YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/8345 E.  ,  2023/10131 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/921 E., 2023/718 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Anadolu 21. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/309 E., 2019/200 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile ölüm aylığı bağlanması ve borçlu olmadığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya murisi ...'ten dolayı 01.08.2002 tarihi itibariyle ölüm aylığı bağlandığını, aylığın Kurum tarafından 2013/26 sayılı genelge gerekçe gösterilerek kesildiğini ve 60.377,74 TL borç tahakkuk ettirildiğini, ölüm tarihindeki yasal mevzuat gereğince davacının aylığa hak kazandığını ileri sürerek, Kurum işleminin iptali ile aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanmasına, davacının Kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; murisin ölüm tarihi olan 12.07.2002 tarihi itibariyle uygulanması gereken mevzuat gereğince, davacının aylık gelirinin belirlenen sınırın üzerinde olduğunun anlaşılması sebebiyle dava konusu işlemin tesis edildiği, Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Tüm dosya kapsamına göre; 12.07.2002 yılında vefat eden Bağ-Kur sigortalısı annesinden dolayı ölüm aylığı bağlanan davacıya ölüm tarihinde yürürlükte olan (1479 sayılı Kanun'un 2229 sayılı Kanun ile değişik 45/c maddesinde yer verilen geçimini sağlayacak başka bir geliri olmamak şartı) mevzuata göre aylık bağlanması gerektiği, vefat eden sigortalının kız çocuklarına aylık bağlanabilmesi için geçimini sağlayacak başka bir gelirinin olmaması koşulunun bulunduğu, Kurum denetmenince düzenlenen rapora göre, davacının gayrimenkul sermaye gelirleri tespit edildiği, tespit edilen gelirlerin ilgili dönemlerdeki brüt asgari ücretin üzerinde olduğunu belirlenerek aylığının durdurulduğu, yasal mevzuata göre bu tespit doğrultusunda Kurum tarafından 01.08.2002 tarihi itibarıyla bağlanan ölüm aylığının 18.12.2014 tarihi itibarıyla durdurulmasına ilişkin Kurum işleminin yerinde olduğu, ancak davacıya yersiz yere aylık bağlanmasında meydana gelen hatanın Kurum hatasından kaynaklanmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle,

1-Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile

Davacıya yersiz ödenen aylıklar sebebiyle tahakkuk ettirilen 13.02.2015 tarih ve 2.580.447 sayılı borç bildirim belgesi konusu borç yönünden; 5510 sayılı Kanun'un 96/1-b maddesi uyarınca davacının 26.215,80 TL asıl ve bu miktara 02.03.2017 tarihinden fiili ödeme tarihine kadar işleyecek yasal faiziyle birlikte sorumlu olduğuna, bakiye miktardan ise sorumlu olmadığının tespitine, karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalı SGK Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde; 5510 sayılı Kanun uyarınca yapılan Kurum denetim ve denetim sonucu hazırlanan rapora göre davacının yaşlılık aylığı kesilmiş olup Kurum işleminin yerinde olduğunu, 2013/26 sayılı genelgenin 8.3 numaralı bendine göre işlem yapıldığını ve aylığın ''kişi hatası'' kapsamında iptal edilerek toplamda 60.306,11 TL tutarında borç çıkarıldığını, bilirkişi raporunda belirtilen tutarın hatalı olup iadesi gereken miktarın 60.306,11 TL olduğunu, davadan önce Kuruma başvuru şartının yerinde getirilmediğini, davada hak düşürücü süre ve zamanaşımının dolduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki bilgi ve belgelerin tetkikinde, davacıya 12.07.2002 tarihinde vefat eden 4/1(b) sigortalısı annesi ...'ten dolayı 18.12.2014 tarihli tahsis talebine istinaden 01.08.2002 tarihi itibarıyla ölüm aylığı bağlandığı, 28.08.2014 tarihli EG-110 sayılı denetmen raporunda, davacı adına çok sayıda taşınmaz kaydı bulunduğu, davacının 2003-2013 yılları arasında elde ettiği gelirlerin brüt asgari tutarın üzerinde olduğunun ve 12.10.2013-20.11.2013 tarihleri arasında 4/a sigortalısı olarak çalıştığının tespit edilmesi sebebiyle 2013/26 sayılı genelge hükümlerine göre işlem yapılması gerektiği yönünde kanaat belirtildiği, bu doğrultuda aylığın kesildiği ve 26.08.2002-26.12.2014 arası ödenen aylıklar yönünden 60.377,74 TL borç tahakkuk ettirildiği, davacının annesi kurum Bağ-Kur sigortalısı Rüveyda Dinç'in vefat ve ölüm aylığı bağlama tarihi itibariyle uygulanması gereken yasal düzenlemeye göre, davacının çalışması dışında kira geliri elde ettiğinden bahisle aylığının kesilmesi ve borç tahakkuk ettirilmesi yönündeki Kurum işleminin yerinde olmadığı, davacının sadece çalıştığı ve gelir elde ettiği dönem yönünden yani 12.10.2013-20.11.2013 arası dönem için aylığının kesilmesi ve borç tahakkuk ettirilmesi gerektiği, kararın bu yönüyle yerinde olmadığı, ancak karara karşı davacının istinafının bulunmaması sebebiyle Kurum aleyhine kaldırma kararı verilemeyeceği anlaşılmakla, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının muris annesinden bağlanan ölüm aylığının kesilmesi işleminin iptaline, aylığın yeniden bağlanmasına ve borçlu olmadığının tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 1479 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun ilgili maddeleri.

3.Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz edenin sıfatına göre, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.