YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/8753 E.  ,  2023/9578 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2974 E., 2023/915 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Saruhanlı Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/575 E., 2022/355 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı şirket vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı şirket ve feri müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı şirket vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 31.05.1997 tarihinden 20.04.2006 tarihine kadar işçi olarak çalıştığını, bu tarihte evlenme nedeni ile işten ayrıldığını ve tekrar 13.08.2021 tarihinde tekrar çalışmaya başladığını, davacının davalı iş yerinde aralıksız çalışmasına rağmen işveren tarafından hemen her ay eksik günler gösterildiğini beyanla müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 31.05.1997 tarihinden işten çıkarıldığı tarihe kadar her ay 30 ar gün çalıştığının tespiti ile Kuruma eksik bildirilen günlerin tespitine karar verilmesin talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacının çalışmasının kesintisiz olmadığını, davacının çalıştığı gün kadar sigortasının yapıldığını, eksik bildirim yapılmasının söz konusu olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
2. Fer'i müdahil Kurum vekili, Kurum kayıtlarının resmi yazılı belge vasfında olup aksinin aynı nitelikte belgelerle ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; inceleme konusu davayla ilgili olarak toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; hükme esas alınan denetime ve hüküm kurmaya elverişli Bilirkişi ... tarafından sunulan 22.06.2022 tarihli ek rapordaki tespitlere itibar edilerek; davanın kabulüne ve davacı, ... T.C ve ... sigorta sicil sayılı sigortalı ...'in davalı işveren ... Tarım Ürn.İth.İhr.San.ve Tic.A.Ş’ye ait ... SGK İl Müdürlüğünde ... işyeri sicil sayılı dosyada işlem gören üzüm işletmesi işyerinde; 01.06.1997 – 20.04.2006 ile 13.08.2011 – 28.02.2014 tarihleri arasında toplam 3970 gün çalıştığı ve bu çalışmalarının 2529 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği 1401 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği bildirimi yapılmadığı dönemlerde o günlerin asgari ücretini aldığı, 01.06.1997- 20.04.2006 birinci dönemde; 1997/2.dönem de 30 gün , 1997/3.dönem de 120 gün, 1998/1 dönemde 49 gün, 1998/2. dönemde 23 gün, 1998/3. dönemde 31 gün, 1999/1 dönemde 42 gün, 1999/2. dönemde 53 gün, 1999/3 dönemde 43 gün, 2000/1. dönemde 52 gün, 2000/2. dönemde 58 gün, 2000/3. dönemde 36 gün, 2001/1. dönemde 32 gün, 2001/2. dönemde 15 gün, 2001/3. dönemde 20 gün, 2002/1. dönemde 92 gün, 2002/2. dönemde 35 gün, 2002/3. dönemde 34 gün, 2003/1. dönemde 31 gün, 2003/1. dönemde 37 gün, 2003/3. dönemde 40 gün, 2004/1. dönemde 45 gün, 2004/5 ayda 10 gün, 2004/6 ayda 8 gün, 2004/7. ayda 8 gün, 2004/9. ayda 5 gün, 2004/10. ayda 5 gün, 2004/11 ayda 10 gün, 2004/12. ayda 10 gün, 2005/1. ayda 10 gün, 2005/2. ayda 10 gün, 2005/3. ayda 10 gün, 2005/4. ayda 15 gün, 2005/5. ayda 15 gün, 2005/6. ayda 10 gün, 2005/7. ayda 10 gün, 2005/8. ayda 10 gün, 2005/9. ayda 10 gün, 2005/10. ayda 10 gün, 2005/11. ay 10 gün, 2005/12.ayda 10 gün, 2006/1. ayda 15 gün, 2006/2. ayda 10 gün, 2006/3. ayda 7 gün, 2006/4. ayda 15 gün, 13.08.2011- 28.02.2014 arası dönemde; 2011/8. ayda 5 gün, 2012/4.ayda 1 gün, 2012/12. ayda 19 gün, 2013/1. ayda 18 gün, 2013/2. ayda 30 gün, 2013/3. ayda 30 gün, 2013/4. ayda 27 gün, 2013/6. ayda 28 gün, 2013/7. ayda 30 gün, 2013/8. ayda 30 gün, 2013/9. ayda 30 gün, 2013/10. ayda 30 gün, 2013/11. ayda 30 gün, 2013/12. ayda 30 gün, 2014/1. ayda 30 gün, 2014/2. ayda 30 gün, toplam 1401 günlük çalışmasının kuruma eksik bildirildiğinin tespitine, dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesine dayalı olarak, "1-Davanın kabulüne, davacı ... TC Kimlik numaralı ...'in davalı işveren ... Tarım Ürn. İth. San. Tic. A.