YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/8705 E.  ,  2023/8442 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/550 E., 2023/252 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında görülen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan inceleme sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak verilen karar davacı Kurum, davalılardan... İnş. ve Taah. A.Ş., VHV Allgemeıne Sigorta A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı SGK Başkanlığı vekili dava dilekçesinde özetle; Kurum sigortalısı Hasan Şirin davalı işyeri... İnşaat A.Ş. yerinde işyerinde ...-... doğalgaz boru döşeme işinde ... Gölbaşı köyü mevkiinde çalıştığı sırada side mum vincinin boru almak için eğimli yere çıkmak için çalıştığı sırada aracın arıza yapması nedeniyle vincin aşağıya doğru kayması ve vicnin çarptığı borunun kazazede işçiye çarpması nedeniyle her iki ayağının da diz hizasından koparak iş kazası meydana glediğini,sigortalı kaza nedeniyle ... SDÜ hastanesinde tedavi edildiği ve her iki ayağının ameliyatla dikildiğini, bu kaza nedeniyle %51 oranında malul olan sigortalı Hasan Şirin'e 21.02.2012 onay tarihli 69.325,67 peşin değerli sürekli iş göremezlik maaşı ile 14.03.2011 tarihinde 7.099,83 TL geçici iş görmezlik ödeneği ile toplam 57.379,29 TL hastane masrafı ödemesi yapıldığını, fazlaya ilişkin dava talep ve haklarının mahfuz kalmak kaydı ile iş kazası nedeniyle tarafından yapılan toplam 133.804,79 TL kurum zararının yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ...İnş. Taah. ve Mak. San. ve Tic. A.Ş. vekili yanıt dilekçesi ile yetkili mahkemenin ... Mahkemeleri olduğunu, Hasan Şirin'in müvekkil şirketin çalışanı olmadığını, Hasan Şirin... İnşaat A.ş çalışanı olduğunu,çalışma alanının denetimsiz ve kontrolsüz bırakılmasını sonucu meydana gelen iş kazasının sorumlusunun... inşaat firması yetkilileri olduğunu, iş makinesinin sahibi olan müvekkil ...A.ş ve makineyi kiracı olarak teslim alan... İnşaat A.ş arasında sözleşme imzalandığını,bu sebeple müvekkil şirketin iş makinesi kiralayan olarak hiçbir sorumluluğunun bulunmadığını,bu nedenlele, açılan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı ... vekilinin yanıt dilekçesi ile; davayı kabul etmediklerini, müvekkil hakkında ... C.Başsavcılığı 2012/572 Karar sayılı soruşturma dosyasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini, savcılığın soruşturma dosyasında mağdurun kusursuz olarak yorumladığı müvekkil aleyhinde şikayetçi olmadığını, müvekkilin orada çalışan bir işçi olduğunu ve kusur olmadığını,diğer davalı ... sigorta şirketinden zararın tamamının tanzim edilmesi gerektiğini, ayrıca müfettiş tarafından %10 oranında çıkarılan kusuru kabul etmediklerini, bu nedenlerle açılan davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

3.Davalı...Staar Sigorta A.Ş. vekilinin yanıt dilekçesi ile; Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası kanuna göre iş kazası sonucu hak sahiplerine tedavi giderleri,geçici iş görmezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri,gelir bağlanmasından sorumluluk Sosyal Güvenlik Kurumu olduğunu, davacı SGK'nın rücu hakkı bulunmadığını,işçinin kaza sırasında iş ve iş sağlığı ve güvenliği mevzuatından ve işin gereklerinden kaynaklanan önlemleri alıp almadığının tespit edilmesi gerektiğini, faiz talebi haksız ve mesnetsiz olduğunu, açılan davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

4.Davalı ... İnş. ve Taah. Aş'ye ait yanıt dilekçesi sunmamıştır.

III.MAHKEME KARARI
Mahkemenin 30.06.2016 tarihli ve 2013/98 Esas, 2016/470 Karar sayılı kararıyla; "Davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile;

58.870,32 TL peşin sermaye değerli gelirinonay tarihi olan 21.02.2012 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalı ...A.Ş. dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili (davalı ... sigorta poliçesindeki miktar ile sınırlı olmak üzere) ile davacıya verilmesine,

7.099,83 TL geçici iş göremezlik ödemesinin ödeme tarihi olan 14.03.2011 den itibaren yasal faiziyle birlikte davalı ...A.Ş. dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili (davalı ... sigorta poliçesindeki miktar ile sınırlı olmak üzere) ile davacıya verilmesine,

57.379,29 TL tedavi giderinin ödeme tarihlerinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalı ...A.Ş dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili (davalı ... sigorta poliçesindeki miktar ile sınırlı olmak üzere) ile davacıya verilmesine,

