YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/8634 E.  ,  2023/8124 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/806 E., 2023/949 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/276 E., 2022/133 K.

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, dava dışı...sicil numaralı... Tohumculuk Zir. ve Tic. A.Ş.'ye ait iş yerinde 01.07.1984 tarihinde çalışmaya başladığını, işe giriş bildirgesi de Kuruma verilmesine karşın dönem bordrosu verilmediği gerekçesiyle Kurumca bu çalışmasının nazara alınmadığını ileri sürerek davacının ilk işe giriş tarihinin 01.07.1984 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiş, 02.11.2021 tarihli celsede ise; işe giriş tarihinin dava dilekçesinde sehven yanlış gösterildiğini belirterek 09.09.1984 tarihinin davacının ilk işe giriş tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK cevap dilekçesinde, işveren tarafından dönem bordrolarının Kuruma verilmediğini, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, sigortalının işe giriş bildirgesinin çalışmanın ispatı için tek başına yeterli olmadığını, fiili ve eylemli çalışma iddiasının hiçbir kuşku ve duraksamaya yer verilmeden kanıtlanması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 09.09.1984 tarihinde bir (1) gün sigortalı olarak 54502 sicil numaralı... Tic. ve San. A.Ş.'ye ait iş yerinde çalıştığının tespitine, 1 günlük sürenin prim ödeme gün sayısına dahil edilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 09.09.1984 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 60 ıncı maddenin (G) bendi, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı... Ziraat ve Tic. A.Ş. unvanlı 54502 sicil no.lu iş yerinden 09.09.1984 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, davacının dava dışı işyerinden 1985/2. dönem 27 gün çalışmasının olduğu, iş yerine ait 1985/2. dönem bordrosunun dosyaya geldiği, dinlenen üç bordro tanığının ağustos ayında 1 ila 12 gün süre ile bildirimlerinin olduğu öte yandan 84/2. dönem bordrosunda 40 kadar sigortalının bildiriminin yapıldığı, dinlenen davacı tanıklarının anılan dönem bordrolarında adlarının olmadığı, komşu iş yeri araştırması yapılmadığı ve mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre mahkemece, dava dışı işyerinin 1985/2. dönem bordrosuna kayıtlı dinlenmeyen yeteri kadar bordro tanığının da beyanları alınmalı, beyanları alınan davacı tanıklarının hizmet döküm cetvelleri de dosya içine alınmalı, SGK, vergi, belediye ve emniyet aracılığıyla dava konusu dönemde işyerine komşu işyeri sahipleri ve sigortalı çalışanları yöntemince tespit edilerek, çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Kabule göre de, davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesi olup, anılan Kanun'un 60/G maddesinde, “bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tâbi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primleri, prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir” hükmü karşısında, davacının, aynı Kanun'un geçici 54 üncü maddesi kapsamında 01.04.1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi tescilinin bulunmadığı da nazara alınarak, sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu tarih olarak kabulü gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması da isabetsizdir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.