YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/8614 E.  ,  2023/9465 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/1763 E., 2023/26 K.
KARAR : Kısmen Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kahramanmaraş 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2014/591 E., 2019/183 K.

Taraflar arasındaki rücuan tazminat istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

Kararın davacı Kurum ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı Kurum ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Kurum'un 0001.0141.46 sicil sayılı dosyada işlem gören Kahramanmaraş Belediye Başkanlığı işçilerinden ... T.C. Kimlik numaralı ... 'ın 17.10.2009 günü iş kazası geçirdiğini ve geçirmiş olduğu kaza neticesinde vefat ettiğini, olay nedeniyle Kahramanmaraş 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 2010/162 Esas, 2013/131 Karar sayılı dosyası üzerinden yapılan ceza yargılamasında davalının kusurlu bulunduğunu, kaza nedeniyle hak sahiplerinden Leyla Tıraş 'a 187.822,94 TL, ... 'a 54.270,55 TL, Yusuf Tıraş 'a 24.177,33 TL, ... 'a 35.244,24 TL peşin sermayeli gelir bağlandığını, bu itibarla kusur ve miktar bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplam ilk peşin sermaye değeri olan 301.315,06 TL 'nin kusura isabet eden 180.909,03 TL'sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediğini, zamanaşımı itirazında bulunduğunu, kazanın oluşumunda kusur ve kastının bulunmadığını, tarafına kusur izafe edilmesinin mümkün olmadığını, husumet yönünden davanın reddini talep ettiğini, atfedilen %60 oranındaki kusuru kabul etmediğini, yeniden kusur ve hesap raporu aldırılarak davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı ve husumet itirazında bulunduklarını, meydana gelen kazada kusur ve kasıtlarının bulunmadığını, işyerinde işçi sağlığı ve güvenliği açısından gerekli bütün levhaların mevcut olduğunu, atfedilen %60 oranındaki kusuru kabul etmediklerini, yeniden kusur ve hesap raporu aldırılarak davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; " Mahkememizce itibar edilen iş bu dava dosyasında aldırılan 22.02.2018 tarihli kusur raporunda belirtildiği gibi meydana gelen kazada davalı ... Belediyesinin işyerinde emniyetli çalışmayı sağlayacak yetkili teknik elemananın mevcut olmaması, işin ve iş güvenliğinin bu konuda yeterli eğitimi olmayan işçi ve ustaların insiyatifine terk edilmiş olması, iş makinalarının çalıştığı saha içerisinde yaya olarak dolaşan işçilerin olmaması için yeterli tedbirin alınmamış olması, iş makinasının geri vites sinyal sisteminin çalışmaz durumda olması, kazalı sigortalıya iş sağlığı ve güvenliği konusunda gerekli eğitim ve bilgilendirmenin yapılmamış olması, emniyetli çalışma alışkanlığı kazandırılmamış olması, yeterli denetim mekanizması oluşturulmamış olması nedeniyle %90 oranında, müteveffa ...'ın işyerinde ekip başı konumunda bir kişi olmasından dolayı güvenlikten de sorumlu kişi olmasına rağmen iş makinasının harekat alanı içerisinde dikkatsiz ve tedbirsiz bir şekilde bulunarak kendi şahsi güvenliğini sağlamamış olması nedeniyle % 10 oranında kusurlu olduğu, davalı ...'ın da meydana gelen olayda kusurunun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Davacı Kurum tarafından sigortalı ...'ın hak sahiplerinden Leyla Tıraş'a 187.822,94 TL, ...'a 35.224,24 TL, Yusuf Tıraş'a 24.177,33 TL, ...'a 54.270,55 TL peşin değerli gelir bağlanmış olup, kurum alacağının davalı belediyenin %90 kusuru karşılığının 257.893,33 TL olduğu, kusurun davalılardan sadece Kahramanmaraş Belediyesine ait olduğu gözetildiğinde bu tutarın bağlanan gelirin tahsis onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte adı geçen davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar vermek gerektiği, davacının sigortalının geçirdiği iş kazasının meydana gelmesinde kusuru bulunmayan davalı ...'a yönelik davasının ise reddine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır." gerekçesiyle 1-Davacının davalı ...'a yönelik davasının reddine,

