YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/8704 E.  ,  2023/8229 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/293 E., 2023/30 K.
HÜKÜM/KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen(1) gün süre ile sigortalılığının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davacının ... Ltd. Şti.'nde 01.01.1988 tarihi ile 01.12.1988 tarihlerindeki çalışmalarının, iş veren tarafından Kuruma işe giriş bildirgesi verildiğini, ancak hizmet bordrolarının verilmediğinden bu hizmetlerin geçersiz sayıldığını belirterek davacının ... Ltd. Şti. iş yerinde 01.01.1988 tarihinde bir gün süre asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı SGK'ya usulüne uygun olarak davetiye tebliğine rağmen cevap lahiyası sunmadığı, vekili aşamalardaki beyanında davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 27.10.2021 tarihli, E. 2019/285 ve K. 2021/196 sayılı ilamı ile, davanın kabulü ile davacının 56007.01 sicil numaralı işyerinde 01.01.1988 tarihinde 1 gün süre ile hizmet akdine bağlı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine,karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkeme kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
Dairemizin 25.05.2022 tarih ve E.22022/4315 2022/7803 K. sayılı ilamında, "...Yukarıdaki bilgiler ışığında, dava; hizmet tespitine yönelik açılmış ve mahkemece de hizmet tespiti olarak görülmesine karşın; tespit davalarında işverenin hasım gösterilmesi zorunlu olduğundan; işverenliğin dava da yer almaması hususu yerinde görülmediğinden; 6100 sayılı HMK'nın 124 üncü maddesi gereği; zorunlu dava arkadaşı olan işveren davaya dahil edilmek suretiyle; huzurunda yargılama yapılarak, sunacak olduğu deliller de değerlendirilerek; yeniden esas hakkında karar verilmelidir. ...." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacı vekili 08.05.2023 tarihinde verdiği dilekçe ile davasını sigorta başlangıç tarihinin tespiti şeklinde ıslah etmiş, ıslah talebi kabul edildiğinden ve davada bu şekili ile hizmet tespiti niteliğini yitirdiğinden işverenin davaya dahil işlemi yapılmamıştır. Dava ıslah edilmiş hali ile sigorta başlangıç tarihinin tespiti talebidir. Davacı sigortalılık başlangıç tarihinin 01.01.1988 olduğunun kabulü talebi ile Kuruma başvurmuş ancak talebi kabul görmemiştir. Bildirge üzerinde kriminal inceleme yaptırılmış ve imzanın davacıya ait olmadığı tespit edilmiştir. Ancak her ne kadar imza davacıya ait değil ise de bildirgenin 1988 yılı ... serilerine ait olduğu davacı tarafından bu sicil numarasının daha sonraki yıllarda da kullanılmaya devam edildiği, bu bildirgenin 20.01.1988 tarih ve 19206 sayı ile evrak kaydını alarak kurum kayıtlarına girdiği bunun yanında; aynı dönemde iş yerinde çalışan ve tanık olarak dinlenen çalışanlarda davacının bu iş yerinde çalıştığını doğruladıkları göz önüne alındığında, ıslah edilmiş talebin kabulü gerekmiş..." gerekçesiyle 1.Islah edilmiş talebin kabulü ile
2.Dava dışı işverence Kuruma verilen 01.01.1988 tarihli işe giriş bildirgesinin geçerli olduğunun ve davacının sigorta başlangıcının 01.01.1988 tarihi olduğunun tespitine, aksi Kurum işleminin iptaline, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili, davanın reddi gerektiğini beyanla kararı temyiz etmiştir.

C.Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalılığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2. 506 sayılı Kanun'un 3 üncü, 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası ve 108 inci madde hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı ... Tak. Tez. İml. San. Tic. Ltd. Şti. ünvanl... sicil no.lu iş yerinden 01.01.1988 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, işyerinin takım tezgahları imalat konulu olup 22.01.1987-31.07.1987 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğı, işyerinin 1988 yılına ait dönem bordrosunun olmadığı1987 yılı içinde işyerinden kısa dönem bildirimleri olan davacı tanıklarının dinlendiği ve mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre Mahkemece, öncelikle işyerinin Kanun kapsamından çıktıktan sonraki dönemde özellikle dava konusu dönemde faaliyetini devam ettirip ettirmediği hususu ilgili vergi dairesinden ve ilgili belediyeden sorularak vergi mükellefiyet dönemi ve işyeri açma ruhsat tarihleri belirlenmeli, SGK,vergi dairesi, belediye ve emniyet vasıtasıyla işe giriş bildirgesinde belirtilen adrese komşu işyeri ve çalışanları yöntemince belirlenerek çalışma kayıtları da getirtilerek beyanları alınmalı, tanık beyanları arasında çelişki meydana gelmesi halinde çelişkiler giderilmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

14.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.