinin 5510 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesi uyarınca 01.06.2015 tarihinden itibaren davacıya gelir olarak bağlanması gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalı vekili özetle; Mahkeme kararının haksız, usul ve yasaya aykırı olduğundan kararını istinaf tetiklerini, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yasal süresi içerisinde açılmadığından zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmemesinin de haksız usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava esas yönünden de yasal dayanaktan yoksun bulunduğundan davanın kabulüne karar verilmesinin de haksız usul ve yasaya aykırı olduğunu, her Kanun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki meydana gelen olaylara ve hukuki ilişkilere uygulandığını, yasaların geriye yürümezliği ilkesi gereğince Kurum işleminin hukuka ve yukarıda değinilen yasal düzenlemelere uygun olduğunu, sosyal güvenlik hukukunun kamusal bir nitelik taşımakla beraber derhal uygulama kuralı devam eden uyuşmazlıklarda uygulanacağını, her olayın meydana geldiği tarihteki yasa maddeleri çerçevesinde değerlendirileceğini, davacı yönünden hakkı doğuran olay ölüm olduğundan ölüm tarihindeki yasal mevzuat çerçevesinde talebinin değerlendirildiğini, dava konusu uyuşmazlığa Kurumun sebebiyet vermediğini, Kurumca mevcut yasal düzenlemelere göre işlem yapıldığını, kurumun hiçbir şekilde dava açılmasına sebep olmadığından dava sonucunda yargılama giderleri ile vekâlet ücretine Kurum açısından hükmedilmemesi gerektiğini belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sigortalı...'nın 06.11.1990 tarihinde vefat ettiği, Karaelmas SGM'nin 03.12.2020 havale tarihli yazısındaki ifadelerden müteveffaya meslekte kazanma gücünü % 50'nin altında kaybetmesi nedeniyle sürekli iş göremezlik gelirinin bağlandığı anlaşılmaktadır. Gelinen noktada davacının eşinin %50'nin altında sürekli işgöremezlik durumuna girmesi nedeniyle sürekli işgöremezlik geliri almakta iken ölmesi nedeniyle ölüm tarihi itibariyle davacıya gelir bağlanmasının 506 sayılı Kanun gereği mümkün olmadığı anlaşılmakla birlikte 5510 sayılı Kanun'un 20 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre 34 üncü madde hükümlerine göre aylık bağlanması gerektiği anlaşıldığından, İlk Derece Mahkemesinin davanın kabulüne karar vermesinde bir isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varıldığı,

Her ne kadar davalı taraf zamanaşımı itirazında bulunmuş ise de yukarıda belirtilen zamanaşımı ile ilgili yasal düzenleme çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde, davacının, Kuruma başvuru tarihinin 22.05.2020 tarihi olduğu, davacı vekilince zamanaşımı süresi dikkate alınarak davanın açıldığı, kuruma başvuru tarihinden itibaren geriye doğru 5 yıllık süre düşüldüğünde 22.05.2015 tarihinin bulunduğu, bu tarihi takip eden ay başının ise 01.06.2015 tarihi olduğu, bu tarihten itibaren Kurumun davacıya gelir bağlaması gerektiği, bu durum karşısında davacı vekilinin zamanaşımı süresini dikkate alarak talepte bulunmuş olduğu ve İlk Derece Mahkemesinin de zaman aşımı durumunu dikkate alarak karar vermiş olması nedeniyle davalı vekilinin zamanaşımına yönelik istinaf nedenleri de yerinde görülmemekle;
Davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının murisinin 01.10.2008 tarihinden önce ölmesi, ölümün iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanmaması nedeniyle iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kolundan aylık bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2-5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 20'inci maddesinin 1, 2 ve 3'üncü fıkraları ile 34 üncü ve 97 inci maddeleri

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.