2-Davacının Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına yönelik davasının kabulü ile, sigortalı ... 'ın hak sahiplerine bağlanan peşin sermaye değerli gelirden oluşan toplam tutardan adı geçen davalının kusur oranı ( %90 ) nazara alınarak 257.893,33 TL'sinin tahsis onay tarihi olan 16.03.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Belediyesi Başkanlığından alınarak davacı Kuruma verilmesine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalı ... vekilleri istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı Kurum vekili, davalılardan ...'ın da kusurlu olduğunu, bilirkişi raporları arasında çelişki olduğunu, ceza dosyasında da ...'ın kusurlu bulunduğunu, davalı ... açısından da davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Davalı ... vekili, davanın husumet yönünden reddinin gerektiğini, müvekkilinin ihale makamı olduğunu, davacının ıslah talebi ile mahkeme kararı arasında çelişki bulunduğunu, reddedilen tutar üzerinden lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... eldeki davada mahkemece aldırılan kusur durumuna ilişkin ilk rapora davacı Kurum tarafından herhangi bir itiraz ileri sürülmediğinden müteveffa sigortalının % 30 oranında kusurlu olduğu yönündeki tespit davalı açısından usuli kazanılmış hak niteliğindedir. Bu itibarla, mahkemece davalı işverenin % 90 kusurlu olduğu kabul edilerek hüküm kurulması usule aykırıdır. Diğer yandan, her ne kadar ... hakkında taksirle ölüme neden olma suçundan suçlu bulunarak hakkında hüküm kurulmuşsa da verilen mahkumiyet hükmünün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olması nedeniyle hakkında verilmiş bir mahkumiyet hükmünden bahsedilemeyeceği, hak sahibi tarafından açılan tazminat davasında ...'ın kusursuz olduğunun tespit edilmiş olması ve ...'ın yapmış olduğu iş itibariyle müteveffanın aracın arkasında durmaması gerektiği, dolayısıyla aracın arkasındaki müteveffayı görmeyen, fark etmeyen ...'ın kusurlu hareketinden bahsedilemeyeceği kanaatiyle bu davalı yönünden davanın reddine karar verilmesi yerinde görülmüştür. Bu nedenle, davacı Kurum vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Mahkemece aldırılan raporlar, hak sahibi tarafından açılan tazminat davasında hükme esas alınan raporlar ve davalı yararına oluşmuş usuli kazanılmış haklar dikkate alındığında davalı ...'nin sorumlu olduğu kusur oranı % 70 olarak belirlenmiştir. Diğer yandan, hükme esas alınan hesap raporunda hak sahiplerinden ... yönünden hükmedilebilecek gerçek zarar miktarlarının sırasıyla 25.809,30 TL ve 14.199,89 TL olduğu belirtilmiş ise de bu tutarlar üzerinden kusur indirimi yapılmadığı anlaşılmaktadır. Dairemizce gerçek zarar ve ilk peşin sermaye değeri karşılaştırılması yapıldığında davalının % 70 kusuruna karşılık hak sahibi Leyla açısından 228.494,67 TL - 131.476,06 TL, ...açısından 18.066,51 TL - 24.656,97 TL, Yusuf açısından 9.939,92 TL - 16.924,13 TL, ... açısından 58.506,03 TL - 37.989,38 TL olarak belirlenmiştir. Her bir hak sahibi açısından düşük olan miktar dikkate alındığında Kurumun rücu edebileceği toplam miktar 197.471,87 TL'dir. Davalı Belediyenin sorumlu olduğu miktar mahkemece fazla belirlenmiştir. Bu itibarla, davalı ... vekilinin bu yönleri amaçlayan istinaf nedenleri yerinde görülmüştür. " gerekçesiyle A) 1- Davacı Kurum vekilinin Kahramanmaraş 2. İş Mahkemesi'nin 2014/591 Esas, 2019/183 Karar sayılı ilamına yönelik istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1 inci maddesinin (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine,

B) 1- Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Kahramanmaraş 2. İş Mahkemesi'nin 2014/591 Esas, 2019/183 Karar sayılı ilamının 6100 sayılı HMK'nın 353/1. maddesinin (b) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca kaldırılarak esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına,

2- a) Davacının davalı ...'a yönelik davasının reddine,
b) Davacının Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına yönelik davasının kısmen kabulüne kısmen reddine,

-197.471,87 ilk peşin sermaye değerinin tahsis onay tarihi olan 16.03.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Belediyesi Başkanlığından alınarak davacı Kuruma verilmesine fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı Kurum ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı Kurum vekili; davalı ...'ın da kusurlu olduğunu, bilirkişi raporlarıyla davalı Belediyenin %90 kusurlu olduğunun ortaya konulduğunu, kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili, Belediyenin ihale makamı olduğunu, zarar görenin ağır kusuru ile illiyet bağının kesildiğini, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, rücuan tazminat talebine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle dava dışı sigortalıya kusurunun %30 olarak belirlenmesinin iş kazasına konu edilen olayın oluşuna uygun bulunmasına göre usul ve kanuna uygun olup davacı Kurum ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgilisinden alınmasına,

10.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.