Davalı ...A.Ş hakkında açılan davanın reddine," karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı SGK Başkanlığı, davalılardan ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizin 22.04.2019 tarihli ve 2016/18027 E. 2019/3698 K. sayılı ilamı ile; " Eldeki davada, Mahkemece dosya kapsamında alınan 13.10.2014 tarihli ve 10.05.2015 tarihli bilirkişi kusur raporlarında, davalı ... İnş. Ve Taah. A.Ş.’nin %90 oranında, diğer davalı sideboom iş makinesi operatörü ...’in %10 oranında kusurlu olduğu, davalı ...İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nin ve davalı...Group Sigorta A.Ş.’nin kusurlu olmadığı yönünde görüş verildiği, konuya ilişkin olarak ... 7. İş Mahkemesinin 2015/12 Esas sayılı dava dosyası nezdinde sigortalı tarafından Aksa Enerji Üretim A.Ş. ve... İnş. ve Taah. A.Ş. aleyhine açılan ve kesinleşen maddi manevi tazminat davasında, Aksa Enerji Üretim A.Ş.’nin asıl işveren olarak %50 oranında,... İnş. ve Taah. A.Ş.’nin ise alt işveren olarak %50 oranında kusurlu olduğunun tespitinin yapıldığı görülmekle, tazminat dosyasında hükme esas alınan bilirkişi raporuyla, eldeki davada alınan kusur raporları arasında meydana gelen olay ile ilgili farklı oran ve aidiyetler belirlenerek çelişkinin oluştuğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, konuya ilişkin olarak açılan ve kesinleştiği anlaşılan tazminat dosyası gözetilmek suretiyle, dava dışı Aksa Enerji Üretim A.Ş. ile davalı ... İnş. ve Taah. A.Ş. arasındaki hukuki ilişki ve asıl işverenlik-alt işverenlik sıfatları irdelenip, belirlenmeli yine tazminat dosyasındaki hükme esas alınan kusur raporu ile eldeki davada alınan kusur raporları arasındaki çelişkiyi ortadan kaldıracak şekilde, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği ile iş kazasının vuku bulduğu iş kolunda uzman bilirkişi heyetinden bu çerçevede, kusur oran ve aidiyetlerinin tespiti açısından oluşa uygun bir kusur raporu alınmalı ve elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir...Eldeki davaya konu olayda; Mahkemece yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda gerçek zarar hesabı yapılmadan, konuya ilişkin tazminat dosyası kapsamında alınan hesap raporundaki gerçek zarar tutarı esas alınmak suretiyle, yapılan hesaplama ile davacı kurumun alacak tutarı belirlenmesi isabetsiz olup, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir...Kazaya neden sideboom iş makinesini, davalı ... İnş. ve Taah. A.Ş.’ne 11.08.2009 tarihli kiralık makine sözlemesi ile kiralayan davalı ...İnş. Taah. Mak. ve San. Tic. A.Ş. yönünden, meydana gelen iş kazasında herhangi bir kusurunun olmadığından bahisle, davanın reddine karar verilmesi yerindedir... davalı ...’in teselsül sorumluluğu, 5510 sayılı Kanunun 3. kişilerin 21/4 kapsamında ve yukarıda belirtilen Daire ilkelerine uygun olarak irdelenmeli, sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece kararı temyiz etmeyen bir kısım davalılar yönünden davacı kurum lehine oluşan usulü kazanılmış hak durumu da gözetilmelidir." hususlarına işaret edilmiştir.

B. İkinci Bozma Kararı
1.Mahkemenin 24.11.2020 tarihli 2019/334 Esas, 2020/431 Karar sayılı kararı ile "1-Davanın kabulüne,

-69.325,67 TL sürekli işgöremezlik gelirinin onay tarihi olan 21.02.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar... İnşaat ve Taah. A.Ş ile...Grup Sigorta A.Ş'den müştereken ve müteselsilen alınarak (davalı ... yönünden poliçedeki miktar ile sınırlı olmak üzere) davacıya verilmesine,

-7.099,83 TL geçici işgöremezlik gelirinin ödeme tarihi olan 14.03.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar... İnşaat ve Taah. A.Ş ile...Grup Sigorta A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen alınarak (davalı ... yönünden poliçedeki miktar ile sınırlı olmak üzere) davacıya verilmesine,

-57.379,29 TL tedavi giderinin ödeme tarihi olan 22.10.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar... İnşaat ve Taah. A.Ş ile...Grup Sigorta A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen alınarak (davalı ... yönünden poliçedeki miktar ile sınırlı olmak üzere) davacıya verilmesine,

