YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/8197 E.  ,  2023/11082 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1127 E., 2023/1003 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/314 E., 2022/410 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin 2007 yılının Temmuz ayında davalı işyerinde çalışmaya başladığını, 05.04.2018 tarihine kadar kesintisiz olarak çalıştığını, 05.04.2018 tarihinde işten çıkartıldığını, işe girişinin 22.07.2009 olarak gösterildiğini, primlerinin bu tarihten itibaren yatırıldığını ileri sürerek; davacının davalıya ait işyerinde Temmuz 2007-28.04.2017 tarihleri arasında çalıştığının ve eksik yatırılan sigorta primlerinin davalı tarafından yatırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiş, davacı vekili 20.12.2022 tarihli celsedeki beyanında, taleplerinin 01.07.2007-28.04.2017 tarihleri arasında olduğunu beyan etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özet olarak; Davacının 22.07.2009 tarihinde çalışmaya başladığını, 2007 yılı Temmuz ayından itibaren çalıştığı iddiasının dayanaksız olduğunu, davacının 05.04.2018 tarihinde istifa ederek işten ayrıldığını ileri sürerek; davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili davaya cevap dilekçesinde, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davalı şirket adına 1116528 sicil numarada işlem gören işyerinin 01.09.2006 tarihinde 506 savılı Kanun kapsamına alındığı, davalı işyerinden 22.07.2009-05.04.2018 tarihleri arasında hizmet bildirimi bulunduğu, 01.07.2007-22.07.2009 tarihleri arasında hizmet bildirimi bulunmadığı tespit edilmiştir.

Dosya kapsamında dinlenen davacının sigorta bildirimi yapılmayan dönemde işyerinde çalıştığı anlaşılan bordro tanıkları davacının işverence bildirim yapılmayan döneme ilişkin çalışmalarının kesintisiz olduğunu beyan etmişlerdir. Tanıkların somut olaylara dayalı, samimi ve inandırıcı anlatımlarıyla, davacının çalışma iddiasını doğrulamışlardır. Bu nedenle davacının işverence bildirilmeyen 01.07.2007-21.07.2009 dönemine ilişkin hizmetinin tespitine karar vermek gerekmiştir.

Davacının prime esas kazanç miktarı yönünden davacı imzası taşıyan ücret bordroları, hesap pusulaları ve bu kapsamda ödeme belgeleri bulunmamaktadır. Bu nedenle davacının işyerinde asgari ücret ile çalıştığının kabulü gerekmiştir.

Tüm yukarıda açıklananlar, tanık beyanları, bilirkişi raporu ve dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek";
"Davacının davalıya ait işyerinde 01.07.2007-21.07.2009 tarihleri arasında 742 gün hizmet akdini tabi olarak asgari ücret karşılığı çalıştığının tespitine,

Fazlaya ilişkin talebin reddine,
karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili, dosyaya sundukları davacının resmi makamlar huzurunda verdiği ifadelerin mahkemece dikkate alınmadığını, davacının resmi makamlara özgür iradesiyle beyanda bulunduğu tarihler dikkate alındığında davacının müvekkili firmada 2007 yılı Temmuz ayında çalışmaya başladığı iddiasının dayanaksız kaldığını, dosyada toplanan deliller kapsamında, davacının iddiasını ispatlayamadığı halde, mahkemenin bu delilleri değerlendirmeden, davacının iddiası doğrultusunda sonuca gitmiş olmasının açıkça hukuka aykırı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, davacının müvekkili Kuruma başvurusu olmadığından davanın dava şartı eksikliğinden reddine karar verilmesi gerektiğini, tam zamanlı çalışma olgusunun ispat edilemediğini, kamu düzenine yönelik olan işbu hizmet tespiti davasında asıl olanın resmi belge ve kayıtlar olduğunu, resmi yazılı belgenin varlığının da kesintili çalışmanın karinesi olduğundan, davacının terditli olarak belirttiği çalışmasının tespiti isteminin, kurumca sigortalı sayılan dönemler bakımından davanın hukuki yarar yokluğundan, kuruma bildirilen süreler dışındaki istemlerin ise hak düşürücü süre ve davalıya ait işyerinde çalışıldığına ilişkin kurum kayıtlarında hiçbir belge ve delil olmadığından esastan reddine karar verilmesi gerektiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının hizmet tespitinin kabulüne karar verilen 01.07.2007-21.07.2009 arasındaki dönemler yönünden çalışmanın fiili olduğunun Yargıtay'ın yerleşik uygulamaları doğrultusunda mahkemece yöntemince araştırılarak delillerin değerlendirilmesi sureti ile karar verildiği, verilen kararda usul ve yasaya aykırı bir hususun bulunmadığı görülmekle; ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı ile fer'i müdahil Kurum'un istinaf başvurusunun esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı şirket vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme
Eldeki dava, davacının, davalı işyeri nezdinde 01.07.2007-28.04.2017 tarihleri arasındaki hizmetinin tespiti istemine ilişkin olup davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamı incelendiğinde, davacının davalıya ait 1116528 sicil numaralı işyerinde 22.07.2009-05.04.2018 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığı ve davacının bu işyerinde yaklaşık olarak 9 yıl sigorta bildiriminin bulunduğu anlaşılmakta olup bildirilen dönem haricinde 2007-2009 döneminde 2 yıl daha çalıştığı iddiasıyla eldeki dava açılmış ise de; tehdit suçu nedeniyle yürütülen bir soruşturma kapsamında davacının avukatıyla birlikte verdiği 21.04.2018 tarihli emniyet ifadesinde ve yine BİMER'e yaptığı 05.04.2018 tarihli başvurusunda davalı şirkette 8 yıl çalıştığını belirtmesine karşılık yetersiz tanık beyanları ile karar verilmesi hatalıdır. Mahkemece, davacının bu beyanların aksi yönündeki delilleri sorulmalı, aksi ispat edilemiyorsa beyanlarında çalışma süresi olarak belirttiği 8 yıldan fazla sigorta bildirimi yapıldığı gözetilerek karar verilmesi gerekirken bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.