Ş'e ait ... sicil numaralı işyerinde işçi statüsünde hizmet akdi ile 01/06/1997- 20/04/2006 ile 13/08/2011-28/02/2014 tarihleri arasında; Toplam 3970 gün çalıştığını ve bu çalışmalarının 2569 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği, 1401 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği, bildirimi yapılmadığı dönemlerde o günlerin asgari ücretini aldığı, 01/06/1997- 20/04/2006 birinci dönemde; 1997/2.dönem de 30 gün , 1997/3.dönem de 120 gün, 1998/1 dönemde 49 gün, 1998/2. dönemde 23 gün, 1998/3. dönemde 31 gün, 1999/1 dönemde 42 gün, 1999/2. dönemde 53 gün, 1999/3 dönemde 43 gün, 2000/1. dönemde 52 gün, 2000/2. dönemde 58 gün, 2000/3. dönemde 36 gün, 2001/1. dönemde 32 gün, 2001/2. dönemde 15 gün, 2001/3. dönemde 20 gün, 2002/1. dönemde 92 gün, 2002/2. dönemde 35 gün, 2002/3. dönemde 34 gün, 2003/1. dönemde 31 gün, 2003/1. dönemde 37 gün, 2003/3. dönemde 40 gün, 2004/1. dönemde 45 gün, 2004/5 ayda 10 gün, 2004/6 ayda 8 gün, 2004/7. ayda 8 gün, 2004/9. ayda 5 gün, 2004/10. ayda 5 gün, 2004/11 ayda 10 gün, 2004/12. ayda 10 gün, 2005/1. ayda 10 gün, 2005/2. ayda 10 gün, 2005/3. ayda 10 gün, 2005/4. ayda 15 gün, 2005/5. ayda 15 gün, 2005/6. ayda 10 gün, 2005/7. ayda 10 gün, 2005/8. ayda 10 gün, 2005/9. ayda 10 gün, 2005/10. ayda 10 gün, 2005/11. ay 10 gün, 2005/12.ayda 10 gün, 2006/1. ayda 15 gün, 2006/2. ayda 10 gün, 2006/3. ayda 7 gün, 2006/4. ayda 15 gün, 13/08/2011- 28/02/2014 arası dönemde; 2011/8. ayda 5 gün, 2012/4.ayda 1 gün, 2012/12. ayda 19 gün, 2013/1. ayda 18 gün, 2013/2. ayda 30 gün, 2013/3. ayda 30 gün, 2013/4. ayda 27 gün, 2013/6. ayda 28 gün, 2013/7. ayda 30 gün, 2013/8. ayda 30 gün, 2013/9. ayda 30 gün, 2013/10. ayda 30 gün, 2013/11. ayda 30 gün, 2013/12. ayda 30 gün, 2014/1. ayda 30 gün, 2014/2. ayda 30 gün, toplam 1401 günlük çalışmasının kuruma eksik bildirildiğinin tespitine, dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve feri müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, son bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmediğini, müvekkili şirkette kesintisiz değili aralıklı (mevsimlik) çalışma yapıldığını ve davacının mevcut çalışmalarının Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini, davacının makine sorumlusu ustabaşı değil, düz işçi olduğunu, davacının düz işçi olmadığına, ustabaşı ya da makine sorumlusu olduğuna dair somut bir delil olmamakla birlikte davacının da böyle bir iddiası bulunmadığını, bilirkişi raporundaki hesaplamanın hatalı olduğunu, yerel mahkemece kesintisiz çalışmanın kabulünün somut gerçekliğe ve dosya muhteviyatında mevcut delillere aykırı olduğunu, mahkemece davacının ilk dönem çalışmasının sona ermesi üzerine düzenlenen ibranamenin hükme esas alınmadığını ve değerlendirilmediğini, mahkemece anlatımlarına itibar edilmeyen davalı tanıkları ile bordro tanıklarının beyanları yerine diğer tanıkların anlatımlarına üstünlük tanınmasının gerekçesinin açıklanmadığını, beyanları hükme esas alınan tanıkların iş yerinde çalıştıkları tarihler dikkate alınarak beyanlarının değerlendirilmesi gerekirken bu yönde bir araştırma ve değerlendirme yapılmamasının hukuka aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının müvekkili lehine kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.