Davanın davalılar ...ile ... yönünden ayrı ayrı reddine" karar verilmiş, karara karşı süresi içinde davacı SGK Başkanlığı, davalılardan... İnş. ve Taah. A.Ş.,...Group Sigorta A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 27.09.2021 tarihli ve 2021/4078 E. 2021/11018 K. sayılı ilamı ile; "Mahkemece uyulan bozma ilamımızda, “ davalılardan ...’in teselsül sorumluluğu, davaya konu iş kazasının oluş biçimine göre, 5510 sayılı Kanunun 21/4 maddesi kapsamında belirlenmesi gerekirken, mahkemece, bozma gereği yerine getirilmeksizin, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu, özellikle değinilen 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesinin 4 üncü fıkrası hükmü göz ardı edilerek karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yine bir önceki bozma ilamında da belirtildiği üzere; konuya ilişkin olarak ... 7. İş Mahkemesinin 2015/12 Esas sayılı dava dosyası nezdinde sigortalı tarafından Aksa Enerji Üretim A.Ş. ve... İnş. ve Taah. A.Ş. aleyhine açılan ve kesinleşen maddi manevi tazminat davasında, Aksa Enerji Üretim A.Ş.’nin asıl işveren olarak %50 oranında,... İnş. ve Taah. A.Ş.’nin ise alt işveren olarak %50 oranında kusurlu olduğunun tespitinin yapıldığı görülmekle, tazminat dosyasında hükme esas alınan bilirkişi raporuyla, eldeki davada alınan kusur raporları arasında meydana gelen olay ile ilgili farklı oran ve aidiyetler belirlenerek çelişkinin oluştuğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, konuya ilişkin olarak açılan ve kesinleştiği anlaşılan tazminat dosyası gözetilmek suretiyle, dava dışı Aksa Enerji Üretim A.Ş. ile davalı ... İnş. ve Taah. A.Ş. arasındaki hukuki ilişki ve asıl işverenlik-alt işverenlik sıfatları irdelenip, belirlenmeli yine tazminat dosyasındaki hükme esas alınan kusur raporu ile eldeki davada alınan kusur raporları arasındaki çelişkiyi ortadan kaldıracak şekilde, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği ile iş kazasının vuku bulduğu iş kolunda uzman bilirkişi heyetinden bu çerçevede, kusur oran ve aidiyetlerinin tespiti açısından oluşa uygun bir kusur raporu alınmalı ve elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir." hususlarına değinilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "1-Davanın kısmen kabul kısmen reddine,

-69.325,67 TL sürekli işgöremezlik gelirinin onay tarihi olan 21.02.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar... İnşaat ve Taah. A.Ş. ile...Grup Sigorta A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen alınarak (davalı ... yönünden poliçedeki miktar ile sınırlı olmak üzere) davacıya verilmesine, (tahsilde tekerrür olmamak şartıyla)

-7.099,83 TL geçici işgöremezlik gelirinin ödeme tarihi olan 14/03/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar... İnşaat ve Taah. A.Ş. ile...Grup Sigorta A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen alınarak (davalı ... yönünden poliçedeki miktar ile sınırlı olmak üzere) davacıya verilmesine, (tahsilde tekerrür olmamak şartıyla)

-57.379,29 TL tedavi giderinin ödeme tarihi olan 22.10.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar... İnşaat ve Taah. A.Ş. ile...Grup Sigorta A.Ş'den müştereken ve müteselsilen alınarak (davalı ... yönünden poliçedeki miktar ile sınırlı olmak üzere) davacıya verilmesine, (tahsilde tekerrür olmamak şartıyla)

2-Davanın davalı ...İnşaat Taah. Mak. ve San. Tic. A.Ş. ile davalı ... yönünden ayrı ayrı reddine, " karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı SGK Başkanlığı, davalılardan... İnş. ve Taah. A.Ş., VHV Allgeneıne Sigorta A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, meydana gelen iş kazasında tüm davalıların kusurunun bulunduğunu, bozma sonrası alınan bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olarak düzenlendiği, kurum zararının tam olarak karşılanmadığını, bozma sonrası alınan hesap raporuna itirazlarının nazara alınmadığını, Kurum aleyhine, diğer davalılar lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin bozmayı gerektirdiği belirtilmiştir.

2.Davalı ... İnş. ve Taaah. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle ; taraflarına tebliğ edilmeyen bilirkişi raporuna itibarla hüküm kurulduğunu, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarının bozma ilamında belirtilen eksikleri karşılamaktan uzak olduğunu, denetime elverişli olmayan bilirkişi raporuna dayalı karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu beyan etmiştir.

3.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; eksik inceleme sonucu karar verildiğini, sigorta şirketi yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, yapılan ödemelerin nazara alınmadığını, poliçe teminatının sona erdiğini, yetersiz inceleme sonucu hazırlanan bilirkişi raporuna itibarla karar verildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3'üncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

2.Önceki bozma ilam içeriklerinde; davalılardan iş makinası operatörü olan, ...’in teselsül sorumluluğunun, davaya konu iş kazasının oluş biçimine göre, 5510 sayılı Kanunun 21/4 maddesi kapsamında belirlenmesi gereğine işaret edilmiş olmakla, Mahkemece, davalı ... yönünden iş kazasının meydana gelmesinde tespit edilen kusur oranının bozma konusu teşkil etmediği dikkate alınmaksızın, tespit edilen kusur oranı üzerinden teselsül sorumluluğunun değinilen 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesinin 4 üncü fıkrası hükmü kapsamında değerlendirilmesi gereği, göz ardı edilerek, kusursuz atfedilmek suretiyle yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

20.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.