YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/8307 E.  ,  2023/8122 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/256 E., 2023/925 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Amasya İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/228 E., 2021/658 K.

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının işveren...Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti.'ye ait işyerinde 01.08.1991 tarihinde hizmet akdinc dayalı, günün asgari ücretiyle, 1 (bir) gün çalıştığının tespit edilmesi ile birlikte sigortalılık başlangıcının da 01.08.1991 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK cevap dilekçesinde, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.08.1991 tarihi olduğunun ve 20784767 sigorta sicil numaralı...Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti. adlı iş yerinde 01.08.1991 tarihinde asgari ücret karşılığı bir (1) gün çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, tek tanığın beyanına itibar edilerek karar verilmesinin hatalı olduğunu, davanın hak düşürücü süreden reddi gerektiğini, sadece işe giriş bildirgesinin işyerinde çalışıldığına dair yeterli ispat teşkil etmediğini davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...tarafların dayandığı maddi delillere ve bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine ve özellikle mahkemece bordro tanıklarından ...’ın uyuşmazlık döneminde davacı ve ... isimli ustabaşı ile birlikte çalıştıkları ve yine ...’ın kendisinin 1987 ile 1996 tarihleri arasında Yurt İnşaatta çalışıp davacıyı usta olarak tanıdığı ve spor salonu inşaat işinde çalışmak için çağırdıkları davacının sıvacı olarak çalıştığı yönünde ki beyanlarına itibar edilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığının anlaşılmasına göre.." gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 01.08.1991 tarihinde (1) gün süre ile çalıştığının ve aynı tarihin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı Yurt İnş. Taah. Ltd. Şti. ünvanl... sicil no.lu iş yerinden 01.08.1991 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği işe giriş bildirgesinde işin konu ve adresi olarak "... Eğitim Merkezi 4. Kısım İnşaatı -Amasya" yazılı olduğu, işe giriş bildirgesinde yer alan iş yeri sicil no.suna ilişkin tescil bilgilerinin ve bu işyerine ait dönem bordrolarının gelmediği, bunun yerine anılan şirkete ait ..., ..., ... sicil no.lu iş yerlerine ilişkin tescil bilgileri ve dönem bordrolarının geldiği özellikle ... sicil no.lu işyerinin "... Eğitim Merkezi İnşaatı" konulu, ... sicil no.lu işyerinin de "... Eğitim Merkezi inşaatı "mahiyetinde olduğu,öte yandan işverenin anılan işyerlerinden bildirmi yapılan çalışanların tanık olarak dinlendiği ve davacıyı tanımadıkları yönünde beyanda bulundukları, komşu iş yeri araştırmasının işverenin ... merkez adresinde emniyet vasıtasıyla yapıldığı,çalışmanın yapıldığı adreste emniyet ve diğer kuruluşlar aracılığıyla araştırmanın yapılmadığı ve mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre mahkemece, öncelikle davalı Kurumdan 018649 sicil no.lu iş yeri tescil bilgileri ve dava konusu dönem bordroları celbedilmeli, belirlenecek bordro tanıkları dinlenmeli, işe giriş bildirgesinde belirtilen ... eğitim merkezine ilişkin inşaat izni ve yapı ruhsatı belediyeden celbedilerek böyle bir inşaatın varlığı belirlenmeli, anılan merkezin inşaatının bir kamu kuruluşu tarafından yaptırılıp yaptırılmadığı belirlenerek, böyle bir durumun varlığı halinde ilgili kuruluştan inşaata ilişkin sözleşme, geçici ve kesin kabul gibi belgeler istenmeli, SGK, vergi dairesi, belediye ve emniyet vasıtasıyla işe giriş bildirgesinde belirtilen adrese komşu işyeri ve çalışanları yöntemince belirlenerek çalışma kayıtları da getirtilerek beyanları alınmalı, tanık beyanları arasında çelişki meydana gelmesi halinde çelişkiler giderilmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Kabule göre de, hükümde davalı işyeri sicil no.su olarak hatalı şekilde davacının sigorta sicil no.su işyerinin sicil no.suymuş gibi hüküm kurulmuş olması isabetsizdir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.