İstinaf kanun yoluna başvuran fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yoğun dönem olarak tespit edilen dönemlerde aynı davalıya ait aynı nitelikte bir çok dosyada davacıların yoğun olarak nitelendirilen bu dönemde çalıştıklarının kabul edildiğini, her bir davacı için ayrı ayrı inceleme yapılmadan genel olarak aynı gerekçe ile hüküm kurulduğunu, davalı şirkete ait bir çok hizmet tespit davası bulunması ve tanıklarında aynı davalıya karşı dava açmış olması nedeniyle beyanlarına itibar edilmeyeceğini, yeterli delile ulaşılamadığını ve davanın ispatlanamadığını, hak düşürücü sürenin gözetilmediğini, davacının çalıştığı sürelerde davalı işveren tarafından Kuruma bildirim yapıldığını, davacının Kurum kayıtlarında olan hizmet süreleri dışında bir çalışması bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda kesin ve net bir şekilde davacının çalışma olgusunu ispatlayacak delil bulunmadığını, rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, tanık beyanlarının çalışmanın ne kadar süreyle olduğuna ilişkin kesin bir bilgi vermediğini, davacının, çalıştığını iddia ettiği dönemde imzasını içeren hiçbir ücret bordrosu-puantaj kaydı bulunmadığının davacının bu dönemlerde çalışmadığının göstergesi olduğunu beyanla usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "emsal dosyalardaki deliller ve somut olaydaki delillerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde; davalı işverenin yaptığı işin niteliği itibariyle sezon döneminde (Eylül, Ekim, Kasım, Aralık ayları) iş yoğunluğunun bulunması dolayısı ile tüm işçilerin tam süre ile çalıştığı, diğer dönemlerde ise üretim işçilerinin sipariş olduğunda çağrı üzerine çalıştıkları görülmektedir. Ancak yukarıda belirtilen aynı işyeri çalışanı tarafından açılan davada yılın tamamında çalışan işçilerin de bulunduğu görülmektedir. Dinlenen tanıkların tamamı davacının makinede, makine sorumlusu olarak çalıştığını belirtmiştir. Yine bordro tanıklarının açık anlatımı ile ortada olduğu üzere davacı makine sorumlusu sıfatıyla yılın tamamında, ücretsiz izne ayrılmaksızın çalışmıştır. Şu halde davacının davasının kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesi kararında bir isabetsizlik yoktur.

Davacının bildirimlerinin yapılmış olmasından dolayı bildirim sonrası döneme ilişkin hak düşürücü süre savunmasının dinlenmemesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Anayasal sosyal güvenlik hakkından vazgeçilmesi mümkün olmadığından işverenin ibra edildiğine dair davalı istinafının yerinde olmadığı ortadadır.

Davalı işveren vekilinin istinaf dilekçesinde belirttiği tanıkların anlatımının işyerinin genel uygulamasını ifade ettiği, davacıya ilişkin somut olarak sezon dışı dönemde çağrı üzerine çalıştığının bildirilmediği açık olmakla bu yöndeki istinafı yine yerinde görülmemiştir. " gerekçeleriyle

"Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 18.07.2022 tarih, 2017/575 Esas ve 2022/355 Karar sayılı kararının kaldırılmasına yönelik davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine," karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı şirket vekili temyiz dilekçesinde; İstinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.
2.Feri Müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; İstinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu madde hükümleridir.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgilisinden alınmasına,
12.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.