YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/8391 E.  ,  2023/8593 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2456 E., 2023/1228 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/241 E., 2021/359 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Kurum işlemi iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; dava hakkında davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 08.10.2012 tarihli giriş bildirgesi ile Ek-5 sigortalılık müracaatında bulunduğunu, bunun üzerine bu tarih itibarıyla sigortalılığının başlatıldığını, 2015 yılında müracaatı üzerine gönderilen 18.06.2015 tarihli yazıda Ek-5 tarım sigorta şartlarını taşımadığı gerekçesiyle ödemelerinin geçersiz kılındığının bildirildiğini, iptal sebebinin sorulduğunda, mahalle muhtarının tarımla ilgilenmediği yönündeki beyanına dayanıldığının belirtildiğini, mahalle muhtarının ... isimli şahsın yanında çalıştığına dair beyanının doğru olduğu ancak tarımla ilgilenmediği yönündeki beyanın gerçek olmadığını, hiç araştırma yapılmadan sigortanın İptal edildiğini belirtilerek müvekkilinin 08.10.2012 tarihinden itibaren sigortalılığının iptali edildiği tarihe kadar olan dönemde Ek-5 sigortalısı olduğunun tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminin mevzuata uygun olduğunu beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 21.05.2021 tarihli ve 2016/241-2021/359 K. sayılı kararıyla; davanın reddine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 08.11.2021 tarihli ve 2021/2677- 2021/2672 Karar sayılı kararıyla; davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne,davacının 08.10.2012 - 31.05.2015 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi kapsamında sigortalı olarak çalıştığının tespitine, aksine Kurum işleminin iptaline,e dair karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Daire kararında; "...Mahkemece yapılacak iş, 5510 sayılı Kanun Ek 5’inci madde kapsamında sigortalılık şartlarının oluşup oluşmadığını usulüne uygun araştırmaktır: Öncelikle davacıdan talebi açıklattırılmalıdır: Nizalı dönemde özel sektörde (veya orman idaresinde vahidi fiyatla) süreksiz olarak tarım/orman işi yaptığı yerler olup olmadığı; bu yerlerin kimlere ait olduğu, hangi tarihlerde çalıştığı; zirai nitelikte birlik, kuruluş, kooperatif v.b kayıtlarının olup olmadığı sorulmalıdır. Varsa bu nitelikteki kayıtlar getirtilmelidir. Çalışmasına dair ücret ödeme belgeleri veya sözleşmeler varsa istenmelidir. Çalıştığı kişiler ve çalışmaya dair resen belirlenecek tanıklar dinlenmelidir. Muhtarın çelişkili beyanı karşısında dönemin muhtar azaları dinlenerek, çelişkiler giderilmelidir. Bu şekilde ve mahkemece gerekli görüldüğünde sair araştırmalar da yapılarak, nizalı dönemde süreksiz olarak tarım/orman işlerinde çalışmasının olup olmadığı tereddütsüz olarak belirlenmelidir. Araştırma sonucunda Ek 5 sigortalılığı koşullarının mevcut olduğunun anlaşılması halinde şimdiki gibi kabul kararı verilmelidir. Ek 5 sigortalılık koşullarının oluşmadığının anlaşılması halinde ise prim ödemelerinin varlığı karşısında; yapılan ödemelerin karşıladığı süre kadar isteğe bağlı 4/b sigortalılığı Kurumdan sorularak belirlenmeli, buna göre kısmen kabul yönünde karar verilebileceği hususu değerlendirilmelidir. Bu kapsamda, yazılı şekilde karar verilmiş olması hatalı olup bozma nedenidir." gerekçesi belirtilerek karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ".1- Davanın kısmen kabulü ile 2-a)Davacının 08.10.2012-31.05.2015 tarihleri arasında isteğe bağlı 4/b sigortalısı sayılması gerektiğinin tespitine, b)Fazlaya ilişkin talebin reddine, . " dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı kurum temyiz dilekçesinde; kararın usul ve yasaya da aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 5510 sayılı Kanunu'nun Ek 5. maddesi kapsamında sigortalılığın tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331 nci maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanunu'nun Ek 5 inci maddesi .

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile , temyiz edenin sıfatına göre usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.